Նորչյոպինգ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բնակավայր
շվեդերեն՝ Norrköping[1]
Sodra prom.JPG
ԵրկիրՇվեդիա Շվեդիա
Մակերես3689±0,5 հեկտար
ԲԾՄ0 մետր
Բնակչություն97 854 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2020)[2]
Ժամային գոտիUTC+1 և UTC+2
Պաշտոնական կայքnorrkoping.se
##Նորչյոպինգ (Շվեդիա)
Red pog.png

Նորչյոպինգ[3][4][5][6] (շվեդ. Norrköping) քաղաք Շվեդիայում, խոշոր արդյունաբերական կենտրոն Ստոկհոլմից 170 կմ դեպի հարավ։ Քաղաքը զարգացել է XIX դարի ինդուստրիացման ժամանակահատվածում, ինչի համար էլ Նորչյոպինգը ստացել է «շվեդական Մանչեսթեր» մականունը։

Քաղաքը տեղակայված է Մուտալա գետի վրա (Motala ström):

Բնակչությունը կազմում է 83 561 մարդ, արվարձանների հետ միասին՝ 128 060 բնակիչ ( ըստ 2009 թվի մարդահամարի)։ Ամբողջ Շվեդիույում բնակչության թվաքանակով յոթերորդն է։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատնեշ Մուտալա գետի վրա Նորչյոպինգի կենտրոնում

Քաղաքում բնակչությունը հայտնվել է միջնադարում։ Հիմնադրման ճշգրիտ ժամանակը հայտնի չէ, սակայն XII դարում այստեղ հիշատակվում է եկեղեցի ՝ նվիրված Սուրբ Օլաֆին։ Քաղաքի անվան առաջին հետքերը հայտնաբերվել են 1283 թվականին։ Նորչյոպինգը քաղաքի իրավունք է ստացել XIV դարի սկզբին, բայց կարգավիճակը հաստատող փաստաթուղթը թվագրվել է 1384թվին։

Տեսարժան վայրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նորչյոպինգի Աշխատանքի Թանգարանը (շվեդ. Arbetets Museum)

XIX դարում Նորչյոպինգը շվեդական տեքստիլ արդյունաբերության կարևորագույն կենտրոններից մեկն էր, շվեդական երկրորդ խոշոր արդյունաբերական քաղաքը։ Քաղաքի ամբողջ արդյունաբերական կենտրոնը՝ շենքեր, գործարաններ և պահեստներ, տեղակայված է Մուտալա գետի երկայնքով։

Լուիս դե Գիրուի հուշարձանը Նորչյոպինգում

Գործվածքի արտադրման կոմպլեքսը համարվում է Եվրոպայում առավել պահպանված արդյունաբերական ճարտարապետության հուշարձաններից մեկը։ Այժմ նրա տարածքում բացվել է քաղաքային թանգարան (Stads Museum): Մոտակայքում կան ևս երկու թանգարաններ կապված քաղաքի արդյունաբերական պատմության հետ՝ Ալրաղացի թանգարան (Holmens Museum) գործող ալրաղացով և Աշխատանքի թանգարանը (Arbetets Museum): XIX դարում Նորչյոպինգում ապրում էր Շվեդիայի խոշորագույն հրեական համայնքներից մեկը։ Նաև հատուկ ուշադրության է արժանի «ժամանակակից արվեստի թանգարանը»։ Քաղաքի համայնապատկերը կարելի է տեսնել դիտահարթակից, որը գտնվում է 50 մ բարձրության վրա 68 մետր բարձրությամբ աշտարակի քաղաքային դահլիճից։ Քաղաքի հյուսիսում գտնվում է Սկանդինավիայի ամենախոշոր կենդանաբանական այգին[7]։ Քաղաքում գործում է Նորչյոպինգի սիմֆոնիկ նվագախումբը։

Տրանսպորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքի միջով են անցնում Е4 եւ Е22 մայրուղիները, Södra stambanan երկաթուղային ճանապարհը (Malmö — Կատրինեհոլմ)։

Նորչյոպինգում 1904թվից գործում է տրամվայի ցանց[8]։ Ամռան ամիսներին շաբաթական երկու անգամ կանոնավոր գիծ են դուրս գալիս հին տրամվայներ։

Քաղաքի կենտրոնից երեք կիլոմետր դեպի արևելք գտնվում է Նորչյոպինգի օդանավակայանը։

Սպորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքում գործում են ֆուտբոլային պրոֆեսիոնալ ակումբներ, ինչպես նաև Նորչյոպինգ Դոլֆինս բասկետբոլային ակումբը։ Իդրոտսպարկեն մարզադաշտում անցել են ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության (1958) և ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնության (1992) հանդիպումները։

Հայտնի բնակիչներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Տուրե Ներման (1886-1969) կոմունիստ, բանաստեղծ.
  • Հաննես Ալֆվեն (1908-1995) — ֆիզիկոս։
  • Slagsmålsklubben — երաժշտական կոլեկտիվ
  • Դայմոնդ Էմի— շվեդ երգչուհի։
  • Ջեֆֆերի Թեյլոր (ծն.1989) — բասկետբոլիստ ("Charlotte Hornets"):

Քույր քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Statistiska tätorter 2018 – befolkning, landareal, befolkningstäthetStatistics Sweden, 2019.
  2. Statistiska tätorter 2018 – befolkning, landareal, befolkningstäthetStatistics Sweden, 2021.
  3. Բառարան աշխարհագրական անվանումների արտասահմանյան երկրների / հնարել. խմբ. Ա. Մ. Lumps. — 3-րդ խմբ., ստերեոտիպ հրատ.: — Մ. : Ընդերքը, 1986. — Ս. 257.
  4. Աշխարհագրական հանրագիտարանը բառարան։ աշխարհագրական անվանումները / Տակ խմբ. Ա. Ֆ. Трешникова. 2— րդ խմբ., լր.. — Մ.: Սովետական հանրագիտարան, 1989. — Ս. 351. — 210 000 экз.
  5. Топокарты Գլխավոր Շտաբի
  6. «Норчёпинг»։ bse2.ru։ Արխիվացված է օրիգինալից 2015-11-22-ին։ Վերցված է 2015-11-22 
  7. «Հայերեն — Kolmården — känns i hela kroppen!»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2010-01-29-ին։ Վերցված է 2016-08-29 
  8. http://www.urbanrail.net/eu/norrk/norrkoeping.htm Archived 2010-03-02 at the Wayback Machine. Norrköping tram