Կլոդ Ժոզեֆ Ռուժե դը Լիլ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կլոդ Ժոզեֆ Ռուժե դը Լիլ
ֆր.՝ Claude Joseph Rouget de Lisle
Rouget de Lisle1.JPG
Ծնվել է մայիսի 10, 1760(1760-05-10)[1][2][3][4][5][6]
Ծննդավայր Լոն-լե-Սոնիե[7]
Վախճանվել է հունիսի 26, 1836(1836-06-26)[8][2][3][5][6] (76 տարեկանում)
Վախճանի վայր Շուազի-լե-Ռուա[7]
Մասնագիտություն կոմպոզիտոր, բանաստեղծ, գրող, դրամատուրգ, ճարտարագետ և զինծառայող
Լեզու ֆրանսերեն[1]
Քաղաքացիություն Ֆրանսիա
Ժանրեր դասական երաժշտություն
Գրական ուղղություններ դասական երաժշտություն
Ուշագրավ աշխատանքներ Բանվորական Մարսելիեզ, Le Chant des Girondins, Մարսելյոզ և Կոմունայի Մարսելիեզ
Պարգևներ Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ
Claude Joseph Rouget de Lisle Վիքիպահեստում

Կլոդ ժոզեֆ Ռուժե դը Լիլ (ֆր.՝ Claude Joseph Rouget de Lisle[9]), ֆրանսիացի բանաստեղծ և կոմպոզիտոր, ռազմական ինժեներ։ Հռենոսյան բանակի կապիտան Ռուժե դը Լիլը եղել է Ստրասբուրգում, երբ Ֆրանսիան պատերազմ էր հայտարարել ինտերվենցիայի նախապատրաստվող Ավստրիային։ Հեղափոխական հայրենիքի պաշտպանության համար ոտքի ելած ժողովրդի հայրենասիրությամբ ոգեշնչված՝ նա ստեղծել է «Հռենոսյան բանակի մարտական երգ»-ը։ Երգը տարածվել է Մարսելում և կոչվել է «Մարսելցիների քայլերգ», 1795 թվականին հաստատվել է որպես Ֆրանսիայի պետական հիմն։ ճանաչվել է նաև Ռուժե դը Լիլի «Ռոլանդը Ռոնսևալում» երգը, որից որոշ տողեր նշանաբան են դարձել 1848 թվականի հեղափոխականների համար։ Գրել է նաև «Բանաստեղծության և արձակի փորձեր» գործը, «ժակոն կամ մայրերի դպրոցը» կատակերգական օպերայի լիբրետոն, «Մակբեթ» դրաման, ռոմանսներ։ Ռուժե դը Լիլի «Մարսելիեզը» հայերեն է թարգմանել Հ․ Հակոբյանը 1906 թվականին։

Կենսագրությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կլոդ ժոզեֆ Ռուժե դը Լիլ, Կլոդ-Իգնատ Ռուժեի և Ժան-Մադլեն Գայանդի ութ զավակներից ավագը, ծնվել է 1760 թվականի մայիսի 10-ին, Լոն-լե-Սոնիեի Ժուրա դեպարտամենտում: Նրա ծնողները հարուստ բուրժուաներ էին:

Դեռևս վաղ մանկությունից տարվում է երաժշտությամբ: Մոնտեգյու գյուղի հրապարակում, որտեղ ապրում էր նրա ընտանիքը, մի խումբ թափառական երաժիշտներ են հայտնվում՝ համերգ տալու նպատակով, և համերգն այնքան տպավորիչ է լինում, որ տղան չի կարողանում կտրվել երաժիշտներից, ու նրանցով տարված՝ սկսում է ուղեկցել նրանց՝ այնքան հեռանալով տնից, որ ծնողները կարծում են, թե նա անհետ կորել է:

Ռուժե դը Լիլ— Մարսելիեզի հեղինակը
Նկարիչ Ի.Պիլս. «Հռենոսյան բանակի մարտական երգ»

Ռուժե դը Լիլի հայրը նախապատրաստում էր նրան ընդունվելու Զինվորական քոլեջ և այդ նպատակով նրան ուղարկում է տեղական քոլեջ: Ժոզեֆին թույլատրվում էր երաժշտությամբ զբաղվել միայն այնքանով, որքանով այն անհրաժեշտ էր սիրողական մակարդակի ջութակ նվագելու համար, ինչը համահունչ էր ժամանակի նորաձևությանը՝ բնորոշ «լավ ընտանիքներից» սերած երիտասարդներին:

1776 թվականին տեղափոխվել է Փարիզ և ընդունվել Ռազմական քոլեջ: Այս նոր կարգավիճակը պահանջում էր ազնվական «դը» մասնիկի հավելում:

Այս մասին է վկայում է 1863 թվականին նրա հետնորդներից մեկի` Ամեդեյ Ռուժե դը Լիլի կողմից արված գրառումը՝ հրապարակված 1863 թվականին. «Մարսելիեզի հեղինակի հորը կոչում էին Կլոդ Ռուժե: Ավելացված «դը Լիլ» մասնիկը նախնիներից մեկի անունն է: Այն ավելացվել է, որպեսզի հեշտացվի իմ հայտնի ազգակցի մուտքը Զինվորական քոլեջ, որտեղ այն ժամանակ ընդունվում էին միայն ազնվականները»:

1782 թվականին Զինվորական քոլեջն ավարտելուց հետո Ռուժե դը Լիլը դարձավ ռազմական ինժեներ և ստացավ կապիտանի կոչում: Երգը՝ Մարսելիեզը, որը անմահացրել էր նրա անունը, գրվել է Ստրասբուրգում: Երգի առաջին մասը կոչվում էր Chant de Guerre de l'Armée du Rhin («Հռենոսյան բանակի մարտական երգը»), իսկ «Մարսելիեզ» անունը հետագայում տրվեց Մարսելում ծնված քաղաքագետ Չարլզ Ժան-Մարի Բարբարայի շնորհիվ.


Ականավոր սպա Ռուժե դը Լիլը հանրապետական ​​էր: Յակոբինների իշխանության գալուց հետո նա հրաժարական տվեց, իսկ հետո մեղադրվեց հակահեղափոխական գործունեության մեջ և բանտարկվեց: Ռուժեին կախաղանից փրկեց Ռոբեսպիեռի ռեժիմի անկումը: Նա ազատ արձակվեց Տերմիդորյան հեղաշրջումից հետո:

Ռուժե դը Լիլը գրել է նաև մի քանի այլ երգեր՝ Մարսելիեզի ոճով, որոնք 1825 թվականին հրատարակել է «Ֆրանսիական երգեր» ժողովածուում, որտեղ կային նաև տարբեր հեղինակների մոտավորապես 50 ստեղծագործություններ, որոնց երաժշտությունների հեղինակը նորից Ռուժե դը Լիլն է: Նրա Essais en verset et en prose (Էսսեներ չափածոյում և արձակում), գրված 1797 թվականին, ներառում է.

  • Մարսելիեզի տեքստը,
  • Adelaide et Monville պատմությունները զգացմունքային երեխայի մասին,
  • մի քանի այլ բանաստեղծություններ:

Ռուժեն ֆրանսերեն թարգմանեց Ի.Ա.Կռիլովի առակները: Նա Սուրբ Սիմոնիստների շարժման անդամ էր և նրանց համար գրեց «Արդյունաբերական օրհներգը»: Իսկ կյանքի վերջում քարշ էր տալիս իր աղքատ գոյությունը՝ ապրելով Շուազի-լե-Րուայում, որտեղ և կնքեց իր մահկանացուն:

Նրա աճյունը Շուազի-լե-Ռուայից[10] տեղափոխվեց Փարիզում գտնվող Հաշմանդամների տուն և 1915 թ. հուլիսի 14-ին ամփոփվեց Նապոլեոնի կողքին:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 Comité des travaux historiques et scientifiques — 1834.
  3. 3,0 3,1 Encyclopædia Britannica
  4. SNAC — 2010.
  5. 5,0 5,1 International Music Score Library Project — 2006.
  6. 6,0 6,1 filmportal.de — 2005.
  7. 7,0 7,1 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118942956 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  8. Encyclopædia BritannicaEncyclopædia Britannica, Inc., 1768. — Vol. 22. — ISBN 978-1-59339-292-5
  9. Ныне — департамент Валь-де-Марн региона Иль-де-Франс.
  10. Мархасёв Л. С. Любимые и другие.. — Дет. лит., 1978. — С. 94.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Радиге А. Французские музыканты эпохи Великой французской революции / Пер. с франц. Г. М. Ванькович, Н. И. Игнатовой. Под ред. М. В. Иванова-Борецкого. — М., 1934. 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]