Յոհան Գուտենբերգ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Յոհան Գուտենբերգ

Յոհան Գուտենբերգ (մոտ 1398 - փետրվարի 3, 1468)՝ գերմանացի դարբին, ոսկերիչ և գյուտարար, ով հայտնագործեց ժամանակակից գրքի տպագրության տեխնիկան։ XV դարի կեսերին նա ստեղծեց իր շարժական տպագրահաստոցը, որը հիմք դրեց տպագրական հեղափոխությանը Եվրոպայում և լայնորեն համարվում է արդի ժամանակի կարևորագույն հայտնագործություններից մեկը։

Ծնվել է 15-րդ դարի սկզբում Գերմանիայի Մայնց քաղաքում : Աշխատել է հյուսն` Ստրասբուրգ քաղաքում : Նա իր տպագրական մեքենայի գյուտը արել է խիստ գաղտնի : 1444 թ-ին վերադառնալով Մայնց սկսել է գրքեր տպագրել : Որոշելով մեծածավալ գիրք տպագրել` նա մի մեծահարուստից գումար է պարտք անում: Ժամանակին չկարողանալով վերադարձնել պարտքը, իր ամբողջ ունեցվածքը, այդ թվում` տպագրական մեքենան և առաջին տպագիր գի8քը անցել են այդ մեծահարուստին: Յոհանը չկարողանալով դիմանալ այդ փաստին` 1468 թ-ին մահանում է: ‌[փա՞ստ]

Երկար ու համառ աշխատանքներից հետո նա ստեղծեց մետաղից առանձին լիտերներ (տառեր) ձուլելու եղանակը. գյուտարարը դրանցով կազմում էր շարվածքի էջեր ու տողեր, որոնցից արտատպվածք էր անում թղթի վրա։ Շարժական տպատառերի օգնությամբ հնարավոր էր շարել ցանկացած բնագրի ուզած քանակությամբ էջեր։ Գուտենբերգը հայտնագործեց նաև տպագրահաստոցը։

Մոտավորապես 1445 թվականին Գուտենբերգը հրատարակեց եվրոպական առաջին տպագիր գիրքը։ Դրանից հետո գրատպությունը Եվրոպայում սկսեց արագորեն տարածվել։ Նրա գյուտից կես դար անց Եվրոպայի քաղաքներում գործում էին 1100 տպարան։ Գրադարանների գրադարակները լցվում էին եվրոպական բոլոր լեզուներով տարբեր բնագավառների գրքերով։ Բացի դրանից գրքերի գինը այլևս այնքան թանկ չէր, որքան ձեռագիր գրքերինը։

1568 թվականի տպագրահաստոց, որը ուներ մեկ ժամում 240 պատճենի արտատպման հնարավորություն։

Գուտենբերգի ամենաարժեքավոր տպագրած գիրքը Գուտենբերգի աստվածաշունչն է, որը բարձր է գնահատվում իր գեղագիտական և տեխնիկական որակի համար։