Իվան Շմալգաուզեն (կենսաբան)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Իվան Շմալգաուզեն (այլ կիրառումներ)
Picto Info sciences exactes.png
Իվան Շմալգաուզեն
Иван Шмальгаузен
Ծնվել է ապրիլի 11 (23), 1884
Կիև, Ռուսական կայսրություն[1]
Մահացել է հոկտեմբերի 7, 1963(1963-10-07)[1][2] (79 տարեկանում)
Մոսկվա, ԽՍՀՄ[1]
Գերեզման Նովոդեվիչյան գերեզմանոց
Քաղաքացիություն Ռուսական կայսրություն
Flag of the Soviet Union (1936–1955).svg ԽՍՀՄ
Մասնագիտություն կենդանաբան
Հաստատություն(ներ) I.I. Schmalhausen Institute of Zoology of National Academy of Sciences of Ukraine, Շևչենկոյի անվան համալսարան, Մոսկվայի պետական համալսարան, ՌԳԱ Ա. Ն. Սևերցովի անվան էկոլոգիայի և էվոլյուցիայի խնդիրների ինստիտուտ և Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի կենդանաբանության ինստիտուտ
Գործունեության ոլորտ կենսաբանություն, Էվոլյուցիոն կենսաբանություն, կենդանաբանություն և morphology
Անդամակցություն Ուկրաինայի Ազգային գիտությիւնների ակադեմիա, ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա և Լեոպոլդինա
Ալմա մատեր Q12131981? և Imperial University of St. Vladimir
Գիտական աստիճան կենսաբանական գիտությունների դոկտոր
Գիտական ղեկավար Ալեքսեյ Սևերցով
Հայտնի աշակերտներ Boris Balinsky, Q12159537?, Aleksandr Prokofyevich Markevich և Merkury Sergeyevich Gilyarov
Պարգևներ Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան և AO Kovalevsky Prize
Հայր Իվան Շմալգաուզեն (բուսաբան)

Իվան Իվանովիչ Շմալգաուզեն (ռուս.՝ Иван Иванович Шмальгаузен, 1884-1963), խորհրդային կենսաբան, էվոլյուցիոն ուսմունքի տեսաբան։ ԽՍՀՍ ԳԱ (1935) և ուկրաինական ԽՍՀ ԳԱ (1922) ակադեմիկոս։ Ուկրաինական ԽՍՀ գիտությունների վաստակավոր գործիչ (1935Ի․Ֆ․ Շմալգաուզենի որդին է։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ավարտել է Կիևի համալսարանը (1907), աշակերտել Ա․ Սևերցովին։ Եղել է Վորոնեժի (1918), Կիևի (1921) և Մոսկվայի (1939-1948) համալսարանների պրոֆեսոր։ 1930-1941 թվականներին Ուկրաինական ԽՍՀ ԳԱ կենդանաբանության և կենսաբանության, 19361948 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ԳԱ էվոլյուցիոն մորֆոլոգիայի համալսարանների տնօրեն։ Շմալգաուզենի գիտական աշխատանքները հիմնականում վերաբերում են կենդանիների համեմատական անատոմիայի ու սաղմնաբանության, էվոլյուցիոն մորֆոլոգիայի և այլքան, ինչպես նաև էվոլյուցիայի գործոնների ու օրինաչափությունների կենսակիբեռնետիկայի հարցերին։ Շմալգաուզենը ուսումնասիրել է օրգանիզմի ամբողջականությունը անհատական, պատմական զարգացման ընթացքում և տվել կայունացնող ընտրության տեսությունը, հետազոտել ինչպես էվոլյուցիոն պրոցեսի, այնպես էլ անհատական զարգացման մեխանիզմները, որպես ինքնակարգավորող համակարգեր։ Դրանով Շմալգաուզենը հարստացրել է Չ․ Դարվինի էվոլյուցիոն մատերիալիստական տեսությունը։ Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով, ԽՍՀՄ ԳԱ Ի․ Մեչնիկովի անվան ոսկե և գերմանացի բնագետների «Լեոպոլդինա» ակադեմիայի Դարվինի անվանական մեդալով։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Шмальгаузен Иван Иванович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. SNAC
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 525 CC-BY-SA-icon-80x15.png