Ֆրանտիշկա Պլամինկովա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ֆրանտիշկա Պլամինկովա
չեխ․՝ Františka Plamínková
Դիմանկար
Ծնվել էփետրվարի 5, 1875(1875-02-05)[1][2][3][…]
ԾննդավայրՊրահա, Բոհեմիայի թագավորություն, Ցիսլեյտանիա, Ավստրո-Հունգարիա[1][3][4]
Մահացել էհունիսի 30, 1942(1942-06-30)[1][2][3][…] (67 տարեկան)
Մահվան վայրKobylisy Shooting Range, Կոբիլիսի, Պրահա 8, Պրահա 8, Պրահա, Բոհեմիայի և Մորավիայի պրոտեկտորատ[5]
ՔաղաքացիությունFlag of Hungary (1896-1915; angels; 3-2 aspect ratio).svg Ավստրո-Հունգարիա և Flag of the Czech Republic.svg Չեխոսլովակիա
Մասնագիտությունգրող, լրագրող, քաղաքական գործիչ և սուֆրաժիստ
Զբաղեցրած պաշտոններՊրահայի քաղաքային խորհրդի պատգամավոր
ԿուսակցությունՉեխիայի ազգային սոցիալական կուսակցություն
Պարգևներ և
մրցանակներ
Recipient of the Order of Tomáš Garrigue Masaryk, 3rd class
Ստորագրություն
Изображение автографа
Commons-logo.svg Františka Plamínková Վիքիպահեստում

Ֆրանտիշկա Պլամինկովա (չեխ․՝ Františka Plamínková, փետրվարի 5, 1875(1875-02-05)[1][2][3][…], Պրահա, Բոհեմիայի թագավորություն, Ցիսլեյտանիա, Ավստրո-Հունգարիա[1][3][4] - հունիսի 30, 1942(1942-06-30)[1][2][3][…], Kobylisy Shooting Range, Կոբիլիսի, Պրահա 8, Պրահա 8, Պրահա, Բոհեմիայի և Մորավիայի պրոտեկտորատ[5]), չեխ քաղաքական գործիչ, լրագրող, ֆեմինիստ, Չեխոսլովակիայի և Կանանց միջազգային շարժման, Կանանց միջազգային միության կազմակերպիչ։ Նրան մահապատժի են ենթարկել Հեյդրիհիադայի ժամանակ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆրանտիշկա Պլամինկովան ծնվել է պրահացի կոշկակար Ֆրանտիշկա Պլամինկովի և Ֆրանտիշկա Պլամինկովայի (ծննդյամբ` Կրուբներովա) ընտանիքում և եղել է երեք դստրերից կրտսերը[6]։ Ավարտել է տարրական և միջնակարգ դպրոցը, ինչպես նաև Պրահայի մանկավարժական ինստիտուտը։ 1894-1895 թվականներին սկսել է դասավանդել Տաբորում և Սոբեսլավում[7]։ 1895 թվականին աշխատել է Պրահայում։ 1908 թվականին աշխատանքի է նշանակվել Պրահա-Բուբնիի միջնակարգ դպրոցում (Հոլեշովիցե մաս)[8]։ Քանի որ Ավստրո-Հունգարիայի օրենսդրության համաձայն ուսուցիչներին արգելվում էր ամուսնանալ և երեխաներ ունենալ, նա չի ամուսնացել։ Դեռ փոքր տարիքից կապ է պահպանել Մասարիկի ընտանիքի հետ։

Հասարակական և քաղաքական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1897 թվականին մասնակցել է Չեխոսլովակիայի կանանց առաջին համագումարին։ Եղել է Չեխիայի ուսուցիչների ասոցիացիայի անդամ, Չեխիայի կանանց ակումբի (1903) և Կանանց ընտրական իրավունքի կոմիտեի (1905) հիմնադիր։ 1908 թվականին համագործակցել է Ալբինա Խոնզակովայի հետ Օտտո գիտական հանրագիտարանի համար կանանց ազատագրման (ֆեմինիզմ) կարգախոսի ստեղծման շուրջ։ 1907 թվականին նա հասարակության ուշադրությունը հրավիրել է այն փաստի վրա, որ Չեխիայի Թագավորության Լանդտագի ընտրությունների 1861 թվականի ընտրական օրենքը չի բացառում կանանց ընտրական իրավունքները։ Ուստի, 1908, 1909 և 1912 թվականներին նա մեծ ջանքեր է գործադրել առաջին կին պատգամավորի ընտրության ուղղությամբ։ Դա իրականացել է 1912 թվականին, երբ պատգամավոր է ընտրվել Բոժենա Վիկովա-Կունետիցկան։ Ֆրանտիշկա Պլամինկովան ակտիվ քարոզչություն է իրականացրել նաև ուսուցիչների ամուրիությունը վերացնելու և ընտանիքի ու հասարակության մեջ տղամարդկանց և կանանց իրավունքների հավասարության համար։ 1923 թվականին նա հիմնել է «Կանանց ազգային խորհուրդը», որը Կանանց միջազգային ալյանսի մաս է կազմել։

1918 թվականին անդամակցել է Չեխիայի ազգային-սոցիալական կուսակցությանը (հետագայում՝ Չեխոսլովակիայի սոցիալիստական կուսակցություն) և առաջադրվել Պրահայի քաղաքային խորհրդում։ 1919 և 1923 թվականներին կայացած համայնքային ընտրություններում ընտրվել է Պրահայի քաղաքային խորհրդի անդամ։ 1925 թվականի Խորհրդարանական ընտրություններում ընտրվել է Սենատում, հետագայում վերընտրվելով 1929 և 1935 թվականներին։ Մնացել է սենատոր մինչև Սենատի լուծարումը և 1939 թվականի մարտին Բոհեմիայի և Մորավիայի պրոտեկտորատի ստեղծումը։ 1938 թվականին Չեխոսլովակիայի երկրորդ հանրապետության կազմավորումից հետո Չեխոսլովակիայի Սոցիալիստական կուսակցության գործունեությունն արգելվել է, բայց Ֆրանտիշկա Պլամինկովան հրաժարվել է անդամագրվել «Ազգային միաբանություն» կուսակցությանը և Ազգային աշխատանքային կուսակցությանը և մնացել է սենատոր խմբակցությունից դուրս։

Սուդետական ճգնաժամի ընթացքում[9]` 1938 թվականի սեպտեմբերի 14-ին, Ֆրանտիշկա Պլամինկովան բաց նամակ է գրել Ադոլֆ Հիտլերին, որում նա պաշտպանել է նախագահ Էդվարդ Բենեշին։ Նա Գերմանիայի կանցլերին մեղադրել է չեխ ժողովրդի հանդեպ թույլ տված ազգային և պատմական խեղաթյուրումների համար։

Մահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1939 թվականին Ֆրանտիշկա Պլամինկովան հրաժարվել է քաղաքական ապաստանից, որը նրան առաջարկվել է Կոպենհագենում անցկացվող Կանանց միջազգային միության համաժողովում և վերադարձել է գերմանացիների կողմից գրավված երկիր։ Նա առաջին անգամ ձերբակալվել է 1939 թվականի սեպտեմբերի 1-ին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելու օրը։ Վեց շաբաթ անց նա ազատ է արձակվեց և շարունակել աշխատել Կանանց ազգային կոմիտեում։ 1942 թվականի փետրվարին նրա պասիվ դիմադրությունը բռնազավթման ռեժիմի նկատմամբ մամուլում մի քանի անգամ քննադատվել է թշնամու հետ համագործակցող լրագրող Կառլ Վերների կողմից։ Ռայնհարդ Հեյդրիխի մահից մեկ շաբաթ անց՝ 1942 թվականի հունիսի 11-ին, նա ձերբակալվել և ուղարկվել է Տերեզիենշտադտ համակենտրոնացման ճամբար[10]։ Հունիսի 30-ին նրան գնդակահարել են Կոբիլսկի հրաձգարանում[11]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]