Մինաս Բժշկյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մինաս Բժշկյան
Minas Pjshgian.png
Ծնվել էհոկտեմբերի 15, 1777(1777-10-15)
ԾննդավայրՏրապիզոն, Թուրքիա
Մահացել էնոյեմբերի 26, 1851(1851-11-26) (74 տարեկանում)
Մահվան վայրՎենետիկ, Ավստրիական կայսրություն, Գերմանական միություն
Մասնագիտությունբանասեր, մանկավարժ, պատմաբան, ազգագրագետ և երաժշտագետ
ԱնդամությունՄխիթարյան միաբանություն

Մինաս Բժշկյան (հոկտեմբերի 15, 1777, Տրապիզոն - նոյեմբերի 26, 1851, Վենետիկ), հայ բանասեր, մանկավարժ, պատմաբան, ազգագրագետ, երաժշտագետ, Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության անդամ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մինաս Բժշկյանը եղել է ուսուցիչ տեղի, ապա՝ Ղարա–Սուի (կամ՝ Ղարասուբազար, այժմ՝ Բելոգորսկ) Մխիթարյան միաբանության դպրոցներում, 1814 թվականին տեղափոխվել է Կոստանդնուպոլիս, ծավալել թատերական գործունեություն։ Գրել է «Ճեմարան գիտելեաց» (1815), «Պատմութիուն Պոնտոսի, որ է Սեաու ծով» (1819), «Քերականութիւն ռուսերեն–հայերեն» (1828) աշխատությունները։ «Ճանապարհորդութիւն ի Լեհաստան» (1830) ուղեգրության մեջ ի մի է բերել պատմիչների թողած տեղեկությունները Անի քաղաքի և դեպի Լեհաստան (1062 թվականին և 1239 թվականին) տեղի ունեցած գաղթերի մասին, օգտագործել Անիի և Շիրակի մի շարք պատմական հուշարձանների արձանագրությունները, հնագիտական, ազգագրական տեղեկություններ է հաղորդել 19-րդ դարից Լեհաստանի, Ռումինիայի, Բուլղարիայի և Ուկրաինայի հայաբնակ վայրերի, հայերի կենցաղի, ազգային սովորույթների, դատավարության, եկեղեցական բարքերի, վանքերի և այլ հուշարձանների մասին։ Մինաս Բժշկյան գիտական հետաքրքրությունների շրջանակներում են եղել նաև ազգային երգարվեստի, միջնադարյան խազագրերի և հայկական ձայնագրության նոր համակարգի խնդիրները։ Լինելով երաժշտագետ Հ․ Լիմոնճյանի ժամանակակիցը՝ Բժշկյան տեղեկություններ է արձանագրել նրա կյանքի և գործունեության մասին, նրա խորհրդով և օգնությամբ նոթեր շարադրել հայ երաժշտության վերաբերյալ։ Ունի երաժշտագիտական անտիպ մի աշխատություն՝ «Երաժշտութիւն, որ է համառօտ տեղեկութիւն երաժշտական սկզբանց և ելևէջութեանց եղանակաց և նշանազրաց խազից» (1815

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Տայան Ղ., Հայ արդի ձայնագրությունը և Մինաս Բժշկեան, «Գեղունի», 1927:
  • Բդոյան Վ., Հայ ազգագրություն, Երևան, 1974:
  • Ջահուկյան Գ., Գրաբարի քերականության պատմություն (16-19-րդ դարեր), Երևան, 1974:
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 435 CC-BY-SA-icon-80x15.png