Երեքշաբթի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Երեքշաբթի՝ շաբաթվա երկրորդ օրը արևմտյան երկրների մեծամասնությունում և երրորդ օրը ըստ Հուդա-Քրիստոնեական օրացույցի։

Ծագումնաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արես աստծու արձանի հռոմեական տարբերակը, որից սկիզբ է առնում երեքշաբթի օրվա անվանումը շատ լեզուներով ի պատիվ նրա անունով անվանված մոլորակի:

Հայերենով (Երեքշաբթի — ерекшабти́), վրացերենով (სამშაბათი — սամշաբաթի), բաշկիրերենով (шишәмбе - շիշամբե), տաջիկերենով (сешанбе-սեշամբե) և թաթարերեն (сишәмбе-սիշամբե) բառացի նշանակում է երեք օր շաբաթից: Հին Հռոմում անվանումը նվիրված էր Մարսին (ֆր.՝ Mardi, իտալ.՝ Martedì), հյուսիսգերմանական ցեղերի մոտ իր պատիվ Տյուրի (նորվ.՝ Tysdag), ինչը անդրադարձել է հռոմեական և գերմանական լեզուների վրա:

Լատիներենով երեքշաբթին կոչում են dies Martis («Մարսի օր») և համարվում է հունարեն ἡμέρα Ἄρεως (Արեսի օր) թարգմանությունը: Շաբաթվա յոթ օրերի ասոցացումը յոթ դասական մոլորակների հետ հավանաբար գալիս է հելլենական ժամանակաշրջանից[1]: 1-ին և 3-րդ դարերին Հռոմեական կայսրությունում ութօրյա աշխատանքային շաբաթը փոխարինվեց յոթօրյային: Անգլերենով երեքշաբթի բառը գալիս է հին անգլերեն Tiwesdæg բառից: Այն գալիս է հին գերմաներենից, որը թարգմանվել է լատիներենից և Մարսի փոխարեն գրվել է գերմանական աստծու` Teiwaz (հին անգլերենով Tiw) անունը: Այսպիսով երեքշաբթին բառացի նշանակում է «Տյուրի օր»[2]:

Հնդկաստանի դասական լեզուներում երեքշաբթի օրվան ասում են Անգարակա («այն ունի կարմիր գույն»)[3] и посвящён Мангалу, богу войны, и Марсу, красной планете.

«Երեքշաբթի», ճապոներենում բառացի թարգմանվում է «կրակի օր» (火曜日):

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Широкое использование семидневной недели всюду в Эллинистическом мире, представляющем смешанные культуры, привело к унификации названий дней недели и привязки их к названиям планет, данных по именам греческих богов, близких по функциям к вавилонским (http://www.symbols.com/encyclopedia/29/2916.html)
  2. «Tuesday»։ Online Etymology Dictionary։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-22-ին։ Վերցված է 31 August 2010 
  3. Turner Sir Ralph Lilley (1962)։ «aṅgāraka 126»։ A comparative dictionary of the Indo-Aryan languages. London: Oxford University Press։ Digital Dictionaries of South Asia, University of Chicago։ էջ 7։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-22-ին։ Վերցված է 21 February 2010։ «126 aṅgāraka 1. Pali 'red like charcoal'; Sanskrit aṅārī. 2. Pali aṅgāraka masculine 'Mars'; Sanskrit aṅāro masculine 'Tuesday'.» 


Շաբաթվա օրեր

Երկուշաբթի  • Երեքշաբթի  • Չորեքշաբթի  • Հինգշաբթի  • Ուրբաթ  • Շաբաթ  • Կիրակի