Բիրջանդ
| Քաղաք | ||
|---|---|---|
| Բիրջանդ | ||
| պարս.՝ بيرجند | ||
 | ||
| 32°51′59″N 59°13′16″E / 32.86639°N 59.22111°E | ||
| Երկիր |  Իրան | |
| Օսթան | Հարավային Խորասան | |
| Շահրեստան | Բիրջանդ | |
| Համայնք | Central District? | |
| Առաջին հիշատակում | 13-րդ դար | |
| Մակերես | 42,8 կմ² | |
| ԲԾՄ | 1 491 մ | |
| Բնակչություն | 203 636 մարդ (2016)[1] | |
| Ժամային գոտի | UTC+3:30 | |
| Պաշտոնական կայք | birjand.ir(պարս.) | |
| ||
Բիրջանդ (պարս.՝ بيرجند)՝ քաղաք Իրանի արևելքում, Հարավային Խորասան օսթանում (նահանգում), վերջինիս վարչական կենտրոնը։ Վերջին մարդահամարի տվյալներով բնակչությունը կազմում է 203 636 մարդ (2016)[1]։
Մեկն է Իրանի ամենահամաչափ զարգացող քաղաքներից։ Մեծ գյուղատնտեսական կենտրոն է և զաֆրանի, բարբարիսի և ձեռագործ գորգերի հայտնի արտահանող։
Բնակչություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 203 636 մարդ, որոնք կազմում էին 57 745 տնտեսություն[2]։ Քաղաքը բնակչությամբ Հարավային Խորասան օսթանի ամենախոշոր քաղաքն է[3]։ Բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում բերված է աղյուսակում ստորև.
| Տարի | 1956 | 1966 | 1976 | 1986 | 1991 | 1996 | 2006 | 2011 | 2016 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Բնակիչ | 13 934[4] | 25 854[5] | 46 943[6] | 81 798[6] | 101 177[7] | 127 608[7] | 157 848[8] | 178 020[9] | 203 636[2] |
Պատմություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Բիրջանդի մասին առաջին հիշատակումը պատմական գրականության մեջ վերաբերում է 13-րդ դարին, որտեղ այն ներկայացվում է որպես տարածաշրջանի ամենագեղեցիկ քաղաքներից մեկը։ Քաղաքի օդանավակայանն աշխատում է 1933 թվականից։
Կլիմա
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Բիրջանդն ունի չոր անապատային կլիմա` տաք ամառներով և զով ձմեռներով։ Տեղումների քանակը ցածր է, հիմնականում բաժին է ընկնում ձմռանը և գարնանը։
 Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները Բիրջանդում | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ամիս | հունվ | փետ | մարտ | ապր | մայ | հուն | հուլ | օգոս | սեպ | հոկ | նոյ | դեկ | տարին |
| միջին առավելագույնը (°C) | 11,0 | 13,1 | 18,8 | 24,7 | 30,6 | 35,2 | 35,6 | 34,3 | 31,7 | 26,6 | 19,7 | 13,4 | 24,6 |
| միջին նվազագույնը (°C) | 4,0 | 6,2 | 11,7 | 17,6 | 23,3 | 27,9 | 28,8 | 26,8 | 23,1 | 17,5 | 10,8 | 5,8 | 16,96 |
| Աղբյուր՝ Ազգային օվկիանոսային և մթնոլորտային կազմակերպություն | |||||||||||||
Կրթություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ասվում է, որ Բիրջանդի Շոկաթիյե դպրոցը Թեհրանի Պոլիտեխնիկումի հետ համարվում են առաջին ժամանակակից հանրակրթական դպրոցներն Իրանի բարձրագույն կրթական ոլորտում 19-րդ դարի կեսերին։ Այդ ժամանակից ի վեր, Բիրջանդը ձեռք է բերել առավելություն բարձրագույն կրթական ոլորտում և դարձել կարևոր վայր հետազոտությունների և զարգացման համար։
Քաղաքը ունի նաև հետևյալ բուհերն և գիտական հաստատությունները.
Բիրջանդի օդակայան
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Բիրջենդի օդակայանը գտնվում է ծայրամասային շրջանում։ Շնորհիվ Բիրջանդի աշխարհաքաղաքական դիրքի Իրանի արևելյան մասում, օդակայանը սկսել է աշխատել 1933 թվականին՝ որպես Իրանի 3-րդ օպերատիվ օդակայան։ Բիրջանդի օդակայանն առաջարկում է առանց դադարների ամենօրյա չվերթներ դեպի Թեհրան և Մաշհադ։ Այն դարձել է միջազգային օդակայան դեպի Մեդինա առաջին միջազգային չվերթից հետո։ 2009 թվականի հոկտեմբերին, թռիչքուղին 10/28 փակվել է հիմնարար վերանորոգման համար։ Թռիչքուղին ամրապնդվել և ընդլայնվել է մինչև 4000 մետր՝ ընդունելու համար մեծ ինքնաթիռներ։ Շինարարության ընթացքում բոլոր չվերթները դադարեցվել են, իսկ «Aseman» ավիաընկերությանը օգտվել է հին թռիչքուղուց և սկսել է ամենօրյա չվերթներ դեպի Թեհրան։
Բիրջանդի նշանավոր դեմքեր
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ալ-Բիրջանդի, Ականավոր աստղագետ 16-րդ դարի
- Հակիմ Նեզարի Քուհեստանի
- իբն Հեսամ Քուսֆի
- Ամիր Շոկատ Ուլ-Մոլկ Ալամ
- Ամիր Ալի Շեիբանի, Հիմնադիր և առաջին տնօրեն Զոբ ահան Էսֆահան
- Սեյյեդ Մոհամմադ Տադայոն
- Ասադոլլահ Ալամ, Վարչապետ Իրանում Շահ Մուհամեդ Ռեզա Պահլավիի ժամանակով
- Սեյյեդ Ղոլամ Ռեզա Սաեիդի, Գրող
- Սիմա Բինա, Իրանի ժողովրդական երաժշտություն կատարող
- Ահմադ Կամյաբի Մասկ, Գրող և հայտնի գիտնական
- Մորտեզա Հասանպուր, The first man in nursing in Iran
- Մոհամմադ Հասան Գանժի, Գիտնական աշխարհագրության ոլորտում
- Մոհամադ Իսմաիլ Ռեզվանի, Գիտնական պատմության ոլորտում
- Մոհամմադ Ռեզա Հաֆեզնիա
- Ղոլամ Հոսեյն Շոկոուեի
- Կազեմ Մոամդնեջադ
- Շահ Սեյեդ Ալի Կազեմի
- Մոհամմադ Հոսսաին Ավատի
- Մոհամմադ Իբրահիմ Ավատի
- Սեյեդ Հասան Տահամի
Պատկերասրահ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Բիրջանդի տեսարանը
Բիրջանդ
Բիրջանդի Շոկաթիյե դպրոցը
Ամրոց
Բիրջանդի հարավային մասի բնությունը
Բիրջանդի հարավային մասի բնությունը
Բիրջանդի հարավային մասի բնությունը
Բիրջանդի հարավային մասի բնությունը
Բիրջանդի հարավային մասի բնությունը
Բիրջանդի հարավային մասի բնությունը
Բիրջանդի տարածքի տեսարանը
Կազակները Բիրջանդում, 1909 թ.
.JPG)
.JPG)
.JPG)
.JPG)
.JPG)
.JPG)
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- 1 2 جمعیت به تفکیک تقسیمات کشوری (перс.)
- 1 2 «Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1395 (2016)» (պարսկերեն). Արխիվացված է օրիգինալից (Excel) 2020 թ. հոկտեմբերի 17-ին. Վերցված է 2022 թ. դեկտեմբերի 19-ին.
- ↑ «IRAN: South Khorasan» (անգլերեն).
- ↑ «Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1956 թ.» (PDF) (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2024 թ. փետրվարի 24-ին. Վերցված է 2024 թ. մարտի 1-ին.
- ↑ «Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1966 թ.» (PDF) (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2024 թ. փետրվարի 24-ին. Վերցված է 2024 թ. մարտի 1-ին.
- 1 2 (անգլերեն) https://www.iranicaonline.org/articles/birjand-02-population.
{{cite web}}: Missing or empty|title=(օգնություն) - 1 2 «Islamic Republic of Iran» (անգլերեն).
- ↑ «Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1385 (2006)» (պարսկերեն). Արխիվացված է օրիգինալից (Excel) 2011 թ. սեպտեմբերի 20-ին. Վերցված է 2022 թ. սեպտեմբերի 25-ին.
- ↑ «Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1390 (2011)» (Excel) (պարսկերեն). Վերցված է 19 December 2022 թ. դեկտեմբերի 19-ին.
 | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Բիրջանդ» հոդվածին։ |
| ||||||||||
