Գուրգեն Մարգարյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Գուրգեն Մարգարյան
Gurgen Margaryan.jpg
սեպտեմբերի 26, 1978({{padleft:1978|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:26|2|0}}) - փետրվարի 19, 2004({{padleft:2004|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:19|2|0}}) (25 տարեկանում)
Ծննդավայր Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն Երևան, ՀԽՍՀ ԽՍՀՄ
Մահվան վայր Հունգարիա Բուդապեշտ, Հունգարիա
Զորատեսակ Հայկական բանակ
Կոչում լեյտենանտ
Զորամաս Հայաստանի Զինված Ուժեր


Գուրգեն Արտուշի Մարգարյան (սեպտեմբերի 26, 1978, Երևան - փետրվարի 19, 2004, Բուդապեշտ), հայ լեյտենանտ: Սպանվել է ադրբեջանցի սպա Ռամիլ Սաֆարովի կողմից 2004 թվականի փետրվարի 19-ին Բուդապեշտում: Թաղված է Եռաբլուր զինվորական պանթեոնում:

Կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մարգարյանը ծնվել է Երևանում: Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանում բակալավրի աստիճան ստանալուց հետո զորակոչվում է Հայաստանի Հանրապետության Զինված Ուժեր: Զինվորական ծառայությունն ավարտելուց հետո շարունակում է ծառայությունը զինված ուժերում և դառնում Հայաստանի Հանրապետության Պաշտպանության նախարարության սպա:

Սպանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2004 թվականի հունվարի 11-ից Գուրգեն Մարգարյանը մասնակցում էր ՆԱՏՕ«Գործընկերություն հանուն խաղաղության» անգլիալեզու ուսումնական դասընթացներին: Փետրվարի 19-ին սպանվեց ադրբեջանցի սպա Ռամիլ Սաֆարովի կողմից, որը քնած ժամանակ կացնի 16 հարված է հասցրել դեմքին՝ դրանով իսկ համարյա անջատելով գլուխը մարմնից[1]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գուրգեն Մարգարյանի շիրիմը Եռաբլուր պանթեոնում

Գուրգեն Մարգարյանի հետ նույն սենյակում բնակվող Քութի Բալաշը հետո պատմել է. «Երեկոյան ինքը թեյել է, գնացել քնելու, Գուրգենը շարունակել է պարապել, ապա 21:30-ի սահմաններում գնացել է հայաստանցի մեկ այլ սպայի՝ Հայկ Մակուչյանի սենյակը: Թե երբ է վերադարձել, հունգարացին չի զգացել, միայն առավոտյան կողմ զգացել է, որ ինչ որ մեկը վառել է լույսը: Մտածել է՝ Գուրգենն է, հետո լսելով խլացված ձայներ` շրջվել է, ու տեսել ադրբեջանցուն՝ Ռամիլ Սաֆարովին, մեծ կացինը ձեռքին կանգնած Մարգարյանի անկողնու մոտ:

«Այդ ժամանակ ես հասկացա, ինչ-որ սարսափելի բան է տեղի ունեցել: Չորս բոլորը արյուն էր: Ես սկսեցի գոռալ, որ ադրբեջանցին դադարեցնի իր գործը: Նա ասաց, որ ինձ հետ խնդիր չունի և ինձ չի վնասի: Նրա դեմքի արտահայտությունը ուրախ էր, կարծես թե կարևոր գործ էր վերջացրել: Ես շոկի մեջ էի, վազեցի դուրս օգնություն կանչելու, Ռամիլը գնաց ուրիշ ուղղությամբ» - պատմել է հունգարացին»:

Սպանությունից անմիջապես հետո ադրբեջանցին գնում է մյուս հայ սպայի սենյակը՝ ցանկանալով նրան նույնպես սպանել: Միջանցքում նա հանդիպել է աղմուկի վրա դուրս եկած ուզբեկ սպային, ադրբեջանցին նրան առաջարկել է միասին գնալ և սպանել երկրորդ հայ սպային: Ուզբեկը փորձել է հանգստացնել մարդասպանին, բայց նրան չի հաջողվել հանդարտեցնել:

Ռամիլը արյունոտ կացինը ձեռքին մոտեցել է Մակուչյանի սենյակին, սակայն դուռը փակ է եղել: Չկարողանալով կոտրել դուռը, նա սկսել է բարձր ձայնով վանկարկել Մակուչյանի անունը: Կիսաքնած Մակուչյանը մոտեցել է դռանը, որպեսզի բացեր դուռը, բայց իր սենյակում ապրող Լիտվայի ներկայացուցիչը, ով երեկոյան փակել էր սենյակի դուռը, երկրորդ անգամ է փրկում հայ սպայի կյանքը:[2][3]:

Սաֆարովի դատավարություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռամիլ Սաֆարովի դատավարությունն անցավ Հունգարիայում: Դատարանում Սաֆարովի պաշտպանությունը նրա գործողությունների խթան էր համարում Սաֆարովի վրա ղարաբաղյան պատերազմի իրադարձությունների հետքերը: Դատարանի կողմից անցկացված բժշկական փորձաքննությունը նրան մեղսունակ ճանաչեց: Դատարանը Սաֆարովին դատապարտեց ցմահ բանտարկության՝ առաջին 30 տարում առանց համաներման իրավունքի: Դատավորն իր որոշումը բացատրեց Սաֆարովի կատարած հանցագործության առավել դաժանությամբ և նրանով, որ Սաֆարովն այդպես էլ չգիտակցեց իր գործողությունները[3]: 2012 թվականի օգոստոսի 31-ին Սաֆարովի հանձնվեց Ադրբեջանին՝ հետագա պատիժն այնտեղ կրելու համար[4], և նույն օրն էլ ներում շնորհվեց Իլհամ Ալիևի կողմից[5], բնակարան նվեր ստացավ և կոչումը բարձրացվեց մինչ մայոր՝ ութ տարվա աշխատավարձի վճարումով, որոնք նա անցկացրել էր անազատության մեջ: Տվյալ որոշումը հանգեցրեց Հայաստանի և Հունգարիայի միջև դիվանագիտական հարաբերությունների խզման[4]:

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մարգարյանի սպանության կապակցությամբ իրենց ցավակցությունները հայտնեցին օտարերկրյա պետություններ և քաղաքական գործիչներ: Ղազախստանի արտաքին գործերի նախարար Կ. Տոկաեևի հայտարարության մեջ ասվում է[6].

Բուդապեշտում հայ սպայի ողբերգական մահվան լուրը Ղազախստանում ընդունեցին անհանգստությամբ և ցավով: Մենք դատապարտում ենք այդ գործողության գազանությունն ու դաժանությունը և կարծում ենք, որ նման արարքներն ընդհանրապես ոչ մի արդարացում չունեն:

Երևանում Գուրգեն Մարգարյանի անունը կրող դպրոց և հասարակական կազմակերպություն կա[7]: Նրա անվան պուրակում տեղադրվել է հուշարձան[8]:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Marina Grigorian (2006-04-20)։ «Murder Case Judgement Reverberates Around Caucasus»։ Institute for War & Peace Reporting։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-10-24-ին։ Վերցված է 2012-09-03 
  2. REGNUM. Հինգ տարի առաջ դաժանորեն սպանել են հայ սպա Գուրգերն Մարդարյանին ՏՎ
  3. 3,0 3,1 Григорян, Марина; Оруджев, Рауф (2006-04-25)։ «Кавказ взбудоражен: вердикт оглашён»։ Institute for War and Peace Reporting։ Արխիվացված [օրիգինալից-ից 2012-09-04-ին։ Վերցված է 2011-09-07 
  4. 4,0 4,1 «Венгрия заявила протест Азербайджану из-за Сафарова»։ Русская служба Би-би-си։ 2012-09-02։ Վերցված է 2012-09-11 
  5. «Распоряжение Президента Азербайджанской Республики o помиловании Р.С.Сафарова»։ Официальный интернет сайт Президента Азербайджанской Республики։ 2012-08-31։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2013-08-01-ին։ Վերցված է 2012-09-09 
  6. International response, Budapest Case, 2004
  7. Ереванская общеобразовательная школа № 94 названа именем убитого в Будапеште армянского офицера.
  8. В Ереване открылся сквер и памятник в честь Гургена Маргаряна. Баронесса К. Кокс отметила разницу героев Армении и Азербайджана