Ֆրենսիս Դանբի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ֆրենսիս Դանբի
Francis Danby.jpg
Ծնվել էնոյեմբերի 16, 1793(1793-11-16)[1][2][3][…]
ԾննդավայրՈւեքսֆորդ, Լենստեր
Վախճանվել է1862[4][5][6]
Մահվան վայրExmouth, Իսթ Դևոն, Դևոն, Դևոն, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
ՔաղաքացիությունRoyal Standard of Ireland (1542–1801).svg Իռլանդիայի թագավորություն, Flag of the United Kingdom.svg Միացյալ Թագավորություն[7] և Իռլանդիա[7]
Մասնագիտություննկարիչ և բնանկարիչ
Թեմաներբնանկար
Պաշտոնassociate member?
ԱնդամակցությունԳեղարվեստի թագավորական ակադեմիա
ԶավակներJames Francis Danby?[8] և Thomas Danby?[8]
Francis Danby Վիքիպահեստում

Ֆրենսիս Դանբի (նոյեմբերի 16, 1793(1793-11-16)[1][2][3][…], Ուեքսֆորդ, Լենստեր - 1862[4][5][6], Exmouth, Իսթ Դևոն, Դևոն, Դևոն, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն), ռոմանտիզմի ժամանակաշրջանի իռլանդացի նկարիչ[9][10]:Նրա երևակայական, դրամատիկ բնանկարները համեմատելի էին Ջոն Մարտինի հետ: նրա ամենամեծ հաջողության շրջանըը 1820-ական թվականներին էր, Լոնդոնում[11]:

Վաղ կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Իռլանդիայի հարավ-արևելքում: Նրա հայրը`Ջեյմս Դանբին, Ուքսֆորդի մերձակայքում ունեցել է փոքրիկ տարածք, բայց 1807 թվականին նրա մահից հետո ընտանիքը տեղափոխվել էր Դուբլին: Նա նկարչություն է ուսումնասիրել Դուբլինի թագավորական դպրոցում և Ջեյմս Արթուր Օ՛Քոնոր անունով նկարչի ազդեցությամբ սկսել է նկարել բնապատկերներ: Դանբին ծանոթացել է Ջորջ Պետրիի հետ:

Ափի համայնապատկեր մայրամուտի ժամանակ, 1813, Արվեստի ազգային պատկերասրահ

1813 թվականին Օքոնորի և Պետրիի հետ Դանբին մեկնել է Լոնդոն[12]: Չունենալով հիմնական ֆինանսավորման միջոցներ՝ նրանք ստիպված դադարեցրել են այս ճանապարհորդությունը և ոտքով վերադարձել տուն: Բրիստոլում նրանք դադար են առել, և Դանբին, գտնելով, որ կարող է ջրանկարներով փոքր գումարներ աշխատել, մնացել է այնտեղ՝ ջանասիրաբար աշխատելով և Լոնդոնի ցուցահանդեսներին կարևոր նշանակության նկարներ ուղարկելով: Այնտեղ նրա յուղանկարները մեծ ուշադրություն են գրավել[13]:

Բրիստոլ դպրոց[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1818/19 թվականներից սկսած՝ Դանբին եղել է նկարիչների ոչ պաշտոնական խմբի`Բրիստոլի դպրոցի անդամ և մասնակցել երեկոյան հավաքների և էքսկուրսիաների, որոնց ժամանակ այցելում էին տեսարժան վայրեր[14]: Նրա՝«Էվոն գետի կիրճի տեսարանը» կտավը (1822) պատկերում է նկարիչների խմբի սիրած վայրերը[15]: Նույնիսկ 1824 թվականին Բրիստոլից հեռանալուց հետո նա շուրջ մեկ տասնամյակ կապ է պահպանել Բրիստոլի դպրոցի անդամների հետ[16]:

Սկզբում խումբը ձևավորված է եղել Էդուարդ Բիրդի շուրջ[14], որին ի վերջո Դանբին գերազանցել է[16]: Բիրդի կենցաղային ժանրի նկարներ ունեին նատուրալիստական ոճ և թարմ գույներ[17], որոնց ազդեցությունը երևում է Դանբիի  նկարների մեջ: Օրինակներից են Դանբիի «Տղաները նավարկում են փոքր նավակով» (1821) և «Եգիպտոսից Իսրայելի արտաքսումը» (1825) նկարները[14][18][19][20]: Դանբին լավ հարաբերություններ է ունեցել Էդվարդ Վիլյեր Ռիփպիլի հետ, որի ոճը զարգացել է Դանբիի ոճին զուգահեռ ՝Բիրդի ազդեցության տակ[17][19]:

Բրիստոլի նկարիչները, մասնավորապես ոչ պրոֆեսիոնալ Ֆրենսիս Գոլդը, նույնպես կարևոր ազդեցություն են ունեցել Դանբիի վրա՝ ավելի ազդեցիկ և բանաստեղծական ոճով նկարելու համար[14][19]: Ոչ պրոֆեսիոնալ նկարիչ Ջորջ Քումբերլենդը ազդեցիկ կապեր ուներ Լոնդոնում[21]: 1820 թվականին, երբ Ֆրենսիս Դանբին ցուցադրում էր իր Java Upas Tree կտավները բրիտանական մի հաստատության մեջ , Քամբերլանդը օգտագործել է իր ազդեցությունը, որպեսզի դրանք արժանանան բարենպաստ ընդունելության[22]: Նրանց նամակագրությունից կան նաև ապացույցներ այն մասին, որ Քամբերլանդը Դանբիին թեմաներ է առաջարկել նկարելու[23]: Քամբերլանդը Ուիլյամ Բլեյքի մտերիմ ընկերն էր[21], այդ պատճառով տեսակետ կա այն մասին, որ վերջինս նույնպես ազդեցություն է գործել Դանբիի վրա, հատկապես նրա՝ 1821 թվականին Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում ցուցադրված «Սիրուց հիասթափվածը» կտավի վրա[24]:

1825 թվականին հաջողությամբ ցուցադրված Դանբիի An Enchanted Island կտավը նույնպես ազդեցություն է կրել Բրիստոլի դպրոցի այլ նկարիչներից[14]:

Հաջողություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

A ship with a shattered mast is sinking in darkness beneath crashing waves near an indistinct rocky shore. A pale rainbow appears in the spray around the ship.
«Նավի խորտակումը» յուղաներկը, 1859

The Upas Tree (1820) և The Delivery of Israel (1825) գործերի շնորհիվ դարձել է Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի անդամ: Բրիստոլից մեկնել է Լոնդոն և 1828 թվականին ցուցադրել է իր Opening of the Sixth Seal կտավը բրիտանական ինստիտուտում և դրա համար ստացել 200 գինեայի մրցանակ: Այս նկարին հաջորդել են ևս երկուսը՝ «ապոկալիպսիսի» թեմայով[13]:

Դանբին նկարել է «հսկայական իլյուզիոնիստական կտավներ», որոնք համեմատելի էին Ջոն Մարտինի`«1820-ականների բայրոնական ոճին համահունչ մեծ, մռայլ և ֆանտաստիկ թեմաների հետ»[25]:

Հետագա տարիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

A rocky outcrop is surrounded by a swirling torrent of water under dark storm-clouds. A cluster of people swept into the water cling to shattered tree-trunks. An angel hovers over them.
«Ջրհեղեղ» յուղաներկը 1840

1828 թվականին Քրիստոֆեր Մուրը քանդակել է Դանբիի արձանը[26]:

1829 թվականին Դանբիի կինը լքել է նրան՝ փախչելով նկարիչ Փոլ Ֆալկոն Պոուլի հետ[27]: Դանբին հեռացել է Լոնդոնից՝ հայտարարելով, որ այլևս չի ապրելու այնտեղ: Մեկ տասնամյակ ապրել է Շվեյցարիայի Ժնևի լճի մոտ՝ դառնալով ժամանակ առ ժամանակ նավակներ նկարող բոհեմական նկարիչներից մեկը[13]: Հետագայում նա կարճ ժամանակով տեղափոխվել է Փարիզ:

1840 թվականին վերադարձել է Անգլիա, երբ իր որդիներ Ջեյմսը և Թոմասը, երկուսն էլ նկարիչներ, հասակ էին առնում[13]:Այդ տարի Դանբին ցուցադրել է իր մեծ և հզոր «Ջրհեղեղ» նկարը[28], որը վերականգնել է իր հեղինակությունն ու կարիերան: Նրա նկարներից են The Golden Age (1827, ցուցադրված 1831), Rich and Rare Were the Gems She Wore (1837) և The Evening Gun (1848) և այլ կտավներ:

Դանբիի վերջին շրջանի աշխատանքներից The Woodnymph's Hymn to the Rising Sun (1845) կտավը ստեղծված է ավելի հանդարտ, զուսպ և ուրախ ոճով, քան իր նախկին աշխատանքները, բայց նա վերադարձել է իր հին ոճին «Նավի խորտակում» կտավը նկարելիս (1859): Իր կյանքի վերջին տարիները ապրել է Դեվոնի Էքսմութ քաղաքում, որտեղ մահացել է 1861 թվականին: Ջոն Մարտինի և Ուիլյամ Թըրների հետ միասին Դանբին համարվում է ռոմանտիկ ոճի բրիտանացի առաջատար նկարիչ[29]:

Դանբիի երկու որդիներն էլ բնանկարիչներ էին: Ավագ nրդին՝ Ջեյմս Ֆրենսիս Դանբին (1816–75), ցուցադրվել է Թագավորական ակադեմիայում: Նա կատարելապես էր պատկերում արևածագը և մայրամուտը[30]: Կրտսերը՝ Թոմաս Դանբին (1817–86), մասնագիտացել էր ջրաներկով Ուելսի տեսարաններ պատկերելու մեջ: 1866 թվականին վերջինս առաջադրվել է որպես Թագավորական ակադեմիայի դոցենտ, բայց պարտվել է ընտրություններում մեկ ձայնով:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Արևմտյան Անգլիայի թագավորական ակադեմիա

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 RKDartists
  2. 2,0 2,1 Francis [Damby, François Danby] — 2006.
  3. 3,0 3,1 Francis Danby — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
  4. 4,0 4,1 4,2 Discogs — 2000.
  5. 5,0 5,1 5,2 Grove Art Online / J. Turner[Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 1998. — ISBN 978-1-884446-05-4
  6. 6,0 6,1 6,2 Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
  7. 7,0 7,1 SIKART — 2006.
  8. 8,0 8,1 Union List of Artist Names — 2018.
  9. Adams Eric (1973)։ Francis Danby: Varieties of Poetic Landscape։ London: Yale University Press։ ISBN 0-300-01538-0 
  10. Edward G. Malins and Morchard Bishop, James Smetham and Francis Danby: Two 19th Century Romantic Painters, London, Stevens, 1974.
  11. Herrmann Luke (2000)։ Nineteenth Century British Painting։ London: Giles de la Mere։ էջեր 175–183։ ISBN 1-900357-17-8 
  12. Adams Eric (1973)։ Francis Danby: Varieties of Poetic Landscape։ London: Yale University Press։ էջ 4։ ISBN 0-300-01538-0 
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3  One or more of the preceding sentences incorporates text from a publication now in the public domainChisholm Hugh, ed. (1911)։ «Danby, Francis»։ Encyclopædia Britannica 7 (11th ed.)։ Cambridge University Press։ էջ 794 
  14. 14,0 14,1 14,2 14,3 14,4 Greenacre Francis (1973)։ The Bristol School of Artists: Francis Danby and Painting in Bristol 1810–1840 (exhibition catalogue)։ Bristol: City Art Gallery, Bristol։ էջեր 9–24 
  15. Greenacre Francis (2005)։ From Bristol to the Sea: Artists, the Avon Gorge and Bristol Harbour։ Bristol: Redcliffe։ էջ 68։ ISBN 1-904537-39-1 
  16. 16,0 16,1 Adams Eric (1973)։ Francis Danby: Varieties of Poetic Landscape։ London: Yale University Press։ էջեր 4, 11–13, 44։ ISBN 0-300-01538-0 
  17. 17,0 17,1 Greenacre Francis (1973)։ The Bristol School of Artists: Francis Danby and Painting in Bristol 1810–1840 (exhibition catalogue)։ Bristol: City Art Gallery, Bristol։ էջեր 105–107 
  18. Richardson Sarah (1982)։ Edward Bird (exhibition catalogue)։ Wolverhampton: Wolverhampton Art Gallery։ էջեր 18–22 
  19. 19,0 19,1 19,2 Greenacre Francis (1988)։ Francis Danby 1793–1861։ London: Tate Gallery։ էջեր 13–17։ ISBN 1-85437-000-6 
  20. Greenacre Francis (1973)։ The Bristol School of Artists: Francis Danby and Painting in Bristol 1810–1840 (exhibition catalogue)։ Bristol: City Art Gallery, Bristol։ էջեր 51–52 
  21. 21,0 21,1 Adams Eric (1973)։ Francis Danby: Varieties of Poetic Landscape։ London: Yale University Press։ էջ 10։ ISBN 0-300-01538-0 
  22. Adams Eric (1973)։ Francis Danby: Varieties of Poetic Landscape։ London: Yale University Press։ էջ 14։ ISBN 0-300-01538-0 
  23. Adams Eric (1973)։ Francis Danby: Varieties of Poetic Landscape։ London: Yale University Press։ էջ 12։ ISBN 0-300-01538-0 
  24. Adams Eric (1973)։ Francis Danby: Varieties of Poetic Landscape։ London: Yale University Press։ էջեր 17–26։ ISBN 0-300-01538-0 
  25. Lionel Lambourne, Victorian Painting, London, Phaidon Press, 1999; pp. 156, 161.
  26. Dictionary of British Sculptors 1660-1851:C Moore by Rupert Gunnis
  27. Christopher Wood, Victorian Painting, Boston, Little, Brown & Co., 1999; p. 20.
  28. Wood, p. 21.
  29. Lambourne, pp. 161–3; Wood, pp. 76–7.
  30. Michael Bryan, Dictionary of Painters and Engravers, Vol. 1, revised edition edited by Robert Edmund Graves, London, George Bell, 1886; p. 348.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]