Մերիտամոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մերիտամոն
Meritamen1.jpg
 
Մասնագիտություն՝ քաղաքական գործիչ
Ծննդյան օր մ.թ.ա. 14-րդ դար
Ծննդավայր Եգիպտոս
Վախճանի օր մ.թ.ա. 13-րդ դար
Վախճանի վայր Թեբե, Լուքսոր, Եգիպտոս
Գերեզման Արքաների հովիտ
Թաղված Արքաների հովիտ
Դինաստիա Ramessides?
Քաղաքացիություն Հին Եգիպտոս
Հայր Ռամզես II
Մայր Նեֆերտարի
Ամուսին Ռամզես II

Մերիտամոն (եգ․ mri.t Jmn՝ «Ամոնի սիրելի»[1], մ․թ․ա․ մոտավորապես 1279 −1240 թվականներ[2]), Հին Եգիպտոսի XIX դինաստիայի մեծ կայսրուհին, Ռամզես II֊ի և նրա սիրելի տիկնոջ՝ Նեֆերտարիի դուստրը։ Կրաքարե կիսանդրու շնորհիվ նրան երբեմն կոչում են «Սպիտակ թագուհի»[3][4]։

Ծագում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մերիտամոնը մեծ փարավոն Ռամզես II֊ի չորրորդ դուստրն է և նրա գլխավոր տիկնոջ՝ Նեֆերտարիի երրորդ դուստրը։ Ծնվել է, ամենայն հավանականությամբ, մինչև Ռամզես II֊ի թագադրումը և մոր մահվան ժամանակ արդեն ավագ դուստր էր։ Ըստ եգիպտական իշխանության ժառանգման ավանդույթի համաձայն, կայսերական դինաստիայի ղեկը ձեռքում պահելու համար Ռամզես II֊ը իր ավագ դստրերին՝ Բենտ֊Անատին, Մերիտամոնին և Նեբետտավիին տվեց փարավոնի կնոջ տիտղոսը[5]։

Մ․թ․ա․ մոտավորապես 1255 թվականին (Ռամզես II֊ի կառավարման 24 և 26 տարիների միջև) 2 տաճարների կառուցման ավարտին նվիրված տոնակատարությանը Մերիտամոնը փոխարինում էր արդեն հիվանդ մորը՝ Նեֆերտարի կայսրուհուն, որը մահացավ այդ նույն թվականին[6]։ Մոր մահից հետո Մերիտամոնը ստացավ «գլխավոր տիկին» տիտղոսը[7][8]։

Տիտղոսներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Փարավոնի դուստր
  • Փարավոնի մեծ տիկին
  • Երկու հողերի տիրուհի
  • Մերիտամոն Բարեպաշտ[9]
  • Հաթորի երգչուհի[10]

Մահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռամզես II֊ի կառավարման 57֊րդ տարում Մերիտամոնը մահացավ։ Նա թաղված է Կայսրուհիների Հովտի QV68 դամբարանում[11][12]՝ մորից ոչ հեռու։ Դամբարանը գտել է Կառլ Ռիխարդ Լեպիուսը 19-րդ դարի սկզբին[13]։

Թեբեական TT271 դամբարանում Լաբիբ Հաբաշին գտել է Մերիտամոնի և Նեֆերտարիի սարկոֆագների կափարիչների կտորներ, որոնցից խոշորագույնը պահվում է Բեռլինի եգիպտական թանգարանում (№ 15274), մյուսը Թուրինում (Իտալիա)[14]։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պահպանվել են կայսրուհու մի քանի քանդակներ։ Նա Լուքսոր տաճարի ցուցակում չորրորդ դուստրն է, իսկ Աբու Սիմբելում՝ հինգերորդը, նա նաև պատկերված է Թանիսի և Բուբաստիսի արձանների վրա[4], հայտնի են նրա սկահակը և սրբաբզեզները[15]։ Կարևոր են համարվում կրաքարե կիսանդրին, որը հայտնաբերվել է 1896 թվականին Ֆլինդերս Թեթիի կողմից Ռամզեսեումում (արևմտյան Թեբե), և Ախմիմի արձանը (գտնված 1981 թվականին)՝ կայսրուհու միայնակ կանգնած արձանը՝ միակը իր տեսակի մեջ[16]։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Joyce Tyldesley Die Königinnen des Alten Ägypten. Von den frühen Dynastien bis zum Tod Kleopatras. — Leipzig: Koehler & Amelang, 2008. — С. 157. — ISBN 978-3-7338-0358-2
  • Saleh M., Sourouzian H. The Egyptian Museum Cairo: Official Catalogue. Mainz, 1967, cat. 208.
  • Leblanc Ch. Nefertari, «L’aimée-de-Mout». Épouses, filles et fils de Ramsès II. Paris, 1999, p. 246f.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Joyce Tyldesley Ramesses: Egypt's Greatest Pharaoh. — Penguin UK, 2001-04-26. — 428 с. — ISBN 9780141949789
  2. Morris L. Bierbrier Historical Dictionary of Ancient Egypt. — Scarecrow Press, 2008-08-14. — 489 с. — ISBN 9780810862500
  3. Charlotte Booth The White Queen. — Ancient Egypt: Thebes and the Nile valley. — Metro Books, 2008. — 164 с. — ISBN 9781435101869
  4. 4,0 4,1 Ola El-Aguizy, Mohamed Sherif Ali صدى الخلود: ابحاث ودراسات مهداة لجاب الله علي جاب الله. — Otto Harrassowitz Verlag, 2010. — 248 с. — ISBN 9783447062152
  5. Gay Robins Women in Ancient Egypt. — Harvard University Press, 1993. — 212 с. — ISBN 9780674954694
  6. Joann Fletcher The Story of Egypt. — Hodder & Stoughton, 2015-09-24. — 552 с. — ISBN 9781444785159
  7. Farid Atiya Ancient Egypt. — American Univ in Cairo Press, 2006. — 308 с. — ISBN 9789771736349
  8. Delia Pemberton, Joann Fletcher Treasures of the Pharaohs: The Glories of Ancient Egypt. — Duncan Baird, 2004. — С. 150. — 234 с. — ISBN 9781844830480
  9. Kitchen K.A. Rammeside Inscriptions, Translated & Annotated. — Blackwell Publishers, 1996. — Т. II.
  10. Carolyn Graves-Brown Dancing for Hathor: Women in Ancient Egypt. — Bloomsbury Publishing, 2010-05-07. — 264 с. — ISBN 9781441101679
  11. Michael E. Habicht Unter dem Siegel der Nekropole 1: Gräber von Pharaonen und Königinnen des alten Ägypten, die noch zu finden sind. — epubli, 2014-06-11. — С. 38. — 81 с. — ISBN 9783844296396
  12. Aidan Dodson The Royal Tombs of Ancient Egypt. — Pen and Sword, 2016-09-30. — 357 с. — ISBN 9781473880047
  13. Ägyptisches Museum (Staatliche Museen zu Berlin) Festschrift zum 150jährigen [i. e. hundertfünfzigjährigen Bestehen des Berliner Ägyptischen Museums]. — Akademie-Verlag, 1974. — С. 105-112. — 626 с.
  14. Jac J. Janssen ANNUAL EGYPTOLOGICAL BIBLIOGRAPHY 1978. — Brill Archive. — С. 81. — 258 с. — ISBN 9004056084
  15. William Matthew Flinders Petrie A History of Egypt: Volume 3, From the XIXth to the XXXth Dynasties. — Cambridge University Press, 2013-10-03. — С. 88. — 435 с. — ISBN 9781108065665
  16. Abeer El-Shahawy, Matḥaf al-Miṣrī The Egyptian Museum in Cairo. — American Univ in Cairo Press, 2005. — С. 177. — 323 с. — ISBN 9789771721833