Միջին մահացու չափաքանակ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Միջին մահացու չափաքանակ, LD50 (անգլ.՝ lethal dose, 50%), LC50 (մահացու կոնցենտրացիա, 50%) կամ LCt50 (մահացու կոնցենտրացիա և ժամանակ), թույնի, ճառագայթման կամ պաթոգենի այն նվազագույն չափաքանակը, որը միատեսակ ներմուծման պայմաններում (բացի ինհալյացիոն ձևից) առաջացնում է փորձարկվող կենդանիների 50%-ի մահ։ Որքան ցածր է LD50-ի արժեքը, այնքան թունավոր է նյութը։ Այս տերմինը առաջին անգամ օգտագործել է Ջ. Վ. Թրիվանը 1927 թվականին[1][2][3]։

Օրինակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ուշադրություն։ Երկու տարբեր միացություններ (հատկապես դեղերի) միմյանց հետ համեմատելու համար ճիշտ չէ օգտագործել միայն LD50 -ի տվյալները, այլ պետք է նաև հաշվի առնել նրանց էֆեկտիվ դոզաները (ED50)։ Այդ պատճառով երկու միացություններ իրար հետ համեմատելու համար օգտագործում են այսպես կոչված թերապևտիկ ինդեքսի գաղափարը, որն իրենից ներկայացնում է LD50-ի և ED50-ի հարաբերությունը։

Ստորև ներկայացված են տարբեր միացությունների LD50-ի արժեքները ըստ նվազման կարգի։

Միացություն Կենդանի, ներմուծման եղանակ LD50
{LC50}
LD50 ։ գ/կգ
{LC50 ։ գ/լ}
ստանդարտացված
Հղում
Ջուր առնետ, օրալ >90, 000 մգ/կգ >90 [4]
Սուկրոզ (սեղանի շաքարավազ) առնետ, օրալ 29, 700 մգ/կգ 29.7 [5]
Նատրիումի գլուտամատ առնետ, օրալ 16, 600 մգ/կգ 16.6 [6]
Վիտամին C (ասկորբինաթթու) առնետ, օրալ 11, 900 մգ/կգ 11.9 [7]
Ցիանուրաթթու առնետ, օրալ 7, 700 մգ/կգ 7.7 [8]
Կադմիումի սուլֆիդ առնետ, օրալ 7, 080 մգ/կգ 7.08 [9]
Էթանոլ առնետ, օրալ 7, 060 մգ/կգ 7.06 [10]
Նատրիումի իզոպրոպիլ մեթիլֆոսֆոնաթթու (IMPA, սարինի մետաբոլիտը) առնետ, օրալ 6, 860 մգ/կգ 6.86 [11]
Մելամին առնետ, օրալ 6, 000 մգ/կգ 6 [8]
Մելամին ցիանուրատ առնետ, օրալ 4, 100 մգ/կգ 4.1 [8]
Նատրիումի մոլիբդատ առնետ, օրալ 4, 000 մգ/կգ 4 [12]
Սեղանի աղ առնետ, օրալ 3, 000 մգ/կգ 3 [13]
Պարացետամոլ (ացետամինոֆեն) առնետ, օրալ 1, 944 մգ/կգ 1.944 [14]
Դելտա-9-տետրահիդրոկանաբինոլ (THC) առնետ, օրալ 1, 270 մգ/կգ 1.270 [15]
Մետաղական արսեն առնետ, օրալ 763 մգ/կգ 0.763 [16]
Ալկիլ դիմեթիլ բենզալկոնիումի քլորիդ (ADBAC) առնետ, օրալ
ձուկ, ընկղ.
ջր. անողնաշարավորներ, ընկղ.
304.5 մգ/կգ
{0.28 մգ/լ}
{0.059 մգ/լ}
0.3045
{0.00028}
{0.000059}
[17]
Կումարին առնետ, օրալ 293 մգ/կգ 0.293 [18]
Ասպիրին (ացետիլսալիցիլաթթու) առնետ, օրալ 200 մգ/կգ 0.2 [19]
Կոֆեին առնետ, օրալ 192 մգ/կգ 0.192 [20]
Արսենի տրիսուլֆիդ առնետ, օրալ 185–6, 400 մգ/կգ 0.185 [21]
Նատրիումի նիտրիտ առնետ, օրալ 180 մգ/կգ 0.18 [22]
Ուրանիլ ացետատ դիհիդրատ մուկ, օրալ 136 մգ/կգ 0.136 [23]
Բիսոպրոլոլ մուկ, օրալ 100 մգ/կգ 0.1 [24]
Կոբալտի (II) քլորիդ առնետ, օրալ 80 մգ/կգ 0.08 [25]
Կադմիումի օքսիդ առնետ, օրալ 72 մգ/կգ 0.072 [26]
Նատրիումի ֆտորիդ առնետ, օրալ 52 մգ/կգ 0.052 [27]
Պենտաբորան մարդ, օրալ <50 մգ/կգ <0.05 [28]
Կապսայիցին մուկ, օրալ 47.2 մգ/կգ 0.0472 [29]
Սնդիկի (II) քլորիդ առնետ, մաշկով 41 մգ/կգ 0.041 [30]
Լիսերգաթթվի դիէթիլամիդ (LSD) առնետ, ներերակային 16.5 մգ/կգ 0.0165 [31]
Արսենի եռօքսիդ առնետ, օրալ 14 մգ/կգ 0.014 [32]
Մետաղական արսեն առնետ, ներորովայնամիզային 13 մգ/կգ 0.013 [33]
Նատրիումի ցիանիդ առնետ, օրալ 6.4 մգ/կգ 0.0064 [34]
Սպիտակ ֆոսֆոր առնետ, օրալ 3.03 մգ/կգ 0.00303 [35]
Ստրիխնին մարդ, օրալ 1–2 մգ/կգ (մոտավոր) 0.001 [36]
Նիկոտին մարդ, օրալ 0.5-1.0 մգ/կգ (մոտավոր) 0.0005-0.001 [37]
Կանթարիդին մարդ, օրալ 0.5 մգ/կգ 0.0005
Աֆլատոքսին B1 (Aspergillus flavus-ից) առնետ, օրալ 0.48 մգ/կգ 0.00048 [38]
Ռիցին առնետ, ներորովայնամիզային
առնետ, օրալ
22 մկգ/կգ
20–30 մգ/կգ
0.000022
0.02
[39]
2, 3, 7, 8-տետրաքլորդիբենզոդիօքսին (TCDD, դիօքսին) առնետ, օրալ 20 մկգ/կգ 0.00002 [40]
Սարին մուկ, ենթամաշկային 17.23 մկգ/կգ (մոտավոր) 0.0000172 [41]
VX մարդ, օրալ, ինհալյացիոն 2.3 մկգ/կգ (մոտավոր) 0.0000023 [42]
Պոլոնիում-210 մարդ, ինհալյացիոն 10 նգ/կգ(մոտավոր) 0.00000001 [43]
Բոտուլինային թույն մարդ, օրալ, ներարկում, ինհալյացիա 1 նգ/կգ(մոտավոր) 0.000000001 [44]
Իոնիզացնող ճառագայթում մարդ, ճառագայթում 6 Գրեյ

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. What is an LD50 and LC50
  2. «Allergan Receives FDA Approval for First-of-Its-Kind, Fully in vitro, Cell-Based Assay for BOTOX® and BOTOX® Cosmetic (onabotulinumtoxinA)»։ Allergan Web site։ հունիսի 24, 2011։ Վերցված է 2012-08-15 
  3. «In U.S., Few Alternatives To Testing On Animals»։ Washington Post։ ապրիլի 12, 2008։ Վերցված է 2011-06-26 
  4. «Material Safety Data Sheet Water MSDS»։ Section 11: Toxicological Information for the LD50 verification 
  5. Safety (MSDS) data for sucrose
  6. Walker R, Lupien JR (April 2000)։ «The safety evaluation of monosodium glutamate»։ Journal of Nutrition 130 (4S Suppl): 1049S–52S։ PMID 10736380 
  7. «Safety (MSDS) data for ascorbic acid»։ Oxford University։ 2005-10-09։ Վերցված է 2007-02-21 
  8. 8,0 8,1 8,2 A.A. Babayan, A.V.Aleksandryan, "Toxicological characteristics of melamine cyanurate, melamine and cyanuric acid", Zhurnal Eksperimental'noi i Klinicheskoi Meditsiny, Vol.25, 345-9 (1985). Original article in Russian.
  9. Advanced Search - Alfa Aesar - A Johnson Matthey Company. Alfa.com. Retrieved on 2013-07-17.
  10. Safety (MSDS) data for ethyl alcohol
  11. Mecler Francis J. (May 1981)։ Mammalian Toxological Evaluation of DIMP and DCBP (Phase 3 - IMPA) (Final report ed.)։ Litton Bionetics, Inc.։ «The oral LD50 values for the test material, IMPA, were 7650 and 6070 mg/kg for male and female rats, respectively.» 
  12. Safety (MSDS) data for sodium molybdate
  13. Safety (MSDS) data for sodium chloride
  14. Safety (MSDS) data for 4-acetamidophenol
  15. LD50 values of THC in fischer rats
  16. Lethal dose of arsenic(չաշխատող հղում)
  17. Reregistration Eligibility Decision for Alkyl Dimethyl Benzyl Ammonium Chloride (ADBAC), U.S. Environmental Protection Agency Office of Prevention, Pesticides, and Toxic Substances, Frank T. Sanders, August 2006, 114, 2009-03-31
  18. Coumarin Material Safety Data Sheet (MSDS)
  19. Safety (MSDS) data for acetylsalicylic acid
  20. Safety (MSDS) data for caffeine
  21. «MATERIAL SAFETY DATA SHEET - Spent Metal Catalyst»։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-09-28-ին 
  22. Safety (MSDS) data for sodium nitrite
  23. Chemical toxicity of uranium
  24. DrugBank data for bisoprolol
  25. Safety (MSDS) data for cobalt (II) chloride
  26. Safety (MSDS) data for cadmium oxide
  27. Sodium Fluoride MSDS
  28. Pentaborane chemical and safety data
  29. «Capsaicin Material Safety Data Sheet» (PDF)։ sciencelab.com։ 2007։ Վերցված է 2007 թ․ հուլիսի 13 
  30. http://www.sigmaaldrich.com/catalog/DisplayMSDSContent.doc
  31. Erowid LSD (Acid) Vault : Fatalities / Deaths. Erowid.org. Retrieved on 2013-07-17.
  32. Safety (MSDS) data for arsenic trioxide
  33. Safety (MSDS) data for metallic arsenic
  34. Safety (MSDS) data for sodium cyanide
  35. «Hexachloroethane»։ Վերցված է 2014 թ․ հունվարի 3 
  36. INCHEM: Chemical Safety Information from Intergovernmental Organizations: Strychnine.
  37. IPCS INCHEM
  38. Safety (MSDS) data for aflatoxin B1
  39. EFSA - Scientific Opinion of the CONTAM Panel: Ricin (from Ricinus communis) as undesirable substances in animal feed [1] - Scientific Opinion of the Panel on Contaminants in the Food Chain. Efsa.europa.eu. Retrieved on 2013-07-17.
  40. U.S. National Toxicology Program acute toxicity studies for Dioxin (2, 3, 7, 8-TCDD)
  41. Histochemical Demonstration of Calcium Accumulation in Muscle Fibres after Experimental Organophosphate Poisoning. Het.sagepub.com (1990-07-01). Retrieved on 2013-07-17.
  42. Toxicity of the Organophosphate Chemical Warfare Agents GA, GB, and VX: Implications for Public Protection
  43. Topic 2 Toxic Chemicals and Toxic Effects
  44. Fleming Diane O., Hunt Debra Long (2000)։ Biological Safety: principles and practices։ Washington, DC: ASM Press։ էջ 267։ ISBN 1-55581-180-9 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]