Ակտինոլեմ խոշորաբաժակ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ակտինոլեմ խոշորաբաժակ
Ակտինոլեմ խոշորաբաժակ
Ակտինոլեմ խոշորաբաժակ
Դասակարգում
Թագավորություն  Բույսեր (Plantae)
Վերնաբաժին Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta)
Տիպ/Բաժին Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta)
Ենթատիպ Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes)
Կարգ Հովանոցածաղկավորներ (Apiales)
Ընտանիք Նեխուրազգիներ (Apiaceae)
Ցեղ Ակտինոլեմ (Actinolema)
Տեսակ Ակտինոլեմ խոշորաբաժակ (A. macrolema)
Միջազգային անվանում
Actinolema macrolema

Ակտինոլեմ խոշորաբաժակ (լատ.՝ Actinolema macrolema), հովանոցավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Միամյա բույս է, որն ունի 10-25 սմ բարձրություն։ Հովանոցի ներքին ծաղիկները երկսեռ են, համարյա նստադիր, արտաքին ծաղիկները արական են, երկար ծաղկակոթերով։ Ծածկոցի թերթերը խոշոր և փշատամնավոր եզրերով են։ Պտուղների մերիկարպները մեջքի կողմից սանրաձև ատամնավոր են[1]։

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայաստանում հանդիպում է Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Ուրծի լեռնաշղթա, Ողջաբերդի շրջակայք)։ Հանդիպում է նաև Անատոլիայում, Հյուսիսային Իրաքում, Հյուսիսարևմտյան Իրանում և Սիրիական անապատում[1]։

Էկոլոգիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800-1100 մ բարձրությունների վրա, քարքարոտ կավային լանջերին, ցանքերում, կիսաանապատում և չոր տափաստաններում։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղաբերում՝ հունիսին[1]։

Պահպանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վտանգված տեսակ է։ Կովկասում հանդիպում է միայն Հայաստանում երկու պոպուլյացիաներում։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին տնտեսական գործունեության (գյուղատնտեսական հանդակների ընդլայնում, տնտեսական կառույցների ստեղծում), ինչպես նաև անասունների կողմից տրորման հետևանքով սպառնում է աճելավայրերի խախտման սպառնալիքը։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ[1]։

Պոպուլյացիաներից մեկը պահպանվում է «Էրեբունի» պետական արգելոցի տարածքում[1]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Հայաստանի Կարմիր գիրք։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6