Քլորիդներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Քլորիդներ
Cl-.svg
Chloride ion.svg
Ընդհանուր տեղեկություններ
Դասական անվանակարգումՔլորիդներ
Քիմիական բանաձևCl⁻
Մոլային զանգված5,8E-26 կիլոգրամ[1] գ/մոլ
Քիմիական հատկություններ
Դասակարգում
CAS համար16887-00-6
PubChem312
SMILES[Cl-]
ChEBI306
Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են ստանդարտ պայմանների համար (25 °C, 100 կՊա)

Քլորիդներ, քիմիական միացություններ, աղաթթվի աղեր:

Իոնային քլորիդները պինդ բյուրեղային նյութեր են, ունեն հալման բարձր ջերմաստիճան, ցուցաբերում են հիմնային հատկություններ: Կովալենտային քլորիդները բնութագրվում են թթվային հատկություններով, գազեր, հեղուկներ կամ ցածր հալվող պինդ նյութեր: Միջանկյալ (իոնային-կովալենտային բնույթով) քլորիդները ցուցաբերում են ամֆոտեր հատկություններ:

Ֆիզիկական հատկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մետաղների քլորիդների մեծ մասը (բացի արծաթի՝ AgCl, ոսկու՝ AuCl, պղնձի (I)՝ CuCl, սնդիկի՝ Hg2Cl2]], թալիումի՝ TlCl և կապարի՝ PbCl2 քլորդներից ) ջրում լավ են լուծվում[2]:

Քլորիդների ֆիզիկական հատկությունները
Քիմիական տարր Բանաձև Գույն tհալման,°С tեռման,°С Խտությունը
(25°C-ում), գ/սմ³
Լուծելիությունը
ջրում (25°C-ում), գ/լ
H HCl Անգույն −114,8 −85,03 1,477 720
He
Li LiCl անգույն 605 >1300 2,07 820
Be BeCl2 սպիտակ 415 520 1,9 151
B Բորի քլորիդ|BCl3 անգույն −107,3 12,6 1,343 (11°C) հիդրոլիզվում է մինչև H3BO3
C Քառաքլորմեթան|CCl4 անգույն −22,92 76,72 1,594 0,8 (20°C)
N Ազոտի քլորիդ|NCl3 դեղին −40 71 1,635 հիդրոլիզվում է մինչև NH3 և HOCl
O
F
Ne
Na NaCl անգույն 800,8 1465 2,165 359 (20°C)
Mg MgCl2 անգույն 713 1412 2,316 542 (20°C)
Al AlCl3 անգույն 180 (այրվում է) 2,48 458
Si Սիլիցիումի (IV) քլորիդ|SiCl4 անգույն −70 57,5 1,48 հիդրոլիզվում է մինչև H2SiO3
P Ֆոսֆորի (III) քլորիդ|PCl3 անգույն −93,6 76,1 1,574 հիդրոլիզվում է մինչև H3PO3
PCl5 անգույն 159 (այրվում է) 1,6 հիդրոլիզվում է մինչև H3PO4
S Ծծմբի քլորիդ|SCl2 մուգ կարմիր −121 59 1,621 հիդրոլիզվում է
Cl
Ar
K KCl սպիտակ 770 1420 1,984 34,4 (20 °C)
Ca CaCl2 սպիտակ 772 1935 2,15 74,5 (20 °C)
Sc ScCl3 մոխրագույն 960 (այրվում է) 2,39
Ti TiCl2 սև 1035 1500 3,13
TiCl3 կարմրամանուշակագույն 425 (разл.) 2,64
Տիտանի (IV) քլորիդ|TiCl4 անգույն −24,8 136,4 1,726 հիդրոլիզվում է
V VCl2 բաց դեղնավուն 1027 1506 3,23
VCl3 фմանուշակագույն >300 (քայքայվում է) 3
Վանադիումի (IV) քլորիդ|VCl4 վառ կարմիր −28 154 1,816 հիդրոլիզվում է
Cr CrCl2 սպիտակ 824 1120 2,9
CrCl3 մանուշակագույն 600 (քայքայվում է) 2,89
Mn MnCl2 վարդագույն 654 1225 2,98 72,3
Fe FeCl2 անգույն 877 1023 3,16 68,5 (20°C)
FeCl3 մուգ կանաչ 315 (разл.) 2,898 92 (20°C)
Co CoCl2 երկնագույն 735 1049 3,356 52,9 (20°C)
Ni NiCl2 դեղնականաչ 1001 3,55 64
Cu CuCl դարչնագույն-դեղին 1490 (այրվում է) 4,145 6,2×10−3 (20 °C)
CuCl2 փիրուզագույն 993 (այրվում է) 3,386 75,7
Zn ZnCl2 սպիտակ 292 756 2,907 4320
Ga GaCl2 սպիտակ 175 595 2,4173
GaCl3 անգույն 77,9 201 2,47
Ge GeCl2 սպիտակ→դեղին 74,6 450
Գերմանիումի (IV) քլորիդ|GeCl4 անգույն −49,5 86,5 1,876 (20°C) հիդրոլիզվում է
As Արսենի (III) քլորիդ|AsCl3 անգույն −16,2 130,2 2,163 հիդրոլիզվում է
Արսենի (V) քլորիդ|AsCl5 անգույն −50 (քայքայվում է)
Se Սելենի քլորիդ|Se2Cl2 կարմրաշագանակագույն −85 127 2,7741 հիդրոլիզ
SeCl4 բաց դեղին 196 (քայքայվում է) 2,6 հիդրոլիզվում է
Br Բրոմի քլորիդ|BrCl դեղնակարմրավուն −54 5,5 (քայքայվում է) 2,172 հիդրոլիզվում է
Kr
Rb RbCl սպիտակ 718 1390 2,80 910 (20°C)
Sr SrCl2 սպիտակ 874 1250 3,052 538 (20°C)
Y YCl3 սպիտակ 721 1507 2,67 820
Zr ZrCl2 սև 727 (այրվում է) 3,6 հիդրոլիզվում է
ZrCl3 բաց սև 770 (այրվում է) 3,05 հիդրոլիզվում է
ZrCl4 անգույն 331 (այրվում է) 2,803 հիդրոլիզվում է
Nb NbCl3 սև 1000 (քայքայվում է)
NbCl4 մուգ մանուշակագույն 800 (քայքայվում է) 3,2 հիդրոլիզվում է
NbCl5 բաց դեղին 204,7 248,2 2,75 հիդրոլիզվում է
Mo MoCl2 դեղին 3,714
MoCl3 մուգ կարմիր 410 (քայքայվում է) 3,58
MoCl4 սև 317 322 2,75 հիդրոլիզվում է
MoCl5 սև 194,4 269 2,928 հիդրոլիզվում է
Tc TcCl4 մուգ կարմիր 300 (այրվում է) 3,3 հիդրոլիզվում է
Ru RuCl2 շագանակագույն
RuCl3 սև-շագանակագույն 500 (քայքայվում է) 3,11
RuCl4 շագանակագույն
Rh RhCl2
RhCl3 կարմրաշագանակագույն 842 1323 5,38
RhCl4
Pd PdCl2 մուգ կարմիր 679 (քայքայվում է) 4,00
Ag AgCl սպիտակ 455 1550 5,56 1,88×10−3
Cd CdCl2 անգույն 568 964 4,047 119,6

Քիմիական հատկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիմնային քլորիդները գործնականում հիդրոլիզի չեն ենթարկվում, իսկ թթվայինները հիդրոլիզվում են մինչև վերջ, անդարձելի առաջացնելով թթուներ.

Տարբեր տեսակի քլորդները կարող են փոխազդել միմյանց հետ.

Քլորիդներում քլորի օքսիդացման աստիճանը −1 է

Ստացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Պարզ նյութերի և քլորի փոխազդեցությունից.
  • Ածխի առկայությամբ օքսիդների և քլորի փոխազդեցությունից.

Դերը բնության մեջ և մարդու կյանքում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Նատրիումի քլորիդ (NaCl)՝ հայտնի է որպես կերակրի աղ, ծովի աղի հիմնական բաղադրիչն է:
  • Բարիումի քլորիդ (BaCl2)՝ օգտագործվում է որպես միջատասպան նյութ:
  • Սնդիկի (II) քլորիդ (HgCl2, սուլեմա, սուբլիմատ)՝ ամենաուժեղ թույներից է, որն օգտագործվում է բժշկության մեջ որպես ախտահանիչ նյութ:
  • Սնդիկի(I) (Hg2Cl2, կոլոմել)՝ որպես լուծողական օգտագործվում է բժշկության մեջ:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Գ.Պ. Խոմչենկո, Քիմիայի ձեռնարկ ԲՈւՀ ընդունվողների համար, 2005թ., Երևան
  • Մ. Մ. Պետրով, Լ.Ա. Միխաիլով, Յու. Ն. Կուկուշկին, Անօրգանական քիմիա, Լույս, 1979թ., Երևան
  • Կ. Սահակյան, Մ. Սարգսյան, Ս. Ալեքսանյան, Փոքր պարբերությունների քիմիական տարրերի տեղեկագիրք, Նահապետ, 2009թ., Երևան
  • Կ. Սահակյան, Մ. Սարգսյան, Ս. Ալեքսանյան, Մեծ պարբերությունների քիմիական տարրերի տեղեկագիրք, Նահապետ, 2009թ., Երևան

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 chloride
  2. Green, John, and Sadru Damji. "Chapter 3." Chemistry. Camberwell, Vic.: IBID, 2001. Print.