Սաշիբեկ Կարապետյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սաշիբեկ Կարապետյան
հայ․՝ Սաշիբեկ Հայրապետի Կարապետյան
Ծնվել է1914
ԾննդավայրՆորատուս, Գեղարքունիքի մարզ, Հայաստան
Մահացել է1998
Մահվան վայրՆորատուս, Գեղարքունիքի մարզ, Հայաստան
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Flag of Armenia.svg Հայաստան
Մասնագիտությունքաղաքական գործիչ
Քաղաքական կուսակցությունԽՄԿԿ
Պարգևներ և
մրցանակներ
Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս Լենինի շքանշան Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշան «Պատվո նշան» շքանշան Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան և «Մարտական ծառայությունների» մեդալ

Սաշիբեկ Հայրապետի Կարապետյան (1914, Նորատուս, Գեղարքունիքի մարզ, Հայաստան - 1998, Նորատուս, Գեղարքունիքի մարզ, Հայաստան), հայ խորհրդային կազմակերպիչ և գյուղատնտեսական արտադրության առաջամարտիկ: Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1949) [1]: ԽՍՀՄ IV գումարման Գերագույն Խորհրդի պատգամավոր:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սաշիբեկ Կարապետյանը ծնվել է 1914 թվականին Ռուսաստանի կայսրության Երևանի նահանգի Նորատուս գյուղում (այժմ՝ Հայաստանի Հանրապետության Գեղարքունիքի մարզ):

Տասնհինգ տարեկանից Սաշիբեկ Կարապետյանը փոստարար է աշխատել Հայկական ԽՍՀ Նորատուս գյուղում[2]։ 1929 թվականին ընդունվել է ՀԼԿԵՄ և որոշ ժամանակ անց ստացել Նորատուսի գյուղական խորհրդի քարտուղարի պաշտոնը, այնուհետև եղել է գյուղխորհրդի բյուջետնիկ և գյուղխորհրդի նախագահի տեղակալ։ Իր ունակությունները դրսևորելով՝ Կարապետյանը ընտրվել է գյուղխորհրդի նախագահ[3]։ Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության անդամ դառնալուց հետո Կարապետյանը նշանակվել է Հայաստանի Կոմունիստական կուսակցության Նոր Բայազետի մարզային կոմիտեի հրահանգիչ[4]։

1941 թվականին Հայրենական մեծ պատերազմի սկսվելուց հետո Սաշիբեկ Կարապետյանը զորակոչվել է Կարմիր բանակ։ Ճակատում եղել է 1941 թվականի հունիսի 24-ից: Ստացել է լեյտենանտի զինվորական կոչում, ծառայել է 18-րդ բանակի 51-րդ առանձին հրաձգային բրիգադի կազմում, եղել է հրամանատարի քաղաքական գծով տեղակալ: 1942 թվականին Կարապետյանը մասնակցել է Նովոռոսիյսկի պաշտպանական գործողությանը։ Դժվար իրավիճակում, երբ թշնամու զորքերը սկսեցին խորհրդային զորքերը մղել Նովոռոսիյսկ քաղաքի հարավ-արևելյան մասից և սպառնացին արևելքից, հրամանատար Կարապետյանի հանձնարարությամբ, երկու մարտիկների հետ միասին դուրս է բերել գնդացրային դասակը քաղաքի հյուսիս-արևմտյան մասում գտնվող պահակակետից։ Այնտեղ նրանք չորս հաստոցային գնդացիր են տեղադրել և կրակ բացել հարձակող գերմանացիների վրա։ Արդյունքում հակառակորդի ճանապարհը դժվարանցանելի է դարձել, և խորհրդային զորամասերը հնարավորություն են ստացել ընդունել ամուր պաշտպանություն։ Կարապետյանը վիրավորվել է աջ ազդրից և ստացել կոնտուզիա։ 1947 թվականի նոյեմբերի 6-ին պարգևատրվել է «Մարտական ծառայություն» մեդալով:

Զորացրվել է 1945 թվականին։ Այնուհետև վերադարձել է հայրենի Նորատուս գյուղ, որտեղ ստացել է Մոլոտովի անվան կոլտնտեսության սկզբնական կուսակցական կազմակերպության քարտուղարի պաշտոնը[4]։ Միաժամանակ Կարապետյանն աշխատել է կոլտնտեսության արտադրությունում և 1948 թվականին նշանակվել կոլտնտեսության 10-րդ բրիգադի 4-րդ ծխախոտային օղակի օղակ[5]։ Նույն թվականին առաջավոր փորձի ներդրման և ծխախոտի աճեցման ագրոտեխնիկական միջոցառումների հետևողական կատարման արդյունքում Կարապետյանի օղակը 3 հա տարածքում ստացել է «Սամսուն» տեսակի ծխախոտի ռեկորդային բերք՝ 24,6 ցենտներ յուրաքանչյու հեկտարից[4]։

1949 թվականի ապրիլի 16-ի ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի Նախագահության հրամանագրով ՝ աշորայի, բամբակի և ծխախոտի բարձր բերք ստանալու համար, երբ կոլեկտիվ տնտեսությունները կատարում են պարտադիր մատակարարումներ և պայմանագրեր գյուղատնտեսական բոլոր տեսակների համար, 1948 թվականի ՄՏՍ-ի աշխատանքի և 1949 թվականի գարնանային սերմացուի պահանջարկի չափով բոլոր բերքների համար սերմացու տրամադրելու համար Սաշիբեկ Կարապետյանին շնորհվել է «Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչում Լենինի շքանշանի և «Մանգաղ և մուրճ» ոսկե մեդալի շնորհմամբ[6]:

1949 թվականին Սաշիբեկ Կարապետյանի ղեկավարած օղակը հասել է ավելի բարձր արդյունքի՝ 3 հեկտար տարածքում յուրաքանչյուր հեկտարից ստացվել է 25,7 ցենտ բերք[7]։ 1950 թվականին Սաշիբեկ Կարապետյանն ընտրվել է Հայկական ԽՍՀ Նոր Բայազետի շրջանի Մոլոտովի անվան կոլտնտեսության վարչության նախագահ։ Կարապետյանի ղեկավարության տարիներին կոլխոզը մեծ հաջողությունների է հասել բերքատվության բարձրացման և անասնապահության զարգացման գործում, իսկ արդեն 1959 թվականին զգալիորեն ավելացել է անասնաբուծական մթերքների արտադրությունը[8]։ Կարապետյանի ղեկավարության օրոք կատարվել է արտադրական և մշակութային օբյեկտների շինարարություն, բարելավվել է բնակչության մշակութա-կենցաղային մակարդակը: Նորատուս գյուղը հագեցած էր էլեկտրական լուսավորությամբ և խմելու մաքուր ջրով, հիմնվեցին գրադարան, հիվանդանոց, մանկապարտեզ[9]։ Հետագայում հիմնադրվեց Նորատուսի սովխոզը և Կարապետյանը մնաց նրա տնօրենը[10]։ Յոթամյա պլանի արդյունքում Կարապետյանը պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով, ութերորդ հնգամյակի արդյունքներով՝ Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով, իսկ իններորդ հնգամյակի արդյունքներով՝ Լենինի երկրորդ շքանշանով[6]։

Սաշիբեկ Հայրապետի Կարապետյանը նույնպես հասարակական գործունեություն է ծավալել։ Նա ընտրվել է ԽՍՀՄ 4-րդ գումարման Գերագույն Խորհրդի Ազգությունների Խորհրդի պատգամավոր[11]։

Սաշիբեկ Կարապետյանը մահացել է 1998 թվականին Հայաստանի Հանրապետության Գեղարքունիքի մարզի Նորատուս գյուղում: Թաղվել է տեղի գերեզմանատանը[12]։

Շքանշաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի Նախագահության 1949 թվականի ապրիլի 16-ի հրամանագիրը, Լենինի շքանշանը և «Մանգաղ և մուրճ» մեդալը)՝ աշորայի, բամբակի և ծխախոտի բարձր բերք ստանալու համար, երբ կոլեկտիվ տնտեսությունները կատարում են պարտադիր մատակարարումներ և պայմանագրեր գյուղատնտեսական բոլոր տեսակների համար, 1948 թվականի ՄՏՍ-ի աշխատանքի և 1949 թվականի գարնանային սերմացուի պահանջարկի չափով բոլոր բերքների համար սերմացու տրամադրելու համար[6]:
  • Լենինի շքանշան (27.12.1976)[6]:
  • Հոկտեմբերյան Հեղափոխության Շքանշան (8.04.1971)[6]:
  • Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան (6.05.1987):
  • «Պատվո Նշան» Շքանշան (22.03.1966)[6]:
  • «Մարտական ծառայություն» մեդալ (6.11.1947):

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Балаян З. А. Очаг. — Ер.: Советакан грох, 1984. — 420 с.
  • Саакян В. М., Геворкян В. А. Карапетян Сашибек Айрапетович // Герои Социалистического Труда Армении = Հայաստանի սոցիալիստական աշխատանքի հերոսները. — Ер.: Айпетрат, 1960. — С. 182—187. — 325 с.
  • Касарджян О. К., Карагёзян Г. А. Герои Социалистического Труда табаководства Армянской ССР = Հայկական ՍՍՌ-ի ծխախոտագործության սոցիալիստական աշխատանքի հերոսները. — Ер.: Айпетрат, 1950. — 40 с.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]