Էլեն Քեյ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Էլեն Քեյ
շվեդերեն՝ Ellen Key[1]
Ellen Key. Becker & Maass, Berlin (cropped).jpg
Ծնվել էդեկտեմբերի 11, 1849(1849-12-11)[2][3][4][…]
ԾննդավայրGladhammar church parish, Շվեդիա[2][3]
Վախճանվել էապրիլի 25, 1926(1926-04-25)[5][4][6][…] (76 տարեկան)
Վախճանի վայրQ10718377?, Շվեդիա[2][7][8]
ԳերեզմանOld cemetery, Västervik[9]
Մասնագիտությունթարգմանիչ, գրող, քննադատ, մանկավարժ, սուֆրաժիստ և ֆեմինիստ
Լեզուշվեդերեն
ՔաղաքացիությունFlag of Sweden.svg Շվեդիա
ԱնդամակցությունSvenska hem?, Կանանց սոցիալական և քաղաքական միություն, Q90536066? և Married Woman's Property Rights Association?
Ellen Key Վիքիպահեստում

Էլեն Կառոլինա Սոֆյա Քեյ (շվեդերեն՝ Ellen Karolina Sofia Key, դեկտեմբերի 11, 1849(1849-12-11)[2][3][4][…], Gladhammar church parish, Շվեդիա[2][3] - ապրիլի 25, 1926(1926-04-25)[5][4][6][…], Q10718377?, Շվեդիա[2][7][8]), շվեդ գրող։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էլլեն Քեյը ծնվել է 1849 թվականի դեկտեմբերի 11-ին[10] Սունդհոլմում՝ Շվեդիայի ագրարային կուսակցության հիմնադիր Էմիլ Քեյի ընտանիքում։ Նրա մայրը՝ Սոֆի Պուսսի Քեյը, Շվեդիայի հյուսիսի արիստոկրատ ընտանիքից էր։ Էլեն Քեյն ստացել է տնային կրթություն, մայրը նրան սովորեցրել է գրել և թվաբանություն, իսկ տնային դաստիարակչուհին՝ օտար լեզուներ։ Էլենը մանկության տարիներին շատ է կարդացել, նրա վրա տպավորություն են գործել Հենրիկ Իբսենի պիեսները, մասնավորապես «Պեր Գյունտ», «Սիրո կատակերգություն» և «Բրանդ» ստեղծագործությունները։ Երբ Էլենը դարձել է 12 տարեկան, նրա հայրն ընտրվել է Ռիկսդագում, և ընտանիքը տեղափոխվել է Ստոկհոլմ։

Էլենը մայրությունը համարել է ծանր աշխատանք և պնդել, որ ամուսիններից անկախ պետությունը պետք է աջակցի մայրերին և երեխաներին։ Այդ գաղափարները էական ազդեցություն են ունեցել բազմաթիվ երկրների սոցիալական օրենսդրության վրա։

1874 թվականին Էլենը մեկնել է Դանիա, որտեղ դասավանդել է ժողովրդական ինստիտուտներում անապահով գյուղացիների համար։ Նա երազել է ժողովրդական իր ինստիտուտը հիմնել հայրենի Շվեդիայում, բայց դրա փոխարեն 1880 թվականին որպես ուսուցչուհի ընդունվել է Ստոկհոլմում Աննա Ուիտլոկի իգական քոլեջ (Anna Whitlock’s girls school):

Գրական ստեղծագործություններում անդրադարձել է կանանց իրավունքների և պարտականությունների, կանանց աշխատանքի, ավագ ու երիտասարդ սերունդների փոխհարաբերությունների, մայրական զգացմունքի, անհատի ու հասարակության փոխազդեցության հարցերին։ Չհարելով ոչ մի կոնկրետ խմբի կամ կուսակցության՝ նա ձգտել է գնալ իր սեփական ուղով։ Նրա գլխավոր աշխատանքներն են՝ «Սիրո և ամուսնության մասին» և «Երեխայի դարը» («Barnets århundrade», 1900)[11]: Եվրոպական հասարակությունում իր գաղափարների տարածման համար Քեյը 1903 թվականին մեկնել է ճանապարհորդության Գերմանիա և Ավստրիա, որտեղ կարդացել է հրապարակային դասախոսություններ իրեն հոգեհարազատ թեմաներով։

Էլեն Քեյը նաև «էթիկան գեղագիտության միջոցով» փիլիսոփայական հայեցակարգի հեղինակն է։ Նրանում կանխադրել է, որ լիարժեք, հարմարավետ միջավայրում ապրող մարդն ի վիճակի է ճանաչել իրեն և գտնել փոխհամաձայնություն իր շրջապատի աշխարհի հետ։ Այս տեսակետը թելադրված էր սոցիալ-դեմոկրատական ​​գաղափարախոսության նկատմամբ նրա հետաքրքրությամբ, բայց նա ձգտում էր խուսափել պրոլետարիատի բռնապետությունից և կառավարման այլ բռնի մեթոդներից։

Էլեն Քեյը մահացել է 1926 թվականի ապրիլի 25-ին՝ 76 տարեկան հասակում։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]