Սամեդ Վուրղուն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Սամեդ Վուրղուն
Samad Vurgun20.jpg
Ծնվել է մարտի 8 (21), 1906
Ծննդավայր Ղազախ, Ադրբեջան
Վախճանվել է մայիսի 27, 1956({{padleft:1956|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:27|2|0}}) (50 տարեկանում)
Վախճանի վայր Բաքու, ԱԽՍՀ, ԽՍՀՄ
Մասնագիտություն բանաստեղծ, համալսարանի պրոֆեսոր և դրամատուրգ
Լեզու ադրբեջաներեն
Քաղաքացիություն Flag of the Soviet Union (1936-1955).svg ԽՍՀՄ
Անդամակցություն ԽՍՀՄ Գրողների միություն
Կուսակցություն ԽՄԿԿ
Պարգևներ
Ստալինյան մրցանակ Լենինի շքանշան Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան «Պատվո նշան» շքանշան և «Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ Անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալ
Samad Vurgun Վիքիպահեստում

Սամեդ Վուրղուն (ադրբ.՝ Səməd Vurğun, մարտի 8 (21), 1906, Ղազախ, Ադրբեջան - մայիսի 27, 1956({{padleft:1956|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:27|2|0}}), Բաքու, ԱԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ադրբեջանցի խորհրդային բանաստեղծ, դրամատուրգ, հասարակական գործիչ։ Ժողովրդական բանաստեղծ (1943), ԱԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1943), ԱԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1945)։ ԽՄԿԿ անդամ 1940 թվականից։

Կյանք և ստեղծագործության ուղի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նոր բանաստեղծական դպրոցի հիմնադիրը Ադրբեջանում։ Սովորել է Մոսկվայի 2-րդ համալսարանում (1929-1931)։ «Բանաստեղծի երդումը» (1930), «Լապտեր» (1932) ժողովածուների թեման հեղափոխությունն է և նոր կյանքի կառուցումը։ Վուրղունը հանդես է եկել որպես «մաքուր արվեստի» և ֆորմալիզմի անհաշտ հակառակորդ։ «Կոմերիտական պոեմ» (1-ին մաս, 1933, անավարտ), «26» (1935), «Բասթի» (1937) և այլ պոեմների գեղարվեստական ձևերն ու ոճական միջոցները վկայում են, որ դրանք ժողովրդական հիմք ունեն։ Հերոսական ռոմանտիկական բնույթի «Վագիֆ» (1937, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1941) չափածո դրաման նվիրված է XVIII դ. նույնանուն բանաստեղծին, իսկ «Խանլար» (1939) չափածո դրաման՝ հեղափոխական-բոլշևիկ Սաֆարալիևին։ «Ֆարհադ և Շիրին» (1941, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1942) չափածո դրաման գրված է Նիզամու «Նոսրով և Շիրին» պոեմի սյուժեի հիման վրա։ «Մարդ» (1945) չափածո դրաման մերկացնում է բռնության գաղափարախոսությունը՝ հաստատելով սոցիալիստական հումանիզմը ստեղծագործության մեջ։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին Վուրղունը գրել է հայրենասիրության, ժողովուրդների եղբայրության, հաղթանակի նկատմամբ տածած հավատի մասին՝ «Մոր խոսքը» (1941), «Ուկրաինայի պարտիզանները» (1942), «Ինձ այդպես են պատմել» (1943)։ Վուրղունը ստեղծել է ժամանակակից հերոսների կերպարներ («Մուղան», 1949, «Այգյուն», 1951, պոեմներ)։ Նրա «Նեգրն է խոսում» (1948), «Կարդալով Լենինին» (1950), «Դարի դրոշակակիրը» (1954) պոեմներում և «Այրված գրքեր» (1947) շարքում փառաբանվում են կոմունիստական կուսակցությունը, Լենինը։ Վուրղունի զուսպ և լակոնիկ ոճն ազդել է ադրբեջանական պոեզիայում ժամանակակից ոճի ու լեզվի ձևավորման վրա։ Վուրղունը հոդվածներ է գրել Նիզամու, Ալեքսանդր Պուշկինի, Մաքսիմ Գորկու, Ավետիք Իսահակյանի, Նաիրի Զարյանի և այլոց մասին։ Ադրբեջաներեն է թարգմանել Միքայել Նալբանդյանի «Ազատություն» (1934) բանաստեղծությունը, ռուս դասական և ԽՍՀՄ ժողովուրդների բանաստեղծների գործերից։ Նրա երկերը թարգմանվել են շատ լեզուներով, այդ թվում՝ նաև հայերեն։ Վուրղունն ընտրվել է ԽՍՀՄ I—IV գումարումների գերագույն խորհրդի դեպուտատ։

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պարգևատրվել է Լենինի 2 և այլ շքանշաններով։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]