Դերենիկ Ապրեսյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Դերենիկ Ապրեսյան
Apresyan DZ.jpg
 
Կուսակցություն՝ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն և ԽՄԿԿ
Կրթություն՝ Յա․ Սվերդլովի անվան կոմունիստական համալսարան
Մասնագիտություն՝ զինծառայող
Ծննդյան օր 1899
Ծննդավայր Թաթլու (Աղստևի շրջան), Kazakhsky Uyezd, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն
Վախճանի օր փետրվարի 22, 1939(1939-02-22)
Վախճանի վայր Communarka shooting ground, Լենինսկի շրջան, Մոսկվայի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ
Գերեզման Communarka shooting ground
Թաղված Communarka shooting ground
Քաղաքացիություն Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg ԽՍՀՄ
 
Պարգևներ

Կարմիր Աստղի շքանշան և «Բանվորագյուղացիական Կարմիր բանակի 20 տարի» հոբելյանական մեդալ

Դերենիկ Զաքարի Ապրեսյան (1899, Թաթլու (Աղստևի շրջան), Kazakhsky Uyezd, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 22, 1939(1939-02-22), Communarka shooting ground, Լենինսկի շրջան, Մոսկվայի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային կուսակցական և պետական գործիչ, Ուզբեկական ԽՍՀ ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսար (19.08.1937-21.11.1938), պետական անվտանգության մայոր (20.12.1936) ։ Եղել է ԽՍՀՄ ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատի հատուկ եռյակի կազմում։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1899 թվականին Ղազախստանի Էրիվանի նահանգի Թաթլի գյուղում, քահանայի ընտանիքում: Ավարտել է ծխական դպրոցը: 1919-1920 թվականներին սովորել է Անդրկովկասյան համալսարանի (Թիֆլիս) բժշկական ֆակուլտետում:

1921 թվականի հունիսին ավարտել է Յ․ Սվերդլովի անվան կոմունիստական համալսարանը։

1917-1918 թվականներին Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության ակտիվ մասնակից։  1918-1920 թվականներին Կարմիր բանակի կազմում կռվել է Հայաստանում։

1919 թվականին անդամակցել է ՌԿԿ(Բ)-ին ։  1920-1921 թվականներին Մոսկվայի վառելիքի կառավարման մատակարարման բաժնի վերահսկիչ:

1921-1926 թվականներ՝ տնտեսական և կուսակցական աշխատանքներ`Տրանս-Բաալիկի մարզային կոմիտեի քարոզչական բաժնի ղեկավար (1921-1922), 1922 թվականից ԽՄԿԿ-ի Մերձամուրյան նահանգային բյուրոյի պատասխանատու քարտուղար։

1926 թվականից աշխատանքի է անցել Միացյալ պետական քաղաքական կառավարությունում: 5-րդ բաժանմունքի լիազոր, 2-րդ բաժանմունքի ավագ լիազոր, ՄՊՔԿ 7-րդ, 3-րդ, 4-րդ բաժինների պետի օգնական:

1937 թվականի օգոստոսից մինչև 1938 թվականի նոյեմբեր՝ Ուզբեկական ԽՍՀ ներքին գործերի ժողկոմ: Այդ ժամանակաշրջանը նշվում է հատուկ եռյակի կազմի մեջ մտնելով, որը ստեղծվել է ԽՍՀՄ ներքին գործերի նախարարության 30.07.1937 № 00447 հրամանով[1] և ստալինյան ռեպրեսիաներում ակտիվ մասնակցությամբ[2]։

1937 թվականի դեկտեմբերի 12-ի ընտրությունների արդյունքում ընտրվել է Ուզբեկստանի ԽՍՀ-ի առաջին գումարման Գերագույն խորհրդի պատգամավոր[3]:

ԽՍՀՄ Ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատ 1938 թվականի նոյեմբերի 20-ին ձերբակալվել է «Գերմանիայի, Ճապոնիայի, Իտալիայի օգտին ահաբեկչական գործողություններում լրտեսության մեղադրանքով»[4][5]։

1939 թվականի փետրվարի 22-ին ԽՍՀՄ Գերագույն դատարանի ռազմական կոլեգիան Ապրեսյանին դատապարտեց մահապատժի: Նույն օրը  Մոսկվայի մերձակա «Կոմմունարկա» ուսումնական կենտրոնում գնդակահարեցին[6]։

Ռեաբիլիտացիա չի եղել[7]։

Ընտանիք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ստեփան Զաքարի Ապրեսյան (ծնվել է Կողթում), Նյու Յորքի խորհրդային օտարերկրյա հետախուզության բնակիչ, Դ. Զ. Ապրեսյանի եղբայրը, լեզվաբան և թարգմանիչ էր, ըստ որոշ տվյալների գիտեր մոտ 50 լեզու[8]։
  • Յուրի Դերենիկի Ապրեսյան (ծնվել է 1930 թվականին), Դերենիկ Ապրեսյանի որդին, խորհրդային և ռուս հայտնի լեզվաբան։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Саркисян А. Е. Органы Госбезопасности СССР в Великой Отечественной Войне: Армянский след(հայ.) // Հայկական բանակ («Айкакан банак») : журнал. — 2005.
  • Апресян Дереник Захарович // Биографический словарь. — Архив Александра Н. Яковлева. — Дата обращения: 25.05.2016.