Խիրոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Խիրոն
Chiron instructs young Achilles - Ancient Roman fresco.jpg
Խիրոնը սովորեցնում է Աքիլեսին նվագել քնարի վրա
Տեսակ Կենտավրոս
Սեռ արական
Հունական գրաձև Χείρ
Այլ մշակույթներում Սատուռն
Հայր Կրոնոս
Մայր Փիլիրա
Քույր/Եղբայր Զևս
Ամուսին Խարիկլո
Զավակներ Գիպպա, Endeïs, Ocyrhoe և Carystus
Chiron Վիքիպահեստում

Խիրոն (հուն․՝ Χείρ.- հին-հունական ֆեսսալիական դիցաբանության[1] մեջ,-մարդաձի, որդին Կռոնոսի և Ֆիլիրաի[2]: Ի սկզբանե օշտված անմահությամբ։ Նրա կինն էր Խարիկլոն և դուստրը՝ Գիպպա։

Ի տարբերություն մյուս մարդաձիերի, որոնք փառաբանում էին խռովությունները, հակված էին ալկոհոլին և թշնամաբար էին տրամադրված մարդկանց նկատմամբ, Խիրոնը իմաստուն էր և բարի։ Նա ապրում էր Պելիոն լեռան վրա։ Ապոլլոնի և Արտեմիսի աշակերտն էր։ Իր հերթին սովորեցրել է շատ ուրիշ հերոսների՝ Յասոն (որի ճանապարհորդության համար պատրաստել է առաջին երկնային գլոբուսը), ինչպես նաև Դիոսկուրոս 7 Աքիլեսը[3], որոնք համարվում են նրա հետնորդները, որոնց նա կերակրել է առյուծի մսով։ Բժշկական արվեստին է սովորեցրել Ասկլեպիոսին[4] և Պատրոկլուսին[5], а охотничьему — Актеона. Участник индийского похода Диониса[6], իսկ որսորդությունը՝ Ակտեոնին։ Մասնակից Դիոնիսիա հնդկական արշավի։ Նվիրել է Պելեին նիզակ յասենից[7]:

Նա Հերակլեսի անձնական ընկերն էր։ Սիրով տարված նրա մոտ է եկել Հերակլը և ապրել է քարայրում[8]: Մահացու վիրավորվել է թունավոր աղեղից պատահմամբ բաց թողնված Հերակլի կողմից։ Կամ Հերակլը պատահմամբ վիրավորլ է նրան բաց թողած աղեղից[9], վնասելով ծունկը։ Ըստ որոշ հեղինակների, նա բնակություն է հաստատել Մալեյայում, որտեղ մահացել է Հերակլի աղեղից[10]: Մալեյա - կամ հրվանդան Լակոնիայում, կամ քաղաք Թեսալիայում:

Սարսափելի տանջանքներ զգալով՝ հրաժարվել է անմահությունից՝ այն հանևնելով Պրոմեթևսին:

Տեղակայված է երկնքում որպես մարդաձիի կամ աղեղնավորի համաստեղություն[11]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Мифы народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т.2. С.593; См. Титаномахия, фр.11 Бернабе; Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека I 2, 4; II 5, 4.11; III 4, 4; 10, 3; 13, 3.5-6.8
  2. Титаномахия, фр.6 Ивлин-Уайт; Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека I 2, 4
  3. Гораций. Эподы 13, 11-18
  4. Гомер. Илиада IV 219
  5. Гомер. Илиада XI 832
  6. Нонн. Деяния Диониса XIV 51
  7. Гомер. Илиада XVI 143; XIX 390; Стасин. Киприи, фр.5 Ивлин-Уайт
  8. Псевдо-Эратосфен. Катастеризмы 40
  9. Диодор Сицилийский. Историческая библиотека IV 12, 8
  10. Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека II 5, 4
  11. Псевдо-Эратосфен. Катастеризмы 40; Гигин. Астрономия II 38, 1