Մանուշակագույն մեղու-ատաղձագործ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մանուշակագույն մեղու-ատաղձագործ
Մանուշակագույն մեղու-ատաղձագործ
Մանուշակագույն մեղու-ատաղձագործ
Դասակարգում
Թագավորություն  Կենդանիներ (Animalia)
Տիպ/Բաժին Հոդվածոտանիներ (Arthropoda)
Ենթատիպ Վեցոտանիներ (Hexapoda)
Դաս Միջատներ (Insecta)
Կարգ Թաղանթաթևեր (Hymenoptera)
Ընտանիք Իսկական մեղուներ (Apidae)
Ցեղ Xylocopa
Տեսակ Մանուշակագույն մեղու-ատաղձագործ (X. violacea)
Միջազգային անվանում
Xylocopa violacea

Մանուշակագույն մեղու–ատաղձագործ (լատ.՝ Xylocopa violacea), անթոֆորիդների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

20-23 մմ երկարությամբ մետաղական մանուշակագույն փայլով, սև գույնի մարմնով շատ խոշոր մեղու է, որի վերին շրթունքը ծածկված է շիկակարմիր մազիկներով։ Բեղիկների վերևի մասը սև գույնի է, իսկ ներքևինը՝ շիկակարմիր։ Ունի սև ոտքեր, թևերը մուգ գույնի են։ Էգի հետին սրունքի արտաքին մասը և ոտքերի կոնքը պատված է երկու շարք մանր սուր ատամիկներով։ Արուի բեղիկների վերին հատվածը ծռված է, իսկ հետին ոտքերի կոնքն՝ ատամիկով[1]:

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարածված է Հյուսիսային Աֆրիկայում, Միջերկրայքի երկրներում, Կենտրոնական Ասիայում, Ղրիմում, Կովկասում, Անդրկովկասում և Կոպետդաղում։ Հայաստանում հայտնի է Արարատի (գյուղ Երասխ), Կոտայքի (գյուղ Արտավազ), Սյունիքի (քաղաք Կապան) մարզերից և «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցից[1]։

Էկոլոգիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Միայնակ, բազմակեր մեղուներ են, որոնք ապրում են կիսանապատայինից մինչև տափաստանային գոտում, հանդիպում՝ այգիներում, ճամփեզրերին, նոսրանտառներում և բնակելի վայրերում։ Թռիչքը դիտվում է ապրիլ-սեպտեմբեր ամիսներին, սնվում են տարբեր ընտանիքներում պատկանող բույսերի ծաղիկներով։ Բները պատրաստում են չոր բնափայտում (այդ թվում նաև շինությունների) անցքեր փորելով, սարքում են առանձին խորշիկներ, որտեղ էգը դնում է ծաղկափոշու և նեկտարի պաշար և մեկական ձու։ Աշնանը կատարվում է թրթուրների հարսնյակավորում։ Խորշիկներում ձմեռում են դուրս եկած հասուն միջատները[1]։

Պահպանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հազվագյուտ տեսակ է: Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով ներկայումս գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։

Թվաքանակի փոփոխության միտումները բացահայտված չեն։

Վտանգման հիմնական գործոններն են չորացած ծառերի հատմամբ և շինությունների փայտե կոնստրուկցիաների մետաղականով փոխարինմամբ պայմանավորված բնակալման համար պիտանի տեղերի կրճատումը։

Պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցում[1]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Հայաստանի Կարմիր գիրք (հայերեն)։ Երևան: ՀՀ Բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6