Jump to content

Սունյանի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Սունյանի
Տեսակբնակավայր
ՄայրցամաքԱֆրիկա[1]
Երկիր Գանա[2]
ՎարչատարածքBono Region? և Sunyani Municipal District?[2]
ԲԾՄ303 մետր
7°20′00″N 2°20′00″W / 7.3333333333333°N 2.3333333333333°W / 7.3333333333333; -2.3333333333333
Քարտեզ
Քարտեզ

Սունյանի (անգլ.՝ Sunyani), քաղաք և մայրաքաղաք Բոնոի շրջան և Սունյանի մունիցիպալ, Գանա։ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով Սունյանին ունեցել է 74 240 բնակիչ[3]։ Քաղաքը բաղկացած է հիմնականում բոնո ցեղից (խոսում են ական լեզվով)[4]։

Պատմություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սունյանին Գանայի հարավ-արևմտյան մասում շրջապատված է անտառապատ լեռնաշխարհով։ 19-րդ դարում Սունյանի քաղաքը դարձավ ճամբար՝ փղեր որսացողների համար, որի անունը գալիս է ական լեզվով «օսոնո» բառից, որը նշանակում է փիղ[5]՝։ 1924 թվականին Բրիտանական կայսրության կառավարությունը Սունյանին դարձրել է մարզի կենտրոնական գրասենյակ[5]։ Սունանի և Կումասի քաղաքները կապող ճանապարհի կառուցումից հետո Սունյանին դարձել է այպիսի սննդամթերքների վաճառահանման կարևորագույն կենտրոն, ինչպիսիք են՝ կակաոն, կոլայի ընկույզները, ինչպես նաև այնպիսի հիմնական սննդամթերքների, ինչպիսիք են եգիպտացորենը և յամսը[5]։ Այսօր Սունյանիում են գտնվում Բրոնգ-Ահաֆոյի տարածաշրջանային կառավարությունը և բարձր դատարանը։ Չնայած նրան, որ քաղաքը Կումասիից զգալիորեն փոքր է, Սունանին արագորեն աճում է և, գործնականում, ի թիվս այլ բնակավայրերի, արդյունավետորեն ընդգրկում է Ֆիապրեի և Աբեսիմի արվարձանները։ Սունյանին մաքուր և բարեկարգ քաղաք է՝ ծաղկուն տնտեսությամբ[5]։

Տնտեսություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սունյանիի տնտեսությունը հիմնականում ագրարային է, բնակչության մոտ 48%-ը զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ։ Բնակչության շուրջ 24 տոկոսը զբաղված է ծառայությունների ոլորտում, որին հաջորդում են առևտուրը և արդյունաբերությունը, որտեղ աշխատում են համապատասխանաբար բնակչության 15% և 13%-ը[5]։

Շատ կանայք և ոչ հմուտ մարդիկ առևտրով են զբաղվում․ մասնավորապես՝ Չորեքշաբթի շուկայում[6]։ Քաղաքի աճին խթանում է Սունյանիի բարձրորակ ջրամատակարարումը։ Սունյանիին էլեկտրաէներգիա է ստանում Վոլտա ջրամբարից՝ «Վոլտա գետի վարչության» (VRA) կողմից[5]։ Ջրի աղբյուրները ներառում են անձրևաջրեր և հոսքաջրեր, գետեր և աղբյուրներ։ Այնուամենայնիվ, ծանր հարմատանի (երաշտ) պայմաններում ջուրը կարող է դառնալ ավելի դժվար հասանելի։

Արդյունաբերություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ներկայումս Սունյանիում է գտնվում «Աֆրիկյան Գլոբալ Ֆարմա Լիմիթեդը» (AGP), միակ դեղագործական արտադրող ընկերությունը Սունյանիում և Գանայի հյուսիսում։ Ընկերությունը AGP Canada Inc-ի դուստր ձեռնարկությունն է, որը գտնվում է Կանադայի Տորոնտո քաղաքում, Կանադայի Օնտարիո նահանգի կենտրոնական գրասենյակում և արտադրում է ենթատեսակային՝ ջեներիք դեղամիջոցներ (generic drugs): Բազմազգ հանքարդյունաբերական ընկերության՝ Newmont Gold-ի ներկայությունը հարևան Քենիասում, խթանել է քաղաքի տնտեսությունն ու աճը բոլոր հարթություններում։

Բանկային գործունեություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքն ունի մի շարք ֆինանսական հաստատություններ, ինչպիսիք են՝ Գանայի բանկը, Գանայի առևտրային բանկը, Բարքլայս բանկը, SG-SSB բանկը, OmniBank[7], Զենիթ բանկը, Գանայի գյուղատնտեսության զարգացման բանկը, Սթանբիկ բանկը, Գանայի էկոբանկը և Ազգային ներդրումային բանկը[5]։ Կան նաև վեց գյուղական բանկեր, մի շարք վարկային միություններ և ապահովագրական կազմակերպություններ, լրացնելով քաղաքի ֆինանսական ծառայությունների մատուցումը[5]։

Հաղորդակցում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սունյանի քաղաքը հագեցած է կապի ժամանակակից միջոցներով, որոնք ներառում են ֆիքսված հեռախոսային և ֆաքսային գծեր, տաքսաֆոններ, բջջային հեռախոսներ, ինտերնետ և էլեկտրոնային փոստի ծառայություններ։ Լրացուցիչ փոստային ծառայությունները մատչելի են փոստային բաժանմունքի, ինչպես նաև EMS- ի (Express mail service), DHL-ի և FedEx- ի կողմից տրամադրվող արագացված փոստային ծառայությունների տեսքով[5]։

Զբոսաշրջություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Զբոսաշրջությունը Սունյանիում հիմնված է քաղաքը շրջապատող բնական միջավայրի վրա[5]։ Այստեղ կան մի շարք երեք աստղանի հյուրանոցներ, ավելի քան տասնհինգ ժամանակակից հյուրանոցներ և հոսթելներ և մի շարք հյուրատներ և ռեստորաններ, որոնք նույնպես գտնվում են քաղաքում[5]։

Քաղաքի տեսարժան վայրերից է «Կակաոյի տունը»՝ Սունիանի համայնապատկերի վրա բարձրացող բարձր շենքը։ Շենքում տեղակայված են մի շարք Bono տարածաշրջանային ընկերությունների կենտրոնակայաններ և բազմաթիվ բուտիկներ[5]։ Սունյանիի այլ տեսարժանություններից են Քրիստոս թագավորի տաճարը[8] և Աշխարհի թագուհու շենքը` Սուրբ Հովհաննես ասպետի տունը։ Բացի այդ, քաղաքից ոչ հեռու գտնվում են Կինտամպոյի ջրվեժները և Բիաբենգ կապիկների սրբարանը Ֆիեմայում[5]։

Կլիմա

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Սունյանիի կլիմայական տվյալները
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ Տարի
Միջին բարձր °C (°F) 31
(87)		 32
(90)		 31
(87)		 31
(87)		 30
(86)		 30
(86)		 27
(80)		 27
(80)		 26
(79)		 28
(83)		 31
(87)		 30
(86)		 30
(86)
Միջին ցածր °C (°F) 23
(74)		 25
(77)		 24
(76)		 25
(77)		 24
(76)		 24
(75)		 23
(73)		 22
(71)		 21
(70)		 23
(73)		 24
(76)		 23
(74)		 23
(74)
Տեղումներ մմ (դյույմ) 229
(9.0)		 25
(1.0)		 76
(3.0)		 127
(5.0)		 229
(9.0)		 330
(13.0)		 102
(4.0)		 25
(1.0)		 76
(3.0)		 102
(4.0)		 127
(5.0)		 51
(2.0)		 1500
(59)
աղբյուր: Myweather2.com[9]

Առողջություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սունյանի քաղաքն ունի երեք հիվանդանոց, որոնցից մեկը Սունյանիի տարածաշրջանային հիվանդանոցն է, որը հանդիսանում է գերժամանակակից զարգացած հիվանդանոց՝ բացվել է 2003 թվականին։ Ութ կլինիկա և երեք ծննդատներ նույնպես գործում են Սունյանիում[5]։ Կան նաև բազմաթիվ կլինիկաներ։

Փոխադրամիջոցներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սունյանին սպասարկում է Սունյանի օդանավակայանը, որը ներքին օդանավակայան է, և բացվել է 1974 թվականի հուլիսի 13-ին։ Այնուամենայնիվ, թռիչքուղու երկարության սահմանափակումների պատճառով օդանավակայանն անպիտան է միջին հեռահարության ինքնաթիռների օգտագործման համար, և հիմնականում ուղևորներին կապում է միայն Կումասի օդանավակայանը և Տակորադի օդանավակայանների հետ[5]։ Հասարակական տրանսպորտը ներառում է MetroMass- ի և Taxicab- ի կամ Tro tro- ի կողմից տրամադրվող ավտոմոբիլային տրանսպորտը[5]։

Կրթություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սունյանիում են գտնվում երկրի մի քանի բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ, ներառյալ նախկին Սունյանիի տեխնիկական համալսարանը, Սունյանի պոլիտեխնիկը, Էներգետիկայի և բնական պաշարների համալսարանը, Սունյանիի մոտակայքում գտնվող Ֆիապրե քաղաքում պաշտոնապես «Կվամե Նկրումա» գիտության և տեխնոլոգիայի համալսարան-Ագրիկ դպրոցը, Գանայի Կաթոլիկ համալսարանի քոլեջը Ֆիապրեում և Փենկվազեի գիտության, արվեստի և կրթության քոլեջ՝ փաստաբանական դպրոցը[10]։

Սունյանին ունի բազմաթիվ ավագ դպրոցներ Սուրբ Ջեյմս սեմինարիայի հետ, որը դասվում է Գանայի լավագույն հինգ ավագ դպրոցների շարքին[10]։ Մյուսները ներառում են Սունյանի բիզնեսի ավագ դպրոցը, Սունյանի միջնակարգ դպրոցը և ուսանողներ ներգրավում Բրոնգ-Ահաֆոյի ողջ տարածաշրջանից և դրանից դուրս, բարձրակարգ Ավագ դպրոցը (Սուսեց - 2011 թվականից ի վեր WASSCE- ի լավագույն ակադեմիական կատարողական դպրոց)։

Սունիանիում և նրա արվարձաններում տեղակայված են մի շարք հիմնական, այլ միջնակարգ և տեխնիկական դպրոցներ, ներառյալ Սուրբ Մարիամ, Լոուրենսի, Ուեսլի, Աստվածային Մոնտեսորին, Twene Amanfo միջնակարգ տեխնիկական դպրոցը (TASTEK), Սունյանի բիզնեսի ավագ դպրոցը, Նոտր Դամի ավագ դպրոցը (Գանա) և Դոն Բոսկոյի արհեստագործական ինստիտուտը[10]։

Մրցանակներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սունյանին ընտրվել է Գանայի ամենամաքուր քաղաք ու բնակավայր 2007 թվականին[11]։

Քույր քաղաք

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սունյանին համագործակցելով հարևան Techiman- ի հետ, ներկայումս քույր քաղաքային հարաբերություններ ունի[12][13]։

Երկիր Քաղաք դրոշ Նահանգ ամսաթիվ
{{{2}}} ԱՄՆ Թուսկալուսա, AL Ալաբամա Ալաբամա

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ Republic of Ghana
  2. 1 2 GeoNames — 2005.
  3. ↑ «Sunyani | Ghana». Encyclopedia Britannica (անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 7-ին.
  4. ↑ World City populations – Ghana
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Touring Brong Ahafo Region Արխիվացված 17 Մայիս 2012 Wayback Machine
  6. ↑ «Wednesday Market». Wednesday Market. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 7-ին.
  7. ↑ «Sahel Sahara | Home». www.bsic.com.gh. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ հունվարի 21-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 7-ին.
  8. ↑ «The Best Catholic Churches in Brong Ahafo Region, Ghana Rated By Past Visitors». The Catholic Directory (անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ մայիսի 24-ին.
  9. ↑ «Sunyani Weather Averages». Myweather2. 2013. Retrieved 20 June 2013.
  10. 1 2 3 Schools in Sunyani Արխիվացված 25 Մարտ 2012 Wayback Machine
  11. ↑ Sunyani, cleanest
  12. ↑ «Tuscaloosa Sister Cities International». Tuscaloosa Sister Cities Commission. Արխիվացված է օրիգինալից 2003 թ․ մարտի 6-ին. Վերցված է 2011 թ․ օգոստոսի 26-ին.
  13. ↑ Turney Foshee (2011 թ․ օգոստոսի 26). «Sister Cities delegates gather in Tuscaloosa to mark friendship». Tuscaloosa News. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ փետրվարի 5-ին. Վերցված է 2011 թ․ օգոստոսի 26-ին.

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սունյանի» հոդվածին։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Սունյանի&oldid=10003938» էջից