Ղազարոս Սարյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ղազարոս Սարյան
Հիմնական տվյալներ
Ծնված 1920 թ., սեպտեմբերի 30 (1920-09-30) Դոնի Ռոստով, Ռուսաստան Ռուսաստան
Վախճանված 1998, մայիսի 27 Հայաստան
Մասնագիտություն կոմպոզիտոր, մանկավարժ

Ղազարոս Մարտիրոսի Սարյան (1920 սեպտեմբերի 30, Դոնի Ռոստով - մայիսի 27 1998, Երևան, Հայաստան), սովետահայ կոմպոզիտոր և մանկավարժ, Մարտիրոս Սարյանի որդին։

Կենսագրություն[խմբագրել]

Ղազարոս (Լազար) Սարյանը ծնվել է 1920 թվականին սեպտեմբերի 30-ին՝ Դոնի-Ռոստովի Նոր Նախիջևան քաղաքում, մեծանուն նկարիչ Մարտիրոս Սարյանի ընտանիքում։ Փոքր տարիքից ապագա կոմպոզիտորը լսել է հայկական ժողովրդական երգեր իր մոր՝ Լուսիկ Աղայան-Սարյանի և քեռու Մուշեղ Աղայանի կատարմամբ, ապա երեք տարեկանից միացել նրանց երգեցողությանը։ Իր նախնական երաժշտական կրթությունը կոմպոզիտորը ստացել է Երևանի կոնսերվատորիային կից շնորալի երեխաների խմբում։ Նրա համադասարանցիներն են եղել Առնո Բաբաջանյանը, Էդվարդ Միրզոյանը, Ալեքսանդր Հարությունյանը։ Դպրոցական տարիքից սկսված նրանց ընկերությունը շարունակվել է ողջ կյանքում, դառնալով «Հայկական Հզոր խմբակի» պատմություն։ Իր կրթությունը Ղազարոս Սարյանը շարունակել է Երևանի կոնսերվատորիայում կոմպոզիտորներ Վարդգես Տալյանի և Սարգիս Բարխուդարյանի ղեկավարությամբ, ապա 1934-1938 թվականներին` Մոսկվայի Գնեսինների անվան երաժշտական ուսումնարանում, Վ. Շեբոլինի դասարանում։

1939 թվականին զորակոչվել է Սովետական բանակ, իսկ 1941–1945 թվականներին դառձել է Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։ Այստեղ էլ որպես հրետանա-գնդացրային № 7 զորագնդի լեյտենանտ նրան անվանել են Լազար՝ իր անվան ռուսերեն տարբերակով։ Նա արժանացել է պատերազմական Կարմիր աստղ շքանշանի, բազում մեդալների։ Նաև ղեկավարել է զորագնդի գեղարվեստական ինքնագործունեթյունը, եղել է բայանիստ, գրել է երգեր։

Պատերազմի ավարտից հետո Ղ.Սարյանն ընդունվել է Մոսկվայի Չայկովսկու անվան պետական կոնսերվատորիա, ուր ուսանել է Դմիտրի Կաբալևսկու, Դմիտրի Շոստակովիչի, Ա. Ալեքսանդրովի կոմպոզիցիայի մասնագիտական դասարաններում։ 1950 թվականին, ավարտելով Մոսկվայի կոնսերվատորիան, երիտասարդ կոմպոզիտորը վերադառձել է Հայաստան և նույն թվականից սկզբում դասավանդել Երևանի կոնսերվատորիայում՝ գործիքագիտություն, ապա և մասնագիտական կոմպոզիցիա։

1955-1956 թվականներին Ղազարոս Սարյանը Հայաստանի կոնպոզիտորների միության նախագահն էր, իսկ 1960-1986 թվականներին՝ Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի ռեկտորը։ Նրա գործունեությունն առանձնացել է պրոֆեսիոնալիզմի, ազգայինի, համաշխարհային ստեղծագործական նոր հայտնությունների ներդրման սկզբունքներով։ Իսկ 1986 թվից մինչև կյանքի ավարտը՝ 1998, եղել է ստեղծագործական ամբիոնի վարիչ։ Նրա ստեղծագործական դասարանում իրենց մասնագիտական կրթությունն են ստացելականից այսօր լայն ճանաչում ստացած կոմպոզիտորներ Տիգրան Մանսուրյանը, Ռուբեն Ալթունյանը, Ռուբեն Սարգսյանը, Ստեփան Լուսիկյանը, Վարդան Աճեմյանը, Արմենուհի Կարապետյանը և այլոք։

1963-1967 թվակնններին Ղազարոս Սարյանը, ստանձնելով առաջին տնօրենի պաշտոնը, ղեկավարել է Մարտիրոս Սարյանի տուն-թանգարանի կառուցման աշխատանքները։

Կոչումներ և պարգևներ[խմբագրել]


Հիմնական ստեղծագործություններ[խմբագրել]

Գործիքային
  • «Թեմա վարիացիաներով» (1947),
  • Սիմֆոնիկ պոեմ (1950),
  • «Խաղաղության օրը» վոկալ–սիմֆոնիկ սյուիտը (1953),
  • «Սիմֆոնիկ պատկերներ» (1955), ,
  • Ադաջիո և պար լարայինների համար (1957),
  • «Հանդիսավոր նախերգանք» (1957),
  • Սերենադ (1959),
  • «Հայաստան» (1967),
  • կոնցերտ ջութակի և նվագախմբի համար (1973),
  • Սիմֆոնիա (1980),
  • 2–րդ կվարտետը (1986),
  • թավջութակի և դաշնամուրի 2–րդ սոնատը (1989),
  • դաշնամուրային 3 պոստլյուդը (1990),
  • Պասսակալյա սիմֆոնիկ նվագախմբի համար (1997),
  • ջութակի և կամերային նվագախմբի համար «Անդանտե և Պրեստո» (1997)։

։ Կամերային ստեղծագործություններ

  • Երկու սոնատ դաշնամուրի վիոլոնչելիայի համար (1948, 1989),
  • երկու լարային կվարտետ (1949, 1986),
  • Արիա և տոկատա ջութակի և դաշնամուրի համար (1965),
  • Դաշնամուրի համար Պար (1955),
  • «Պապիկի ժամացույց» (1970),
  • երեք պոստլյուդիա (1990),

։ Կինոերաժշտություն, գեղարվեստական ֆիլմեր՝

  • Հայֆիլմի նկարահանած «Մանրուք» (1954),
  • «Հովազաձորի գերիները» (1956),
  • «Նրա երազանքը» (1957),
  • «Առաջին սիրո երգը» (Ա. Բաբաջանյանի համահեղինակությամբ, 1958),
  • «01–99« ( 1959),

։ Կինոերաժշտություն, վավերագրական ֆիլմ՝

  • «Մարտիրոս Սարյան» (1965)։

Ընտանիք[խմբագրել]

Հիշատակ[խմբագրել]

Ղազարոս Սարյանի անվամբ են կոչվում՝

Գրականություն[խմբագրել]

  • Берко М. «Лазарь Сарьян». (Творческий портрет), Е., 1994 ,
  • «Ղազարոս Սարյանը և նրա ժամանակը» (ժողովածու, կազմել է Ա. Սարյանը), Երևան, «Կոմիտաս», 2013։
  • Հայրապետյան Ս.Ս. Հայոց մեծերը, Տաղանդավոր եբայրներ, հայր և որդիներ, ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչոթյուն, 2013
  • Սովետական Հայաստանի երաժշտությունը 1973 թ. Երևան

Ձայնագրություններ[խմբագրել]

  • [1] Սիմֆոնիկ ստեղծագործություններ
  • [2] Կամերային ստեղծագործություններ

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է Հայկական սովետական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png