Կորիզակ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից



Կորիզակ
Կորիզակը
հաստություն՝ 1-10 միկրոն
տեղադրություն՝ Ցիտոպլազմա
ֆունկցիաներ՝ Ռիբոսոմի ձևավորում
տեսակներ՝ Չունի

Կորիզակ, բջջակորիզի ոչ մշտական բաղադրամասը, դիտվում է միայն բջջի բաժանման նախապատրաստական շրջանում։[1]

Հայտնագործումը[խմբագրել]

Հայտնաբերել է Բարբարա Մակ-Կլինտոկը։[2]

Կորիզը էլեկտրոնային մանրադիտակի տակ, մուգ մասը կորիզակն է:

Կառուցվածքը[խմբագրել]

Կորիզակները խիտ գնդաձև գոյացություններ են, չունեն թաղանթ և անմիջականորեն շփվում է կորիզանյութի հետ։ Կորիզակները երևում են միայն չբաժանվող բջիջներում, իսկ բաժանվող բջիջներում քայքայվում են։ Իսկ երբեմն կորիզակը դիտվում է միայն բջջի բաժանման նախապատրաստական՝ ինտերֆազի շրջանում և ապա անհետանում, երբ սկսվում է բաժանման գործընթացը։[3] Իսկ բաժանման վերջում կորիզակը նորից ձևավորվում է։

Կորիզում կորիզակը սովորաբար մեկն է, բայց պատահում է և մեկից ավելի կորիզակներ։ Երբեմն կորիզակին ամրացած է լինում փոքրիկ քրոմատինային մի մարմնիկ, որն առավել պարզ է արտահայտված կաթնասունների էգերի մարմնի բջիջներում և կոչվում է սեռական քրոմատին։ Այդ երևույթը երբեմն փորձում են օգտագործել կաթնասունների և մարդու սեռը որոշելու համար։ Մարդու պտղամերձ հեղուկում, մինչև պտղի սկզբնական սեռական հատկանիշների առաջանալը, սեռական քրոմատինը առկա է։[1][3]

Քրոմատինի կույտերի արանքներում եղած տարածությունը լցված է շատ մանր հատիկներով. առանց էլեկտրոնային մանրադիտակի շատերը կարծում էին, որ այդ տարածությունը լցված է կորիզակներով։[3]

Բջջակորիզի կառուցվածքը:

Բաղադրությունը[խմբագրել]

Կորիզակի բաղադրության մեջ մտնում են՝

Կորիզում կորիզակը և քրոմատինը հարուստ են նուկլեինաթթուներով։ Կորիզակի կազմի մեջ մտնում է ՌՆԹ, քրոմատինում` ԴՆԹ: Վերջիններիս առկայության շնորհիվ կորիզակը ինտենսիվ ներկվում է:[1][3]

Կորիզակի առաջացումը[խմբագրել]

Կորիզակի առաջանում է քրոմոսոմի` ռ-ՌՆԹ-ի կառուցվածքը ծածկագրող հատվածի շուրջը։[3]

Ռիբոսոմի կառուցվածքը. Սպիտակուցները ցույց են տված կապույտով, իսկ ՌՆԹ-ն նարնջագույն.[4]

Ֆունկցիաները[խմբագրել]

Կորիզակի ֆունկցիաներն են՝

Կորիզակի ԴՆԹ-ի վրա տեղի է ունենում ռ-ՌՆԹ-ի սինթեզ։ Այստեղ ռիբոսոմային ՌՆԹ-ն, միանում է սպիտակուցի հետ՝ ռիբոնուկլեոպրոտեիդ, ձևավորվում են ռիբոսոմները, որոնք այնուհետև անցնում են ցիտոպլազմա։[1][3]

Աղբյուրներ[խմբագրել]

  • Ընդհանուր Կենսաբանություն, հեղինակ Նադեժդա Բեգլարյան, էջ 112
  • Կենսաբանություն, հեղինակ Տիգրան Թանգամյան, էջ 55
  • Կենսաբանություն, հեղինակ Սիսակյան, էջ 25
  • Schluenzen>Schluenzen F, Tocilj A, Zarivach R, Harms J, Gluehmann M, Janell D, Bashan A, Bartels H, Agmon I, Franceschi F, Yonath A (2000). «Structure of functionally activated small ribosomal subunit at 3.3 angstroms resolution». Cell 102 (5): 615–23. doi:10.1016/S0092-8674(00)00084-2. PMID 11007480. 
Commons-logo.svg

Ծանոթագրություններ և նշումներ

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Կենսաբանություն, հեղինակ Սիսակյան, էջ 25
  2. http://en.wikipedia.org/wiki/Nucleolus
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Ընդհանուր Կենսաբանություն, հեղինակ Նադեժդա Բեգլարյան, էջ 112
  4. Schluenzen F, Tocilj A, Zarivach R, Harms J, Gluehmann M, Janell D, Bashan A, Bartels H, Agmon I, Franceschi F, Yonath A (2000). «Structure of functionally activated small ribosomal subunit at 3.3 angstroms resolution». Cell 102 (5): 615–23. doi:10.1016/S0092-8674(00)00084-2. PMID 11007480.