Ակտեր, հավաքագրված Կովկասյան հնագիտական հանձնաժողովի կողմից

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ակտեր, հավաքագրված Կովկասյան հնագիտական հանձնաժողովի կողմից
Titul kavkaz.jpg
ՀեղինակԱդոլֆ Բերժե և Q4225308?
Տեսակպարբերական
Բնօրինակ լեզուռուսերեն

Ակտեր, հավաքագրված Կովկասյան հնագիտական հանձնաժողովի կողմից (ռուս.՝ Акты Кавказской археографической комиссии), պաշտոնապես հրապարակված փաստաթղթեր, որոնք դուրս են բերվել Կովկասյան փոխարքայության Գլխավոր վարչության պետի արխիվից:

Հրապարակման պատմությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կովկասյան հնագիտական հանձնաժողովը ստեղծվել է Ալեքսանդր Պավլովիչ Նիկոլաի՝ Կովկասյան փոխարքայության Գլխավոր վարչության պետի, նախաձեռնությամբ։ Հանձնաժողովը հաստատվել է 1864 թվականի մարտի 11-ին կովկասյան փոխարքա մեծ կնյազ Միխայիլ Նիկոլաևիչ կողմից։

Հանձնաժողովի վրա դրված էր՝

  • Կովկասյան և Անդրկովկասյան արխիվների մանրամասն մշակում և ստեղծում, կարևոր պատմական փաստաթղթերի և հուշարձանների դուրս բերում և հրապարակում, որոնք մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում,
  • Ռուսական տիրապետության տակ Կովկասյան տարածաշրջանի քաղաքացիական կառավարման զարգացման վերաբերյալ մանրամասն ուսումնասիրություններ,
  • Առանձին գրքով կազմում և հրապարակում, որպես Հանձնաժողովի հրատարակության անհրաժեշտ օժանդակություն, բոլոր տոմերի համար փաստաթղթերի գույքագրում, առարկայի եւ այբբենական ցուցանիշների եւ հրահանգների ցանկը, որոնք վերաբերում են Կովկասյան տարածաշրջանին։
  • Կովկասյան փոխարքայության Գլխավոր վարչության նախկին պետի արխիվային գործերի բաշխում երեք կատեգորիաներով որոնք ենթակա են
  1. անհապաղ ոչնչացման
  2. Ժամանակավոր պահպանման
  3. մշտական պահպանման

Կովկասյան հնագիտական հանձնաժողովի առաջին նախագահ դարձավ Ադոլֆ Բերժեն, ներգրավելով Միրզա Ֆետհ-Ալիին, ով թարգանել է բոլոր արևելյան փաստաթղթերը, որոնք պետք է մտնեին Հանձնաժողովի ակտերի առաջին տոմի մեջ, ներգրավել է նաև Ի․ Գ․ Բերզենովային և վրացի պատմաբան ու հնագետ Դիմիտրի Բաքրաձեին։ Ադոլֆ Բերժեն մահից հետո 1886 թվականին Դ․Ա․ Կոբյակովայի խմբագրությամբ (վերջին երկու տոմերը)։

Հրատարակության բովանդակությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ակտերի քարտեզի էջ

Ակտերը կազմված են 12 տոմերից (6-րդը՝ 2 մասից)։ Դրանցում հրապարակված են Կովկասի ժողովուրդների՝ արաբական տարեգրություն, ֆիրմաններ, Գուջարներ (աշխատավարձ պարգևներ) և այլ ակտերի մասին արժեքավոր աղբյուրներ, գլխավորպես XIV-ից մինչև XIX դարի առաջին կեսին վրացերեն, հայերեն, ռուսերեն, արաբերեն, պարսկերեն, ադրբեջաներեն, թուրքերեն լեզուներով թարգմանված ռուսերեն, ինչպես նաև տեղական խաների և սուլթանների տոհմագորությունը։ Տոմերից յուրաքանչոյուրը իր մեջ պարունակում է փաստաթղթեր, որոնք վերաբերում են այս կամ այն Կովկասյան փոխարքայի կառավարման շրջանին։

Հրատարակության հետագա ճակատագիրը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ակտերի հրապարակումը շատ թանկ էր նստում։ Հնագիտական հանձնաժողովի փակման մասին հարց առաջացավ։ Կովկասյան ռազմական օկրուգում կար ռազմա-պատմական բաժանմունք, որը հրապարակեց կովկասյան պատերազմների պատմության վերաբերյալ մի քանի արժեքավոր տոմեր։

Տոմերի ցուցակը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տոմ Տարի Խմբագիր Էջ ISBN
1 1866 Ա․ Բերժե 827 ISBN 978-5-458-04497-4
2 1868 Ա․ Բերժե 1238
3 1869 Ա․ Բերժե 767 ISBN 978-5-458-67808-7
4 1870 Ա․ Բերժե 1019 ISBN 978-5-458-67809-4
5 1873 Ա․ Բերժե 1187 ISBN 978-5-458-67810-0
6/1 1874 Ա․ Բերժե 957
6/2 1875 Ա․ Բերժե 954
7 1878 Ա․ Բերժե 1011 ISBN 978-5-458-67811-7
8 1881 Ա․ Բերժե 1033
9 1884 Ա․ Բերժե 979
10 1885 Ա․ Բերժե 982 ISBN 978-5-458-67813-1
11 1888 Դ․ Կոբյակով 1035 ISBN 978-5-458-67814-8
12 1904 Դ․ Կոբյակով 1558

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]