Շպիցբերգենի տրակտատ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Շպիցբերգենի տրակտատ
Svalbard signatories.png
Պայմանագրի մասնակից երկրներ
Ստորագրվել է
— վայր
1920, փետրվարի 9
Ֆրանսիա,Փարիզ
Կողմեր 42
Լեզուներ ֆրանսերեն և անգլերեն

Շպիցբերգենի տրակտատ, 1920 թվականի փետրվարի 9-ին Փարիզում ստորագրված տրակտատ, որը վերաբերում է Շպիցբերգենի արշիպելագի միջազգային-իրավական կարգավիճակին: Ներկայումս արշիպելագում իրենց ներկայությունն ունեն Նորվեգիան, Ռուսաստանը, մասամբ նաև Լեհաստանն ու Չինաստանը:

Բովանդակություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շպիցբերգենի տրակտատի համաձայն` Շպիցբերգենում, որը նախկինում ազատ տարածք էր, իր իշխանությունն է հաստատում Նորվեգիան, իսկ համաձայնագրի մասնակից պետություններին հավասար իրավունք է վերապահվում շահագործելու Շպիցբերգենի բնական ռեսուրսները, ջրերը: Պայմանագրի 9-րդ կետով Նորվեգիան պարտավորվում էր արշիպելագը չօգտագործել ռազմական նպատակներով` այնտեղ ռազմական բազաներ տեղակայելով: 1925 թվականին Նորվեգիան արշիպելագը պաշտոնապես հռչակում է Նորվեգիայի Թագավորության մաս: ԽՍՀՄ-ը Շպիցբերգենի տրակտատին է միացել 1935 թվականին:

Ներկայումս տրակտատի մասնակից են համարվում ավելի քան 50 պետություն` Ռուսաստան, ԱՄՆ, Մեծ Բրիտանիա, Գերմանիա, Ֆրանսիա, Ճապոնիա, Հոլանդիա, Բուլղարիա, Հունգարիա, Դանիա, Նորվեգիա, Լեհաստան, Չեխիա, Սլովակիա, Ռումինիա, Իտալիա, Շվեդիա և այլն: Նորվեգիայի Ստորտինգը 1947 թվականի փետրվարի 15-ին ընդունել է, որ ԽՍՀՄ-ը Շպիցբերգենում ունի Նորվեգիային հավասար տնտեսական հետաքրքրություններ:

Շպիցբերգենի թեման ռուս-նորվեգական հարաբերություններում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քանի որ ԽՍՀՄ-ը, իսկ նրա փլուզումից հետո ՌԴ-ն Նորվեգիայից հետո միակ երկիրն է, որ զգալի ներկայություն ունի Շպիցբերգենում, ռուս-ներվեգական հարաբերությունները բավական լարված բնույթ են կրել: Նորվեգական կողմի մտավախությունները հանգեցրել են այն բանին, որ երկիրը դարձել է ՆԱՏՕ-ի անդամ: Լարումը փոքր-ինչ թուլացել է, երբ արշիպելագից դատարկվել են ռուսական մի քանի բնակավայրեր, սակայն կրկին սրվել է այն բանից հետո, երբ 2011 թվականի դեկտեմբերին ռուսական կառավարությունը նոր մարտավարություն է մշակել ռուսների ներկայությունը Շպիցբերգենում մեծացնելու ուղղությամբ[1]: Այդ նպատակով Բարենցբուրգ քաղաքում կառուցվել են մի շարք նոր շինություններ: Դա առաջացրել է նորվեգական կողմի զայրույթը:

2015 թվականի ապրիլի 15-ին Շպիցբերգեն է այցելել ՌԴ կառավարության փոխվարչապետ Դմիտրի Ռոգոզինը, ինչի առթիվ նորվեգական դիվանագիտությունը իր բողոքն է հայտնել, քանի որ Ռոգոզինը Նորվեգիայի և Եվրամիության մուտքի արտոնագրի սանկցիայի ցուցակում է եղել[2]: Սակայն ռուսական կողմը չի ընդունում մեղադրանքը` պատճառաբանելով, որ Ռուսաստանի քաղաքացիներին Շպիցբերգեն այցելելու համար մուտքի արտոնագիր հարկավոր չէ:

Հրապարակում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Օտար երկրների հետ կնքված գործող պայմանագրերի, համաձայնագրերի, կոնվենցիաների ժողովածու», в. 9, Մոսկվա 1938

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]