Յուրի Ապրեսյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Յուրի Ապրեսյան
Ծնվել էփետրվարի 2, 1930(1930-02-02) (89 տարեկան)
Մոսկվա, ԽՍՀՄ
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսաստան
Մասնագիտությունլեզվաբան և բառարանագիր
Հաստատություն(ներ)Մոսկվայի պետական լեզվաբանական համալսարան
Գործունեության ոլորտլեզվաբանություն
ԱնդամակցությունՌուսաստանի գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատերՄոսկվայի պետական լեզվաբանական համալսարան
Գիտական աստիճանբանասիրական գիտությունների դոկտոր
Տիրապետում է լեզուներինռուսերեն[1]
Պարգևներ«Աշխատանքի վետերան» մեդալ

Յուրի Դերենիկի Ապրեսյան (փետրվարի 2, 1930(1930-02-02), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), հայ լեզվաբան: Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1984), պրոֆեսոր (1991), Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (1992)[2]: ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ (2008)[3]

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Յուրի Ապրեսյանը ծնվել է 1930 թվականին Մոսկվայում, խորհրդային պետական անվտանգության համակարգի աշխատակից Դերենիկ Ապրեսյանի ընտանիքում: Հայրը մի քանի լեզուների գիտակ էր և, ըստ էության, սա մեծ ազդեցություն ունեցավ Ապրեսյանի մասնագիտական կողմնորոշման համար: 1953 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Օտար լեզուների պետական մանկավարժական ինստիտուտը, 1956 թվականին՝ նույն ինստիտուտի ասպիրանտուրան: 1972-1985 թվականներին եղել է «Ինֆորմելեկտրո» ՀամԳՀԻ ավագ գիտաշխատող, բաժանմունքի վարիչ, 1985-1989 թվականներին՝ ՌԳԱ տեղեկատվության փոխանցման հիմնախնդիրների ինստիտուտի գլխավոր գիտաշխատող, 1989-1994 թվականներին՝ ՏՓՀԻ համակարգչային լեզվագիտության լաբորատորիայի վարիչ, 1990 թվականից, միաժամանակ՝ ՌԳԱ Ռուսաց լեզվի ինստիտուտի գլխավոր գիտաշխատող, 1994 թվականից՝ ՌԳԱ Ռուսաց լեզվի ինստիտուտի տեսական իմաստաբանության բաժանմունքի վարիչ[4][5]: 1993 թ. Ապրեսյանի ջանքերով հրատարակվեց ծավալուն անգլերեն-ռուսերեն նոր բառարան, որտեղ բառարանային հոդվածների ստեղծումը կատարվում էր ժամանակակից տեսական և գործնական բառարանագրության ձեռքբերումների հաշվարկով. այդ աշխատանքը մինչ այժմ համարվում է չգերազանցված: Հաշվի առնելով Յուրի Ապրեսյանի գիտական ձեռքբերումները և սերտ կապերը Հայաստանի հետ, բարձր գնահատելով նրա ավանդը գիտության մեջ, ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիան 2008 թվականին նրան ընտրեց ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ:

Աշխատությունները վերաբերում են ընդհանուր լեզվաբանությանը, իմաստաբանությանը, ռուսերենի որոշ հարցերի («Արդի կառուցվածքային լեզվաբանության գաղափարները և մեթոդները», 1966, «Բառապաշարային իմաստաբանություն: Լեզվի հոմանիշային միջոցները», 1974, «Ռուսերենի բայի իմաստաբանության փորձարարական հետազոտություն», 1967, «Տեղեկատվական տիպերը «իմաստ-տեքստ» մոդելի մակերեսային իմաստաբանական բաղադրիչի համար», 1980, «Ռուսերեն բայ-հունգարերեն բայ: Խնդրառությունը և զուգորդությունը», համահեղինակ, բոլորը՝ ռուսերեն): Համահեղինակ է «Անգլերեն-ռուսերեն հոմանիշների բառարանի» (1979), «Նոր մեծ անգլերեն-ռուսերեն բառարանի» (1-3, 1993-1994):

Անդամակցություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի լիիրավ անդամ (1999)
  • ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիան 2008 թվականին նրան ընտրել է ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ

Պարգևներ, կոչումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Идеи и методы современной структурной лингвистики: (Краткий очерк). Москва, Просвещение, 1966.
  • Экспериментальное исследование семантики русского глагола. Апресян Юрий Дереникович, Москва, Наука, 1967.
  • Большой англо-русский словарь: Около 150.000 слов: В 2-х т. Т. 2 M-Z / Сост. Н. Н. Амосова, Ю. Д. Апресян, И. Р. Гальперин и др., Под общ. руководством И. Р. Гальперина, Москва, Советская энциклопедия, 1972.
  • Лексическая семантика: Синонимические средства языка, Юрий Дереникович Апресян, Москва, Наука, 1974.
  • Большой англо-русский словарь: В 2-х т.: Около 150.000 слов. Сост. Н. Н. Амосова, Ю. Д. Апресян, И. Р. Гальперин и др., Под общ. руководством И. Р. Гальперина. 2-е, стер. Москва, Русский язык, 1977.
  • Англо-русский синонимический словарь. [Ю. Д. Апресян и др.], Под рук. А. И. Розенмана, Ю. Д. Апресяна, Москва, Рус. яз., 1979.
  • Большой англо-русский словарь: Около 150.000 слов: В 2-х т. Т. 2 M-Z / Сост. Н. Н. Амосова, Ю. Д. Апресян, И. Р. Гальперин и др., Под общ. руководством И. Р. Гальперина, 3-е, стереотип., Москва, Рус. яз., 1979.
  • Большой англо-русский словарь: В 2-х т.: Около 160 000 слов Т. 2, N-Z / [Н. Н. Амосова, Ю. Д. Апресян, И. Р. Гальперин и др.], Под общ. руководством И. Р. Гальперина, Э. М. Медниковой. 4-е, испр. с доп., Москва, Рус. яз., 1988.
  • Англо-русский синонимический словарь = English-Russian Dictionary of Synonyms, [Ю.,Д. Апресян и др.], Под рук. А.,И. Розенмана, Ю.,Д. Апресяна, 2-е изд., стер. Москва, Рус. яз., 1988.
  • Лингвистическое обеспечение системы ЭТАП-2 / Ю. Д. Апресян, И. М. Богуславский, Л. Л. Иомдин и др., Отв. ред. Р. Л. Добрушин, АН СССР, Ин-т пробл. передачи информ., Москва, Наука, 1989.
  • Автоматическая обработка текста на естественном языке: модель согласования. Л. Л. Иомдин, Отв. ред. Ю. Д. Апресян, И. А. Большаков, АН СССР. Ин-т пробл. передачи информации. Москва, Наука, 1990.
  • Лингвистический процессор для сложных информационных систем. Ю. Д. Апресян и др., Отв. ред.: Л. П. Крысин, РАН. Ин-т пробл. передачи информ., Москва, Наука.,1992.
  • Новый большой англо-русский словарь: В 3 т.: Около 250 000 слов, Апресян Ю. Д., Медникова Э. М., Петрова А. В. и др.; Под общ. рук. Ю. Д. Апресяна, Москва, Рус. язык, 1993.
  • Новый большой англо-русский словарь: В 3-х томах сод. около 250000 лексических единиц: Под ред. Ю. Д. Апресяна, 5-е изд., стереотип., Москва, Русский язык, 2000.
  • Англо-русский синонимический словарь. Ю. Д. Апресян, В. В. Ботякова, Т. Э. Латышева и др., Под рук. А. И. Розенмана, Ю. Д. Апресяна, Москва, Рус. язык, Медиа, 2004.
  • Теоретические проблемы русского синтаксиса: Взаимодействие грамматики и словаря, Ю. Д. Апресян, И. М. Богуславский, Л. Л. Иомдин, В. З. Санников; Oтв. ред. Ю. Д. Апресян, Ин-т проблем передачи информ. им. А. А. Харкевича РАН, Ин-т русского яз. им. В. В. Виноградова РАН., Москва, Яз. славянских культур, 2010.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. «Апресян Ю.Д. - Общая информация»։ www.ras.ru։ Վերցված է 2017-02-02 
  3. Armenia National Academy of Sciences of։ «National Academy of Sciences of Armenia»։ www.sci.am։ Վերցված է 2017-02-02 
  4. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005 
  5. «Юрий Дереникович Апресян»։ www.ruslang.ru։ Վերցված է 2017-02-02