Մասնակից:Ռոմեո/Ավազարկղ2
Вьюнковые
Պատատուկազգիներ (լատին․՝ Convolvuláceae), փաթաթվող բույսերի ընտանիք (կան նաև չփաթաթվող տեսակներ), երկշաքիլավոր ձուլաթերթավորներ։
Պատատուկազգիներին են պատկանում 40 ցեղ՝ 1000 տեսակի միամյա և բազմամյա թփերով և կիսաթփերով։ Հանդիպում են աշխարհի բոլոր գոտիներում (բացառությամբ ցուրտ)՝ հատկապես Ասիայի և Ամերիկայի, Արևմտյան Հնդկաստանի արևադարձային մասերում, քիչ չեն նաև Ավստրալիայում և արևադարձային Աֆրիկայում:
Բուսաբանական նկարագիր
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Պատատուկազգիների մեծ մասի ցողունները պարուրաձևորեն ոլորվում են դեպի աջ (ժամացույցի սլաքի ուղղությամբ) կամ ձախ՝ դեպի ինչ-որ մի հենարանի ուղղությամբ։
Տերևները հիմնականում պարզ են, հերաթդիր (ոչ հակադիր)՝ բավականին երկար ցողունի վրա, ամբողջական են և հիմքում հաճախ սրտաձև կամ աղեղնաձև, հազվադեպ՝ մասերի բաժանված։
Ծաղիկները կանոնավոր են, միայն մեկ ցեղում դրանք երկհամաչափ են, ավելի հազվադեպ՝ միասեռ: Պսակը ամբողջական է, խոշոր զանգակաձև կամ ձագարաձև կամ խողովակաձագաձևաձև։ Շատ տեսակների մոտ ընձյուղը պարուրաձև է, երբեմն ծալքավոր կամ թեփուկածածկ, սպիտակ կամ գունավոր, վարդագույն, կապույտ և մանուշակագույն երանգներով: Առէջները հինգն են:
Պտուղը առավել հաճախ գնդաձև է, հազվադեպ՝ տուփիկ՝ մի քանի սերմով։ Որոշ տեսակների պտուղը հատապտղանման է։
Մշակույթում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Պատատուկազգիների շատ տեսակներ հայտնի են նաև այգեգործության մեջ։ Ռուսաստանում կա մոտ 22 տեսակ: Որոշ տեսակներում արմատները ունեն են մսալի սննդարար կոներ, այդպիսին է բաթաթը (Ipomoea batatas Lam.), որը Ճապոնիայում, Արևելյան Աֆրիկայում և Բրազիլիայում օգտագործվում է սննդի մեջ։ Այլ հատկանիշներով աչքի են ընկնում պատատուկը (Convolvulus scamonia) և Ipomoea purga-ն, մեքսիկական բույս, որի մսոտ արմատը ունի լուծողական հատկություն:
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ Андреева И. И., Родман Л. С. Ботаника. — 3-е, перераб. и доп. — М.: Колос, 2005. — С. 452. — 528 с. — ISBN 5-9532-0114-1
Գրականություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- «Вьюнковые». Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ). Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.
{{cite book}}
: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)