Դերենիկ Ապրեսյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Դերենիկ Ապրեսյան
Apresyan DZ.jpg
 
Կուսակցություն՝ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն և ԽՄԿԿ
Կրթություն՝ Յա․ Սվերդլովի անվան կոմունիստական համալսարան (1921)
Մասնագիտություն՝ ռազմական գործիչ
Ծննդյան օր 1899[1]
Ծննդավայր Թաթլու (Աղստևի շրջան), Ղազախի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն
Վախճանի օր փետրվարի 23, 1939(1939-02-23)
Վախճանի վայր Մոսկվա, ԽՍՀՄ
Գերեզման Դոնսկոե գերեզմանատուն
Թաղված Դոնսկոե գերեզմանատուն
Քաղաքացիություն Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg ԽՍՀՄ
Զավակներ Յուրի Դերենիկի Ապրեսյան
 
Պարգևներ
Կարմիր Աստղի շքանշան և «Բանվորագյուղացիական Կարմիր բանակի 20 տարի» հոբելյանական մեդալ

Դերենիկ Զաքարի Ապրեսյան (1899[1], Թաթլու (Աղստևի շրջան), Ղազախի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 23, 1939(1939-02-23), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային կուսակցական և պետական գործիչ, Ուզբեկական ԽՍՀ ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսար (19.08.1937-21.11.1938), պետական անվտանգության մայոր (20.12.1936) ։ Եղել է ԽՍՀՄ ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատի հատուկ եռյակի կազմում։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1899 թվականին Ղազախստանի Էրիվանի նահանգի Թաթլի գյուղում, քահանայի ընտանիքում։ Ավարտել է ծխական դպրոցը։ 1919-1920 թվականներին սովորել է Անդրկովկասյան համալսարանի (Թիֆլիս) բժշկական ֆակուլտետում։

1921 թվականի հունիսին ավարտել է Յ․ Սվերդլովի անվան կոմունիստական համալսարանը։

1917-1918 թվականներին Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության ակտիվ մասնակից։  1918-1920 թվականներին Կարմիր բանակի կազմում կռվել է Հայաստանում։

1919 թվականին անդամակցել է ՌԿԿ(Բ)-ին։  1920-1921 թվականներին Մոսկվայի վառելիքի կառավարման մատակարարման բաժնի վերահսկիչ։

1921-1926 թվականներ՝ տնտեսական և կուսակցական աշխատանքներ`Տրանս-Բաալիկի մարզային կոմիտեի քարոզչական բաժնի ղեկավար (1921-1922), 1922 թվականից ԽՄԿԿ-ի Մերձամուրյան նահանգային բյուրոյի պատասխանատու քարտուղար։

1926 թվականից աշխատանքի է անցել Միացյալ պետական քաղաքական կառավարությունում։ 5-րդ բաժանմունքի լիազոր, 2-րդ բաժանմունքի ավագ լիազոր, ՄՊՔԿ 7-րդ, 3-րդ, 4-րդ բաժինների պետի օգնական։

1937 թվականի օգոստոսից մինչև 1938 թվականի նոյեմբեր՝ Ուզբեկական ԽՍՀ ներքին գործերի ժողկոմ։ Այդ ժամանակաշրջանը նշվում է հատուկ եռյակի կազմի մեջ մտնելով, որը ստեղծվել է ԽՍՀՄ ներքին գործերի նախարարության 30.07.1937 № 00447 հրամանով[2] և ստալինյան ռեպրեսիաներում ակտիվ մասնակցությամբ[3]։

1937 թվականի դեկտեմբերի 12-ի ընտրությունների արդյունքում ընտրվել է Ուզբեկստանի ԽՍՀ-ի առաջին գումարման Գերագույն խորհրդի պատգամավոր[4]։

ԽՍՀՄ Ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատ 1938 թվականի նոյեմբերի 20-ին ձերբակալվել է «Գերմանիայի, Ճապոնիայի, Իտալիայի օգտին ահաբեկչական գործողություններում լրտեսության մեղադրանքով»[5][6]։

1939 թվականի փետրվարի 22-ին ԽՍՀՄ Գերագույն դատարանի ռազմական կոլեգիան Ապրեսյանին դատապարտեց մահապատժի։ Նույն օրը  Մոսկվայի մերձակա «Կոմմունարկա» ուսումնական կենտրոնում գնդակահարեցին[7]։

Ռեաբիլիտացիա չի եղել[8]։

Ընտանիք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ստեփան Զաքարի Ապրեսյան (ծնվել է Կողթում), Նյու Յորքի խորհրդային օտարերկրյա հետախուզության բնակիչ, Դ. Զ. Ապրեսյանի եղբայրը, լեզվաբան և թարգմանիչ էր, ըստ որոշ տվյալների գիտեր մոտ 50 լեզու[9]։
  • Յուրի Դերենիկի Ապրեսյան (ծնվել է 1930 թվականին), Դերենիկ Ապրեսյանի որդին, խորհրդային և ռուս հայտնի լեզվաբան։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Саркисян А. Е. Органы Госбезопасности СССР в Великой Отечественной Войне: Армянский след(հայ.) // Հայկական բանակ («Айкакан банак») : журнал. — 2005.
  • Апресян Дереник Захарович // Биографический словарь. — Архив Александра Н. Яковлева. — Дата обращения: 25.05.2016.