Կաղնու մեծ երկարաբեղիկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կաղնու մեծ երկարաբեղիկ
Կաղնու մեծ երկարաբեղիկ
Կաղնու մեծ երկարաբեղիկ
Դասակարգում
Թագավորություն  Կենդանիներ (Animalia)
Տիպ/Բաժին Հոդվածոտանիներ (Arthropoda)
Ենթատիպ Վեցոտանիներ (Hexapoda)
Դաս Միջատներ (Insecta)
Կարգ Բզեզներ (Coleoptera)
Ընտանիք Երկարաբեղիկներ (Cerambycidae)
Ցեղ Կաղնու երկարաբեղիկներ (Cerambyx)
Տեսակ Կաղնու մեծ երկարաբեղիկ (C. cerdo)
Միջազգային անվանում
Cerambyx cerdo
Կարգավիճակ
Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝ Status iucn3.1 VU hy.svg
Խոցելի տեսակ

Կաղնու մեծ երկարաբեղիկ (լատ.՝ Cerambyx cerdo), երկարաբեղիկների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

25-55 մմ մարմնի երկարությամբ, խոշոր չափի բզեզներ են։ Գունավորումը ձյութի (կուպրի) նման սև է, վերնաթևերի ծայրերը` դարչնագույն սև, գորշ կամ շագանակագույն: Արուների բեղիկները մարմնից զգալիորեն երկար են, իսկ էգերինը՝ հասնում կամ փոքր-ինչ անցնում են վերնաթևերի գագաթը[1]:

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարածված են Միջերկրածովային շրջանում, Հարավային և Միջին Եվրոպայում, Առաջավոր Ասիայում, Կովկասում: Հայաստանում հանդիպում է ծերացած կաղնու անտառներում (տեղ-տեղ), մինչև 1800 մ բարձրության վրա, Հայաստանի հարավում` մինչև 2300 մ ծովի մակարդակից բարձր[1]:

Էկոլոգիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ապրում են լեռնային անտառներում` կաղնու մասնակցությամբ և ծերացած, փչացած բներով ծառերի առկայությամբ, կաղնու, ավելի հազվադեպ՝ նաև շագանակենու, հաճարենու և այլ լայնասաղարթ ծառատեսակների վրա, թռչում են հունիսից մինչև օգոստոս, հանդիպում՝ ծորացող հյութով ծառերի բների, հաստ բներով կերային ծառերի և փչակների վրա, որտեղ էլ կատարվում է զուգավորումը և ձվադրումը: Ձվադրում են կեղևի ճեղքերում, երբեմն՝ կեղևակերների թռիչքային անցքերում: Թրթուրները սկզբնական շրջանում զարգանում են արտաբնափայտում` լուբում, այնուհետև անցնում են բնամիջուկ, բայց խուսափում են փտած և վարակված բնափայտից: Զարգացման ամբողջ շրջանը տևում է 4 տարի[1]:

Պահպանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հազվագյուտ տեսակ է, որը հյուսիսային և կենտրոնական շրջաններում հազվադեպ է հանդիպում, ավելի տարածված է Սյունիքի մարզում: Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ: Ընդգրկված է ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում խոցելի կարգավիճակով և Բեռնի կոնվենցիայի Հավելված երկուսում:

Վտանգման հիմնական գործոն է հանդիսանում թրթուրների զարգացման համար անհրաժեշտ տեղերի կրճատումը՝ պայմանավորված տարածման ողջ տարածքում սովորական անտառատնտեսական գործունեությամբ ծերացած և թուլացած ծառերի հատումներով:

Պահպանվում է «Շիկահող» և «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցներում և մի շարք արգելավայրերում[1]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Հայաստանի Կարմիր գիրք (հայերեն)։ Երևան: ՀՀ Բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6