Սայիդ Կութուբ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Սայիդ Կութուբ
Qutb.jpg
Ծնվել է հոկտեմբերի 9, 1906({{padleft:1906|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:9|2|0}})[1]
Մուշա
Մահացել է օգոստոսի 29, 1966({{padleft:1966|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:29|2|0}})[2][3] (59 տարեկանում)
Կահիրե
մահապատիժ
Քաղաքացիություն Flag of Egypt.svg Եգիպտոս
Դավանանք իսլամ
Մասնագիտություն քաղաքական գործիչ, գրող, փիլիսոփա, լրագրող և բանաստեղծ
Տիրապետում է լեզուներին արաբերեն[4]
Եղբայր(ներ) Q2614690?
Sayyid Qutb Վիքիպահեստում


Սայիդ Կութուբ, նաև՝ Կութբ, Ղութուբ, Ղութբ (արաբերեն՝ سيد قطب) (հոկտեմբերի 9, 1906[5] - օգոստոսի 29, 1966), եգիպտացի մուսուլման աստվածաբան, փիլիսոփա և գրող, իսլամիզմի ջատագով և տեսաբան, «Մուսուլման Եղբայրներ» իսլամիստական քաղաքական ուղղության ականավոր գործիչ։ Կութուբը մեծ ազդեցություն ունեցած է Ալ-Քայիդայի և Իսլամական ջիհադի վրա։[6][7]

Ծնվել է Վերին Եգիպտոսի Ասյութ մուհաֆազայի Մուշա ավանում, մանր կալվածատիրոջ ընտանիքում։ Հայրը ակտիվ էր տեղական քաղաքական և իսլամական կյանքում, ինչը մեծ ազդեցություն գործեց Սայիդ Կութուբի հետագա կյանքում։ Բարձրագույն կրթություն ստացավ Կահիրեում, ապա անցավ աշխատանքի որպես ուսուցիչ։

Սայիդ Կութուբը բազմաթիվ աշխատությունների հեղինակ է, գրել է 24 գիրք, հիմնականում՝ աստվածաբանական և կրոնա-քաղաքական թեմաներով։ Ստեղծագործությունների թվում է նաև մի շարք վեպեր և բանաստեղծություններ։ Նրա գլուխ-գործոցն է համարվում 30 հատորից բաղկացած «Ֆի զիլալ ալ-Կուրան» («Ղուրանի հովանու ներքո») աշխատությունը, որտեղ նա ներկայացրել է Ղուրանի ծավալուն մեկնաբանություններ։

Այցելել է Միացյալ Նահանգներ և հայրենիք վերադառնալուց հետո ակտիվորեն հանդես է եկել Արևմուտքի բարոյա-հասարակական դրվածքի դեմ։[8][9] Ժամանակի ընթացքում Կութուբի իսլամիստական հայացքներն ստացան ավելի ծայրահեղ բնույթ և նա ընդրկվեց քաղաքական պայքարի մեջ, ուղղված Եգիպտոսի նախագահ Գամալ Աբդել Նասերի քաղաքականության դեմ։ Մի քանի անգամ ձերբակալվել է, բանտարկվել և ապա ազատ արձակվել։ 1965 թ. օգոստոսին կրկին ձերբակալվել է և, ի շարս այլոց, ամբաստանվել է հակապետական գործունեության մեջ՝ կառավարության հեղաշրջում կազմակերպող խմբակում մասնակցելու մեղադրանքով։ Դատավարության արդյունքում դատապարտվել է մահապատժի՝ կախաղան հանելու միջոցով, ինչն ի կատար է ածվել 1966 թ. օգոստոսի 29-ին։

Սայիդ Կութուբի կրոնա-քաղաքական փիլիսոփայությունը և իսլամի հասարակական դրույթների արմատական մեկնաբանությունը մեծ ազդեցություն են գործել ժամանակակից իսլամական ծայրահեղ գաղափարախոսության և հոսանքների վրա։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. http://global.britannica.com/biography/Sayyid-Qutb
  2. Record #118881957 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 27-ին 2014:
  3. data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  4. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb12191673k Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  5. Որոշ աղբյուրներ (օրինակ ԱՄՆ գրադարանի Կոնգրեսը) նշում են Կութուբի ծնունդը 1903 թվականին։
  6. Կեպել, War for Muslim Minds, (2004) էջ.174-5
  7. Կեպել, Jihad, (2002), էջ. 51
  8. PBS program America at the crossroads.
  9. Դավիթ Վոն Դրեհլե, A Lesson In Hate Smithsonian Magazine