Հոգեգալստականներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Հոգեգալստականներ կամ հիսունականներ, առաջացել է ԱՄՆ-ում 19-րդ դարի վերջին - 20-րդ դարի սկզբին։ Անվանումը կապված է Գործք Առաքելոցում հիշվող Հոգեգալստյան (Պենտեկոստեյի) տոնի հետ, երբ Սուրբ Հոգին առաքյալների վրա է իջել Հիսուս Քրիստոսի Հարության հիսուներորդ օրը, որի շնորհիվ նրանք մկրտվել են Սուրբ Հոգով և խոսել տարբեր լեզուներով (տես` Գործք Առաքելոց 2:1-8)։ ՀՀ-ում հետևալ ուսմունքով եկեղեցի է համարվում «Ավետարանի հավատքի քրիստոնյաների եկեղեցին»։

Հոգեգալստականները շարժվում են ըստ Աստվածաշնչի և այդ Գիրքը համարում են միակ Սուրբ Գիրքը այսինքն Աստծո անեղծանելի Խոսքը: Ընդունում են Սուրբ Երրորդությունը:

Սնվում են այն Աստվածաշնչով, որով սնվում են Հայ Առաքելական, Կաթոլիկ, Ուղղափառ և այլ քրիստոնեական եկեղեցիներ: Հոգեգալստական եկեղեցին համարվում է Բողոքական եկեղեցու ճյուղերից մեկը: Նրանք դեմ չեն եկեղեցու անդամների շբմանը և այցելությանը ուրիշ քրիստոնեական կառույցներ ի դեմս Հայ Առաքելական եկեղեցու: Մկրտում են Հոր, Որդու և Սուրբ Հոգու անունով: Ընդունում են խաչը:

Պատմական աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պաշտամունքի այս ձևն իր արմատներն ունեցել է հեթանոսական կրոններում: 1-ին դարի ավարտին՝ հեթանոսությունը լիովին հաղթահարելուն զուգընթաց, գլոսոլալիան իրեն բոլորովին սպառեց քրիստոնեական համայնքներում և միայն 17-19-րդ դարերի երկրորդ կեսերին այն կրկին ի հայտ եկավ բողոքականության միջավայրում: Նրանք հատուկ նշանակություն են տալիս վկայություններին: Նրանց բնորոշ են ռացիոնալիզմը և ձևական վարդապետական խորհրդանիշները: Առանձնահատուկ կարևորություն է տրվում հավատացյալների անձնական բարեպաշտությանը և կրոնական զգացմունքներին: Այս, ինչպես նաև մյուս շարժումները սկզբնավորվել են Անգլիայում և Ամերիկայում՝ հանգեցնելով նոր կրոնափիլիսոփայական ուղղությունների առաջացմանը: 1738 թ. Ջորջ Ուայթֆիլդը սկսեց կատարել կանոնավոր ուղևորություններ Ամերիկա՝ արդեն իսկ առկա ռիվայվելիստական գաղութներ: Բիլլի Գրեյմը 1950-ական թվականներին մեծապես կարևորեց ռիվայվելիստական ավանդույթի մեթոդն ու աստվածաբանությունը: Նա տվել է ամենախիստ զգացմունքային և հոգեբանական առանձնահատկությունները, պահպանելով սակայն, ուղղակի և արդյունավետ քարոզչական, սուրբգրային ուղղվածության հռչակումը, նաև անհատական պատասխանը ամբողջ համայնքին, երաժշտության օգտագործումը, երգերով հանրահավաքները: Շոտլանդացի Ֆոքսը պնդում էր, որ անմիջապես «լուսավորվելով» Սուրբ Հոգուց, ամեն մարդ իմանում է ամեն անհրաժեշտ բան, և կարիք չունի ո՛չ եկեղեցու, ո՛չ էլ Սուրբ Գրքի: Անգլիացի քուեյքերները (անգլերեն՝ quake- դող, դողացնել, ցնցվել) հավաքվելով միասին, սպասում էին, որ իրենցից մեկը կհուզավառվի, պայծառություն կստանա ու կսկսի մարգարեանալ: Համաձայն Ջ.Վեսլի հավատացյալը, արդարացմանը զուգահեռ, պետք է նաև սրբանա իր կյանքի ընթացքում: Սրա ճյուղավորումներից է հոգեգալստական (պենտեկոստեական) շարժումը որը իրվինգիստներից որդեգրեց պաշտամունքի էքստատիկ արարողակարգը, ինչը հոգեբանական զանազան երևույթներ է առաջ բերում: Սուրբ Հոգու պարգևներից առանձնացնելով լեզվախոսությունը՝ հոգեգալստականներն այն պարտադիր համարեցին յուրաքանչյուր հավատացյալի համար, որպես Սուրբ Հոգով մկրտված լինելու նշան: Հիսնականներին հատուկ են երկու հակադիր միտումներ. առավել մեծ միավորումների մեջ միասնանալը և անկախ համայնքներն ու ուղղությունները պահպանելը: Արդյունքում առկա են համաշխարհային մասշտաբով գործող այնպիսի խոշոր միավորումներ, ինչպիսիք են «Աստծո եկեղեցին» (հիմն. 1903թ.), «Աստծո ասամբլեան» (1914թ.), «Ճշմարիտ Ավետարանի միջազգային եկեղեցին» և այլն, և բազմաթիվ մանր համայնքներ, որոնք տարբերվում են իրենց ուսմունքներով կամ ազգային բազմազանությամբ:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է Հայաստան հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png