Նացիոնալ-սոցիալիստական ​​գերմանական բանվորական կուսակցություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Նացիոնալ-սոցիալիստական ​​գերմանական բանվորական կուսակցություն
Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei
NSDAP-Logo.svg
Տեսակ կուսակցություն և Führerpartei
Երկիր Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg Գերմանիա
Առաջնորդ Կարլ Հարրեր (1919—1920)
Անտոն Դրեքսլեր (1920—1921)
Ադոլֆ Հիտլեր (1921—1945)
Մարտին Բորման (1945 ապրիլ — մայիս)
Հիմնադիր Anton Drexler
Հիմնադրված 1919 թ. (ինչպես Գերմանական բանվորական կուսակցություն)
1920 թ. (ինչպես ՆՍԳԲԿ)
Լուծարված հոկտեմբերի 10, 1945
Գաղափարախոսություն ազգային սոցիալիզմի, համագերմանիզմ
Քաղաքական հայացք far right
Շտաբ Մյունխեն, Բրիեներ շտրասսե, 45
Թերթ Völkischer Beobachter
Նախորդ Գերմանիայի աշխատավորական կուսակցություն, Գերմանական ազգային ժողովրդական կուսակցություն և Sudeten German Party
Հաջորդ Նեոնացիզմ, Socialist Reich Party և Black Front
National Socialist German Workers' Party Վիքիպահեստում

Նացիոնալ-սոցիալիստական կուսակցությունը Գերմանիայի նացիոնալ-սոցիալիստական բանվորական (Nationalsozialistische Deutsche Arbeiter Partei — NSDAP), ֆաշիստական կուսակցությունն է (1919—1945 թթ.)։

Արտահայտում էր գերմանական մոնոպոլիստական բուրժուազիայի առավել հետադեմ և ռազմատենչ շրջանների շահերը։ Հիմնվել է Մյունխենում (կուսակցության անվան առաջին բառի կարճ՝ «նացի» ձևից են առաջացել «նացիզմ» և «նացիստներ» տերմինները)։ 1921 թ.-ից կուսակցության ֆյուրեր (առաջնորդ) է դարձել Ադոլֆ Հիտլերը (ղեկավարության մեջ էին նաև Հ․ Գյորինգը, Ցո․ Գեբելսը, Ռ․ Հեսսը և ուրիշներ)։

Նացիոնալ-սոցիալիստական կուսակցությանը բնորոշ էին հակադեմոկրատիզմը, ծայրահեղ հակակոմունիզմը, շովինիզմը և նացիոնալիզմը, անզուսպ ամբոխավարությունը։ Քողարկվելով «նացիոնալիզմ» և «սոցիալիզմ» լոզունգներով, տարածելով մյուս ազգերի նկատմամբ գերմանացիների ունեցած գերազանցության մասին առասպելը՝ նացիստները կարողացան մոլորեցնել և իրենց կողմը գրավել բնակչության զգալի մասը։ Բանվոր դասակարգի պառակտման պայմաններում, տիրող խավերին հաջողվեց իշխանության գլուխ դնել ֆաշիստներին, և 1933 թ.-ին հաստատվեց ֆաշիստական դիկտատուրա, որի համակարգում Նացիոնալ-սոցիալիստական կուսակցությունը դարձավ գլխավոր օղակը, Հիտլերը նշանակվեց ռայխսկանցլեր (տես՝ Ֆաշիզմ1939—1945 թթ.-ի երկրորդ համաշխարհային պատերազմում գերմանական ֆաշիզմի ջախջախումից հետո նացիոնալ-սոցիալիստական կուսակցությունը վերացվեց։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 210 CC-BY-SA-icon-80x15.png