Սիմոն Ջանաշիա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սիմոն Ջանաշիա
վրաց.՝ სიმონ ჯანაშია
Simon Janashia.jpg
Ծնվել է հուլիսի 13 (26), 1900
Makvaneti, Քութայիսի նահանգ, Օզուրգեթի գավառ, Ռուսական կայսրություն
Մահացել է նոյեմբերի 5, 1947(1947-11-05) (47 տարեկանում)
Թբիլիսի, Վրացական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, ԽՍՀՄ
Գերեզման Մթածմինդա
Քաղաքացիություն Ռուսական կայսրություն
Անդրկովկասյան ԴՖՀ
Flag of Georgia (1918–1921).svg Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետություն
Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg ԽՍՀՄ
Մասնագիտություն պատմաբան և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ) Թբիլիսիի պետական համալսարան
Անդամակցություն ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա և Վրաստանի Գիտությունների ազգային ակադեմիա
Ալմա մատեր Թբիլիսիի պետական համալսարան
Գիտական աստիճան պատմական գիտությունների դոկտոր
Տիրապետում է լեզուներին վրացերեն
Պարգևներ Ստալինյան մրցանակ Լենինի շքանշան Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան «Կովկասի պաշտպանության համար» մեդալ «Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ Անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալ Լենինի շքանշան և Ստալինյան մրցանակ
Simon Janashia Վիքիպահեստում

Սիմոն Նիկոլայի Ջանաշիա (վրաց.՝ სიმონ ჯანაშია, 13 (26) հուլիսի, 1900[1], գյուղ Մաքվանեթի, Օզուրգեթի գավառ, Քութայիսի նահանգ, Ռուսական կայսրություն (ներկայում՝ Օզուրգեթի շրջան, Վրաստան) - 15 նոյեմբերի, 1947, Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), վրացի պատմաբան և բարերար, Վրացական ԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի հիմնադիրներից մեկն ու նույն ակադեմիայի ակադեմիկոս, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սիմոն Ջանաշիան ծնվել է 1900 թվականի հուլիսի 13-ին (26-ին)[1] (այլ տվյալներով՝ նոյեմբերի 5-ին (18)) Մաքվանեթի գյուղում։ Նրա հայրը վրացի ճանաչված մանկավարժ, ազգագրագետ ու հասարակական բարերար Նիկոլոզ Ջանաշիան (1872-1918) է։

1922 թվականին Սիմոն Ջանաշիան ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանը։ 1924-1947 թվականներին նա նույն համալսարանում աշխատել է որպես դասախոս (1924-1930), պրոֆեսորի օգնական (1930-1935) և պրոֆեսոր (1935-19471936 թվականին Ջանաշիան դարձել է ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի Վրաստանի մասնճյուղի Լեզվի, պատմության ու նյութական մշակույթի ինստիտուտի տնօրեն։

1941 թվականին Սիմոն Ջանաշիան եղել է Վրաստանի Գիտությունների ակադեմիայի հիմնադիրներից մեկը։ 1941-1947 թվականներին աշխատել է որպես Ակադեմիայի փոխնախագահ։ 1943 թվականին ընտրվել է ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս։

1940-ական թվականներին Սիմոն Ջանաշիան եղել է Մցխեթում ու Արմազիում (Արևելյան Վրաստան) իրականացվող հնագիտական պեղումների կազմակերպիչներից մեկը։

1942 թվականին Սիմոն Ջանաշիան արժանացել է Ստալինյան առաջին աստիճանի մրցանակի (1942), իսկ 1947 թվականին «Վրաստանի պատմությունը հնագույն ժամանակներից մինչև XIX դարի սկիզբը» (Ն. Բերձենիշվիլիի ու Ի. Ջավախիշվիլիի հետ համատեղ) աշխատության համար ստացել է Ստալինյան երկրորդ աստիճանի մրցանակ։ Պարգևատրվել է Լենինի երկու շքանշանով և Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշանով։

Սիմոն Ջանաշիան մահացել է 1947 թվականին Թբիլիսիում։ Թաղված է Մթածմինդա պանթեոնում։

Դեռևս խորհրդային տարիներից Սիմոն Ջանաշիայի անունն է կրում Վրաստանի պետական թանգարանը։

Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սիմոն Ջանաշիայի գիտական ուսումնասիրությունները վերաբերում են հետևյալ ոլորտներին՝

  • վրացիների ու իբերակովկասյան այլ ժողովուրդների էթնոգենեզ,
  • ավատատիրությունը Վրաստանում ու Կովկասում,
  • Հին Վրաստանի պատմություն,
  • հին Վրաստանի հնագիտություն,
  • Իբերիայի և Կոլխիդայի թագավորությունների պատմություն,
  • քրիստոնեության պատմությունը Վրաստանում,
  • Վրաստանի ու Կովկասի պատմության աղբյուրներ,
  • վրացերեն, սվաներեն, աբխազերեն, ադիգեերեն և այլ լեզուներ։

Սիմոն Ջանաշիան ավելի քան հարյուր գիտահետազոտական աշխատությունների հեղինակ է (որոնց թվին են պատկանում տասը մենագրություններ)։ 1949-1968 թվականներին Թբիլիսիում հրատարակվել է նրա աշխատությունների ժողովածուն։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Սիմոն Ջանաշիա», Թբիլիսի, 1948 (վրացերեն)։
  • Շոթա Մեսխիա «Վրաստանի պատմության ակնառու ուսումնասիրողը», Թբիլիսի, 1960 (վրացերեն)։
  • Սիմոն Ջանաշիա (1900-1947)։ Կենսամատենագրություն, Թբիլիսի, 1976 (վրացերեն, ռուսերեն և անգլերեն)։