Ֆրեդերիկ V

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox prétendant à un trône.png
Ֆրեդերիկ V
Frederik V by Pilo.jpg
Ծնվել է՝ մարտի 31, 1723({{padleft:1723|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:31|2|0}})
Ծննդավայր Կոպենհագեն, Մայրաքաղաքային տարածաշրջան, Դանիա
Մահացել է՝ հունվարի 14, 1766({{padleft:1766|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:14|2|0}}) (42 տարեկանում)
Վախճանի վայր Կոպենհագեն, Մայրաքաղաքային տարածաշրջան, Դանիա
Roskilde Cathedral
Քաղաքացիություն Flag of Denmark.svg Դանիա
Տոհմ Օլդենբուրգներ
քաղաքական գործիչ
Հայր Christian VI of Denmark
Մայր Sophia Magdalene of Brandenburg-Kulmbach
Երեխաներ Sophia Magdalena of Denmark, Princess Wilhelmina Caroline of Denmark, Christian VII of Denmark, Princess Louise of Denmark և Frederick, Hereditary Prince of Denmark
Կրոնական հավատքներ լյութերականություն
Պարգևներ
Սերովբեների արքայական շքանշան

Ֆրեդրիկ V (դան․՝ Frederik 5, մարտի 31, 1723({{padleft:1723|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:31|2|0}}), Կոպենհագեն, Մայրաքաղաքային տարածաշրջան, Դանիա - հունվարի 14, 1766({{padleft:1766|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:14|2|0}}), Կոպենհագեն, Մայրաքաղաքային տարածաշրջան, Դանիա1746 թվականի օգոստոսի 6-ից Դանիայի և Նորվեգիայի թագավոր: Օլդենբուրգների դինաստիայից: Դանիացի թագավոր Քրիստիան 6-րդի և Սոֆիա Մագդալեն Բանդերբուրգ Կլումբախացու որդին[1]:

Քաղաքականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆրեդրիկը ստացել է խիստ գերմանական դաստիրակություն և կրթություն: Գերմաներեն լեզուն դարձել էր հարազատ, այնպես ինչպես իր հոր և պապի համար: Այնուամենայինիվ նրա գահակալությունը 1746 թ. ժողովրդի կողմից ընդունվեց հիացմունքով և նոր հույսերով, ինչին մեծապես նպաստել են թագավորի գրավիչ անձնական որակները: Ֆրեդրիկը իր սիրալիրությամբ, հասանելիությամբ և կենսուրախությամբ տարբերվում էր իր խիստ և մռայլ հորից՝ Քրիստյան 6-րդից:

Դանիայի ազգային թատրոնը, որը փակվել էր Քրիստիան 6-րդի օրոք նորից վերաբացվեց: 16 տարվա լռությունից հետո նորից սկսեց ստեղծագործել հայտնի դրամատուրգ Լյուդվիգ Հոլբերգը: Կոպենհագենում վերսկսվեց իտալական օպերան, որը երկար ու հաջողությամբ ղեկավարում էր Ջուզեպե Սարտին, այդ ժամանակ վերսկվեց նաև ֆրանսիական կատակերգությունը: Ֆրեդրիկի օրոք Կոպենհագենում բացվեց Դանիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիան (դան․՝ Det Kongelige Danske Kunstakademi): Ակադեմյան պաշտոնապես բացվեց 1754 թ. մարտի 31-ին, թագավորի 31-րդ տարեդարձի ժամանակ: Մամուլի ազատությունը ընդլայնվեց, հոգևոր ազատությունը մեծապես աճեց և ամրապնդվեց:

Սակայն Ֆրեդրիկին վերագրել է թագավորության ամենալավ իրադարձությունները ճիշտ չէ: Նա շատ չէր խառնվում երկրի գործերին և ժողովրդի կյանքին, բայց նաև չէր խանգարում նրա առաջընթացին: Ալկոհոլի նկատմամբ թուլության պատճառով երկիրը ղեկավարում էին նախարարները, որոնց թվում էին Ա. Գ. Մոլտկեն, Ի. Հ. Է. Բերնստորֆը և Գ.Կ. Շիմելմանը։ Նրանք խուսափում էին Դանիայի այն ժամանակների պատերեզմներին ներգրավվելուց։ Երկիրը չեզոք դիքում էր Յոթամյա պատերազմի (1756-1763 թթ.) ժամանակ, չնայած պատերազմի մասնակիցներ Ռուսաստանի և Շվեդիայի հետ լավ հարաբերություններին:

Ֆրեդերիկ 5-րդի արձանը Ամալիենբոր պալատու: Քանդակագործ Ժակ Սալի

Դեռ պատանի ժամանակ Ֆրեդրիկը ցույց էր տալիս հակումը ալկոհոլի և անբարոյականության նկատմամբ, նրա այդ թուլությունները վերածվեցին չարիքի և հանգեցրեցին վաղաժամ մահվան։ Այնուամենայնիվ նրա հեղինակությունը չնվազեց անգամ թագավորման վերջին տարիներին, երբ երկիրը գտնվում էր տնտեսական ծանր վիճակում:

Թագավորը մահացել է 43 տարեկանում։ Ըստ վկաների նրա վերջին խոսքերն էին. «Կյանքիս վերջին ժամերին ինձ ամենաշատը սփոփում է այն, որ ես երբեք ոչ մեկին մտադրված չեմ վիրավորել և իմ ձեռքերին մի կաթիլ արյուն անգամ չկա»։

Ֆրեդրիկը թաղված է Ռոսկիլդե քաղաքի տաճարում։

Ամուսնությունները և երեխաները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆրեդրիկի առաջին կինը 1743 թվականից եղել է արքայադուստր Լուիզան՝ Բրիտանիայի թագավոր Գեորգ II և թագուհի Կարոլինա Անսբախացու դուստրը։ Երեխաներ.

1751 թվականի դեկտեմբերի 19-ին Լուիզան մահացավ: 1752 թ. Ֆրեդրիկը ամուսնացել է Յուլիանա Մարիա Բրաունշվայգ–Լյունեբուրգացու՝ Ֆերդինանտ Ալբրեխտ II դուստեր հետ։

Երկրորդ ամուսնությունից ծնվեց 7 երեխա։ Ամենեհայտնիները՝

  • Ֆրեդրիկ (1753 թ. հոկտեմբերի 11-1805 թ. դեկտեմբերի 7)՝ Դանիայի և Նորվեգիայի թագաժառանգ, Դանիայի թագավոր Քրիստիան VIII հայրը: Ֆրեդրիկը ունեցել է նաև ապորինի հինգ երեխաներ Էլսե Հանսենից (Else Hansen)։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ганзен П. Г. Фридрих V, датский король // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.