Սիրջան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բնակավայր
Սիրջան
Sirjan ice keeping.jpg
ԵրկիրԻրան Իրան
ԲԾՄ1730±1 մետր
Բնակչություն199 704 մարդ (2016)[1]
Ժամային գոտիIran Standard Time Zone?
Հեռախոսային կոդ0345
Պաշտոնական կայքsirjan.ir
##Սիրջան (Իրան)
Red pog.png

Սիրջան (պարս․՝ سيرجان), քաղաք Իրանի հարավում՝ Քերման նահանգում, Սիրջան շահրեստանի վարչական կենտրոնը:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սիրջանը հիմնադրվել է Սասանյան պետության ժամանակաշրջանում:

Մոտ 1470 թվականին քաղաք է այցելել Աֆանասի Նիկիտինը, ով այդ մասին նշել է «Ճանապարհորդություն երեք ծովերից այն կողմ» վերնագրով իր ճամփորդական գրառումներում[2]:

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գտնվում է արևմուտքից Զագրոսի լեռների և արևելքից Հազարան լեռնազանգվածի միջև, ծովի մակարդակից 1730 մ բարձրության վրա[3]:

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքի մոտակայքում կան ածխի, երկաթի և պղնձի հանքաքարի, ոսկու հանքավայրեր: Սիրջանը հայտնի է գորգերի արտադրությամբ և պիստակի մշակությամբ:

Տեսարժանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սիրջան քաղաքի հին պատմության շնորհիվ այդտեղ կարելի է գտնել Իրանի պատմության տարբեր դարաշրջանների արտացոլումներ: Տեղական ճարտարապետությանը բնորոշ են Իրանի ամենայուրօրինակ հողմաշտարակները, որոնք կոչվում են «չուբուկի»: Այս աշտարակներում արևային էներգիան օգտագործվում է շենքերում օդի շրջանառության համար: Երբ արևը շողում է հողմային աշտարակի վրա (քամու կողմից), աղյուսե շենքում օդի ջերմաստիճանը բարձրանում է: Ջերմաստիճանի բարձրացման հետևանքով աշտարակի ներսում օդը դառնում է տաք ու թեթև և սկսում է վեր բարձրանալ ու դուրս գալ աշտարակից: Տաք օդի դեպի վեր շարժումը հանգեցնում է շենքի ստորին մասերում ներծծող վիճակի, և դռներից ու պատուհաններից օդը մտնում է շենք: Այսինքն, ցուրտ օդը ներս է մտնում ներքևից, իսկ տաք օդը վերևից դուրս է գալիս աշտարակի ծխնելույզով: Միևնույն ժամանակ, որպեսզի մտնող օդը ավելի սառը լինի, կարելի է այնպես անել, որ այն անցնի ջրի մակերևույթով կամ նկուղային օդը ուղղվի դեպի շենք: Այս մեթոդը հին ժամանակներից տարածված է եղել Իրանի անապատային շրջաններում, մասնավորապես՝ Քերմանում[4]:

Սիրջան քաղաքն ունի գեղեցիկ և հին հուշարձաններ, որոնցից են Կալյե-յե Սանգ ամրոցի («քարե ամրոց») ավերակները: Դա հսկայական ժայռապատ ամրոց է, որը ականատես է եղել բազմաթիվ պատմական իրադարձությունների: Մոտակայքում քարե բեկորի վրա տախտակամածի տեսքով բարձունք կա, որը վերաբերում է սուլթան Ահմադ Մուզաֆարիի (1387 թվական) կառավարման ժամանակաշրջանին:

Սիրջան քաղաքը, ինչպես իրանական այլ քաղաքներ, ունի իր հուշանվերները. դրանք ձեռագործ գորգերն ու առանց խավի կարպետներն են: Կարպետի այս տեսակը, որը կարծես գորգի նախշերի համադրություն լինի կարպետի ֆոնի վրա, հորինել են տեղի արհեստավորները[5]: Բացի աշխարհի այլ վայրեր արտահանվող գորգերից և կարպետներից, Սիրջանը հայտնի է այնպիսի ապրանքներով, ինչպիսիք են պիստակը, մասկատին, սոհանը (ածիկի կոնֆետներ՝ աղացած նուշով) և գավուտը: Մասկատին շատ համեղ, անուշաբույր քաղցրավենիք է՝ պատրաստված օսլայից, սերուցքային կարագից, շաքարավազից և զաֆրանից: Սիրջանի մասկատին շատ հայտնի է, և դրանից չեն պատրաստում Իրանի այլ վայրերում: Գավուտը (կոչվում է նաև «կուվատու») դարչնագույն փոշի է, որը նման է սուրճի և ստացվում է դանդուռի, կտավատի, հազարի, համեմի, հիլի և տապակած գարու տրորած սերմերի խառնուրդից, որին էլ ավելացվում է որոշակի քանակությամբ շաքարավազ: Այս խառնուրդը շատ օգտակար է առողջության, մասնավորապես՝ տեսողության և նյարդային համակարգի համար[4]:

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակչությունը 2012 թվականի դրությամբ կազմում է 189 749 մարդ, իսկ ըստ 2006 թվականի մարդահամարի տվյալների կազմել է 167 014 մարդ[6]:

Բնակչության թվաքանակը
19861991199620062012
90 072107 887135 024167 014189 749[7]

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Sirjan
  2. «Ճանապարհորդություն երեք ծովերից այն կողմ», Աֆանասի Նիկիտին, Լենինգրադ, 1986, էջ 57
  3. سیرجان شهرداری (2015)։ «About Sirjan city»։ شهرداری سیرجان (en-gb)։ Վերցված է 2020-11-14 
  4. 4,0 4,1 Սիրջանի մարզ
  5. سیرجان شهرداری (2015)։ «About Kilim»։ شهرداری سیرجان (en-gb)։ Վերցված է 2020-11-14 
  6. World Gazetteer: Sīrjān — profile of geographical entity including name variants
  7. ենթադրաբար