XIX արքայատոհմ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

XIX արքայատոհմ, հնագույն եգիպտական փարավոնների արքայատոհմ, մ.թ.ա. 1292-1186 թվականներ:

Ռամզես II-ի արձան- XIX արքայատոհմի ամենամեծ փարավոն

Անցում իշխանության և առաջին փարավոններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

XIX արքայատոհմի հիմնադիրը եղել է փարավոն Հորեմհեբի զինվորական Պարամեսը՝ Սեթի որդին: Պարամեսին անձամբ իր նախորդ փարավոնը նշանակեց իրավահաջորդ, և նա գահ բարձրացավ Ռամզես I անունով:

Ռամզես I-ը իր կառավարման երկրորդ տարում արշավեց դեպի Նուբիա, նրա կառավարման ընթացքում իրականացվել է նաև Կառնակի տաճարի ընդարձակում:

Ռամզեսի մահից հետո գահը ժառանգում է նրա որդին՝ Սեթի I-ը (մ.թ.ա. 1296-1279 թվականներ), ով հայտնի է Թագավորների հովտի իր տպավորիչ գերեզմանով, որը Եգիպտոսի պատմության ամենամեծ քարե գերեզմանն է:

Ռամզես II[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սեթի I-ի որդին՝ Ռամզես II-ը (մ.թ.ա. 1290-1212 թվականներ) դարձավ Եգիպտոսի պատմության ամենամեծ փարավոններից մեկը: Հայտնի է որպես ճարտարապետ, կառուցել է բազմաթիվ տաճարներ և արձաններ (օրինակ, Աբու-Սիմբելը) և որպես մեծ զորավար արշավեց դեպի Նուբիա և Ասիա: Կադեշի (ներկայիս Սիրիա) հայտնի ճակատամարտը եգիպտացիների և խեթերի միջև պատմության մեջ դարձել է առաջին ամենաշատ մարտակառքեր օգտագործած ճակատամարտը, որի վերջում ստորագրվեց պատմության մեջ առաջին խաղաղության պայմանագիրը[1]:

Ռամզես II-ից և նրա անձնական կյանքից հայտնի են բազմաթիվ կանայք և 100-ից ավել որդիներ և դուստրեր:

Մերնեպտահ և դինաստիայի վերջին ներկայացուցիչներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մերնեպտահ (մ.թ.ա. 1212-1202 թվականներ) Ռամզես II-ի բազմաթիվ որդիներից մեկը, փարավոն է դարձել 60 տարեկանում: Իրականացրել է «ծովի մարդկանց» առաջին արշավանքներից մեկը: Մերնեպտահին հաջորդեց իր որդին՝ Սեթի II-ը (մ.թ.ա. 1202-1195 թվականներ), որի գահակալության ժամանակ գահը հափշտակվեց Ամենմեսոմի կողմից (մ.թ.ա. 1200-1196 թվականներ), ենթադրվում է Ռամզես II-ի թոռն է: Սեթի II-ի մահից հետո գահը ժառանգեց իր որդին՝ Սեպտահը (մ.թ.ա. 1194-1188 թվականներ), խորթ մոր՝ Թաուսերտի հսկողության տակ, որը Սեպտահի մահից հետո դարձավ XIX դինաստիայի վերջին փարավոնը (մ.թ.ա. 1194-1188 թվականներ): Նա կարճ կառավարեց, և նրա մահով սկսվեց անիշխանություն, որի հետևանքով իշխանության եկավ XX արքայատոհմը:

19-րդ դինաստիայի փարավոններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Փարավոն Պատկեր Արքայական անուն Կառավարման տարիները, մ.թ.ա. Մահ Կանայք
Ռամզես I StatueHeadOfParamessu-TitledFrontalView-RamessesI MuseumOfFineArtsBoston.png Մենպեհտի- Ռա 1292—1290
(1298—1296)
Թագավորների հովիտ 16 Սիթրա
Սեթի I SetiI-KneelingStatueOfferingToOsiris-CloseUp MetropolitanMuseum.png Մեն-Մաաթ-Ռա 1290—1279
(1296—1279)
Թագավորների հովիտ 17 Տույա
Ռամզես II RamsesIIEgypt.jpg Ուսերմատրա- Սեթեպենրա 1279—1212 Թագավորների հովիտ 7 Նեֆերտարի

Մերի-են-մուտ Մաթորնեֆերուրա
Մերիտամոն

Բենտ-Անատ
Նեբեթավի
Հենութմիրե

Մերնեպտահ Merenptah Louxor-HeadAndShoulders-BackgroundKnockedOut.png Բաեն Ռա 1212—1201 Թագավորների հովիտ 8 Իսիտնոֆրետ
Սեթի II Turin statue of Seti II.jpg Ուսերխեպերուրա-Մերիամոն 1201—1195 Թագավորների հովիտ 15 Թաուսերտ Թախատ
Անենմեսոմ (բռնապետ) Amenmesse-StatueHead MetropolitanMuseum.png Մենմիրա Սեթեպենրա 1200—1196 Թագավորների հովիտ 10
Սեփթահ Siptah.jpg Էխենրա Սեթեպենտրա 1194—1188 Թագավորների հովիտ 47
Թաուսերտ (թագուհի) Twosret.jpg Սաթրա Մերենմուտ 1188—1186 Թագավորների հովիտ 14

Ժամանակագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ԹաուսերտՍեփթահՍեթի IIԱնեմնեսՄերնեպտահՌամզես IIՍեթի IՌամզես I

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • История Древнего Египта (Под общей редакцией Хелен Штрудвик), БММ, 2007, ISBN 5-88353-269-1, 978-5-88353-269-5, 1-904687-85-7