Էլմա Պարսամյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Էլմա Պարսամյան
Ծնվել էդեկտեմբերի 23, 1929(1929-12-23) (94 տարեկան)
Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ
Քաղաքացիություն ԽՍՀՄ և  Հայաստան
Մասնագիտությունաստղաֆիզիկոս և դասախոս
Հաստատություն(ներ)ՀՀ ԳԱԱ Վ. Հ. Համբարձումյանի անվան Բյուրականի աստղադիտարան և Հայկական պետական մանկավարժական համալսարան
Գործունեության ոլորտաստղաֆիզիկա
ԱնդամակցությունՀՀ ԳԱԱ, Միջազգային աստղագիտական միություն, Եվրոպական աստղագիտական ընկերություն և Նյու Յորքի գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատերԵրևանի պետական համալսարան (1954)
Կոչումպրոֆեսոր և թղթակից անդամ
Գիտական աստիճանֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1984)
Պարգևներ
Անանիա Շիրակացու մեդալ

Էլմա Սուրենի Պարսամյան (դեկտեմբերի 23, 1929(1929-12-23), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ աստղաֆիզիկոս։ Ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1984), պրոֆեսոր՝ (1989), ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ (2000)[1]։

ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ Ալբերտ Պարսամյանի քույրն է։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1954 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1954 թվականից աշխատում է Բյուրականի աստղադիտարանում, 1986 թվականից՝ առաջատար գիտաշխատող, 2000 թվականից՝ գլխավոր մասնագետ, 1983-1987 թվականներին, միաժամանակ՝ ՀՊՄԻ աստղագիտության և տեսական ֆիզիկայի ամբիոնի վարիչ։ Միջազգային աստղագիտական միության (1976), Եվրոպական աստղագիտական ընկերության (1990), Նյու Յորքի ԳԱ (1995) անդամ։ 2000 թվականից ՀՀ ԳԱԱ Վիկտոր Համբարձումյանի անվան ԲԱ-ի գլխավոր գիտաշխատող, Բյուրականի աստղադիտարանի գիտական աստիճանավորման խորհրդի նախագահ, «Աստղաֆիզիկա» հանդեսի խմբագրական կոլեգիայի անդամ[2]։

Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կատարել է գազային միգամածություններ սպեկտրային, լուսաչափական, բևեռաչափական հետազոտություններ։ Կազմել է գիսավորաձև միգամածությունների նոր քարտացուցակ։ Մշակել է բռնկվող աստղերի, դրանք պարունակող աստղասփյուռների և աստղակույտերի տարիքը որոշելու եղանակ (առաջին անգամ որոշվել է NGC 7000-ի տարիքը)։ Ստացել է աստղերի բռնկման էներգիայի և պայծառացման արագության կապը։ Առաջին անգամ որոշել է Օրիոնի աստղասփյուռի բռնկվող աստղերի բռնկման հաճախության բաշխման ֆունկցիան, ենթադրել ապա հաստատել է (Գ. Արոյի հետ) բռնկման պարբերությունը։ Պարսամյանը ցույց է տվել (1966), որ Մեծամորում մ. թ. ա. 2600-2500 թվականներին դիտվել է Սիրիուս աստղը։ Առաջին անգամ ենթադրել է Սիսիանի մեգալիթյան հուշարձանի հնարավոր կապը հնագույն աստղագիտության հետ. հուշարձանն անվանել է Քարահունջ[3]։
Պարսամյանի անունով են կոչվել իր հայտնաբերած գիսավորաձև և մոլորակաձև (Մ. Ա. Ղազարյանի հետ) որոշ միգամածություններ, ինչպես նաև Օձի համաստեղության աստղերից մեկը (1997 թվական, Ցյուրիխ)[4][5]։

Հետազոտության բնագավառներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Կոմետար
  • Պլանետար միգամածությունների ֆիզիկա
  • Բռնկվող աստղեր
  • T-Ցուլի տիպի աստղեր
  • Ֆուորներ, սուբֆուորներ
  • Հնագույն աստղագիտությունը Հայաստանում՝ Մեծամոր, Զորաց Քար (Քարահունջ)

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Անանիա Շիրակացի մեդալ (2003)
  • Աշխատանքի հերոսի մեդալ (1971)
  • ՀՀ ԳԱԱ պատվոգիր
  • ArAS/Բյուրականի աստղադիտարանի մրցանակ՝ աստղագիտության մեջ ներդրում կատարելու համար

Աշխատություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Մեծամոր, Ե., 1973 թվական (համահեղինակ)։
  • Parsamian E.S., On Astronomical Meaning of the Small Hill of Metsamor, Commun. BAO, Vol. 57, p. 92-100, 1985.
  • Parsamian E.S., On Possible Astronomical Significance of Megalithic Rings of Angelacot. Commun. BAO, Vol. 57, p. 101-103, 1985.
  • Parsamian E.S., On Ancient Astronomy in Armenia, Proc. International Conf. Oxford VI and SEAC 1999, ed. J.A. Belmonte, La Laguna, p. 77-81, 1999.
  • Աշնանային մտորումներ, Ե., 2006։

Մամուլ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Միգամածությունների աշխարհում։ «Գարուն», 1967 թվական, № 1, էջ 86-88։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. ՀՀ ԳԱԱ, թղթակից անդամներ, Էլմա Պարսամյան
  2. "Elma Parsamian". www.aras.am. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 24.
  3. "Սենսացիա. Քարահունջի առեղծվածը". asekose.am. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 24.
  4. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007.
  5. "New Page 2". www.bao.am. Արխիվացված է the original 2018 թ․ մարտի 31-ին. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 24.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]