Չոկեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մարիա Ժոզեֆա, էրցհերցոգ:

Չոկեր (անգլ.՝ choker, խեղդող), կարճ վզնոց, որը պինդ կապվում է պարանոցին, ըստ վզի չափսերի: Կան այդպիսի զարդերի տարբեր տեսակներ: Չոկերները պատրաստվում են խխունջից, փայտից, ոսկորից, ազնիվ մետաղներից, թանկարժեք և կիսաթանկարժեք քարերից, կաշվից, պլաստմասսայից, թավիշից, ատլասից և նմանատիպ նյութերին: Այդ տեսակի վզնոցները ի հայտ են եկել մ.թ.ա. 2–րդ դարում և մինչ այսօր պահպանվում է դրանց հայտնիությունը:Հարկ է նշել, որ այդ զարդերը ունեն իրենց իմաստը, կախված թե ինչ նյութից են պատրաստված:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հին աշխարհ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ներկայումս դժվար է հաստատ ասել, թե երբ և որտեղ են հայտնվել առաջին չոկերներ: Ամենահին չոկերներից մեկը գտնվել է Ամերիկայի տարածքում: Այդ հնագիտական գտածոն ստեղծվել է մ.թ.ա 2–րդ դարում: Հին ժամանակներում չոկերներ կրել են մայաները և հնդկացիները: Իզուր չէ, որ բնիկ ամերիկացիները զարդարել են իրենց պարանոցները, քանի որ չոկերները համարվում էին չար ուժերից պաշտպանվելու միջոց: Այդ զարդերը հիմնականում կրում էին ցեղախմբի կամ ցեղերի ղեկավարները, որպես իշխանության խորհրդանիշ: Հնդկացիները չոկերները պատրաստում էին կենդանիների մանր ոսկորներից, խխունջներից և փայտից:

Մոտավորապես այդ ժամանակներում չոկեր կրում էին նաև Ասիայի և Եգիպտոսի ժողովուրդները: Ավելի ուշ չոկերները հայտնվեցին նաև հռոմեացիների և հույների պարանոցներն:

Ասիայում չոկերները պատրաստվում էին փայտից և օգտագործվում էր վիզը երկարեցնելու միջոց: Համարվում էր, որ բարձր խավի ներկայացուցիչները ունեին արտաքին տեսքի հատուկ նշանները, որոնցից մեկը երկար պարանոցն էր: Որպեսզի ընդգծեին դա, վաղ տարիքից աղջիկների պարանոցներին կապում էին փայտե օղակներ: Այդ աքսեսուարը պետք է ազդեր վզի երկարության վրա:

Հին Եգիպտոսում չոկերը պատրաստվում էր ոսկուց և կրում էին միայն քաղաքական խավի ներկայացուցիչները: Ի տարբերություն փարավոնների երկրի, հին հույները կրում էին փայտե կոպիտ և կաշվե չոկերներ, որոնք կրում էին միայն ստրուկները: Այդ թրենդը տարածվեց նաև Հռոմում: Բացի այդ, Հռոմեական կայսրությունում և Չինաստանում չոկեր կրում էին նաև զինվորականները: Այդ զարդը հանդիսանում էր զինվորական հանդերձանքի մի մասը, որը նախատեսված էր մոտակա մարտի համար: Զինվորական չոկերները պատրաստվում էին կաշվից և պատված էր փշերով, որոնց երկարությունը կազմում էր 30 սմ: Ավելի ուշ չոկերները դարձան խաղաղ բնակչության ինքնապաշտպանության միջոց: Այդպիսի չոկերներ կրում էին, որպեսզի պաշտպանվեին տեղի հանցագործներից: Զարդը ակտուալ դարձավ հղի կականց և նենգ մայրերի շրջանում:

Միջնադար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Միջնադարում չոկերները կրկին ակտուալ դարձան: Սակայ «Մռայլ դարերի» շրջանում դրանք կորցրեցին իրենց սոցիալական և էսթետիկ նշանակությունը, դառնալով միայն ինքնապաշտպանության միջոց: Այդ զարդերը պատրաստվում էին հռոմեական զինվորների սկզբունքով: Կարծիքներ կան, որ միջնադարում չոկերների նորաձևությունը սկսվել է Իտալիաում: Միջնադարում սկսեցին կրել արծաթե և կաշվե չոկերներ, որոնք զարդարում էին մետաղե կամ արծաթե փշերով: Այդպիսով մարդիկ իրենց պաշտպանում էին կենդանի հանցագործներից, այլ նաև մահացածներից: Ինկվիզցիայի գործողությունների ճնշումից, մարդիկ պատվիրում էին արծաթե չոկերներ, որով իրենց պաշտպանում էին կախարդների անեծքներից և վապմիրների ու փոխակերպուկների խայթումից:

Վերածննդի դարաշրջան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նորաձևության մեջ հայտնվեցին խորը զդեստալանջի բացվածքներով հագուստներ և բարձր սանրվածքները: Դրանք ավելի ընդգծելու համար պետք եկան չոկերները: Ռոկոկո ոճը պահանջում էր նրբագեղություն, այդպիսով չոկերները պատրաստվում էին մարգարիտներից ու թանկարժեք քարերից: Օգտագործվում էին նաև ոսկի և թավշե ու ատլասե կտորներ, դրանք հիմնականում լինում էին սև գույնի: Թանթիկները գտնվում էին կենտրոնում, իսկ դրանց շուրջը տեղադրվում էր այլ թանկարժեք քարեր: Թանթիկները պատրաստվում էին մարգարտե թելերից:

Այդպիսի չոկերներ կերլ իրենց կարող էին թույլ տալ, միայն հարուստ մարդիկ: Միջին խավերի համար պատրաստում էին ավելի էժանագին, բայց դրա հետ մեկտեղ նրբագեղ չոկերներ: Ոսկու և արծաթի փոխարն օգտագործվում էր նմանատիպ արծնապակի, իսկ թանկարժեք քարերը փոխարինում էին բյուրեղապակով: Երբեմն չոկերները պատրաստում էին առանց թանկարժեք քարերի, օգտագործելով միայն կտոր: Դրանք զարդարվում էին միայն ժապավենակապով կամ արհեստական ծաղիկներով:

Կլասիցիզմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

19-րդ դարում չոկերները կրկին կորցրեցին իրենց հայտնիությունը: Նորաձևությունում առաջ եկան ավելի հասարակ զարդերը: 19-րդ դարի առաջին կեսին չոկերները փոխարինվեցին բարձր օձիքներով, որոնք զարդարվում էին թանկարժեք քարերով: Այդ թրենդը մեծ մասամբ տղամարդկային էր:

1880 թվականին չոկերները կրկին նորաձևություն վերադարձան Ուելսի արքայադստեր շնորհիվ: Մանկության տարիներին նա վնասել էր իր պարանոցը, ինչի արդյունքում նա վզի վրա մնաց երկար սպի: Արքայադուստրը շատ էր ամաչում դրանից և փորձում էր ամեն կերպ թաքցնել դա: Լավագույն միջոցը դա չոկերն էր: Հատուկ նրա համար սկսեցին թանկարժեք կտորներով և քարերով պատրաստել չոկերներ: Այդ անսովոր զարդը արագորեն դրեց նոր նորաձևության սկիզբը: Սկսեցին արտադրել նաև ցանցավոր չոկերներ:

20-21-րդ դարեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1980-ական թվականներին այդ զարդը կրկին հայտնվեց նորաձևությունում: Հիպիների և սեքսուալ հեղափոխությունից հետո ֆետիշ մշակույթը ավելի մեծ տարածում ստացավ, սկսեցին հայտնվել ավելի շատ գեյ ակումբներ: Դրա հետ մեկտեղ ռոք մշակույթը սկսեց կորցնել իր հայտնիությունը: Դա դուրս մղեցին պանկերը: Երաժիշտները փորձում էին ուշադրությւոն գրավելու նոր միջոց: Նրանք սկսեցին կրել փշերով, վզնոցներով զարդարված կաշվե չոկերներ, որոնք դարձան ռոք երաժիշտների և այդ ենթամշակույթի երկրպագուների անբաժան մասը:

90-ականներին մեծ հայտնիություն էր վայելում դիսկո ժանրը, այդ ժանրի ներկայացուցիչները մեծ ուշադրություն էին դարձնում իրենց արտաքինի վրա, այդպիսով սկսեցին կրել չոկերներ: Շուտով մետալիստների կաշվե ու փշերով պատված զարդերը անցան գլամուրային կանաց զարդատուփերի մեջ: 20-րդ դարի վերջում սկսեցին պատրաստել չոկերներ տարբեր գույների սինթետիկ կտորներից:

21-րդ դարի չոկերների նորաձևությունը տարբերվում էր իր մեծ բազմազանությամբ: Կրկին հայտնվեցին ցանցավոր ռոմանտիկ, ադամանդե նրբագեղ և մարգարտե կլասիկ չոկերները: Կաշվե չոկերները այլևս ամոթանք չեն առաջացնում և հայտնվել են նորաձևությանը հետևող շատ աղջիկների պահարաններում: Հետագայում այդ զարդի զարգացումը չդադարեց:

Ժամանակի ընթացքում չոկերներն սկսեցին օգտագործել պոռնոգրաֆիկ ֆիլմերում: Այն օգտագործվում է որպես վզկապ, որին ամրացնում են գոտին, որպեսզի ղեկավարեն թույլ սեռին և ցույց տան իրենց իշխանությունը:

Չոկերների տեսակների նշանակությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չոկերները ունեն տարբեր տեսակներ: Հին ժամանակներից չոկերները ունեին իրենց նշանակությունը;

  • Փայտե և կաշվե չոկերները առանց զարդարանքի ստրկության նշան է:
  • Թանկարժեք մատերիալներից պատրաստված չոկերները՝ բարձրաստիճան մարդկանց:
  • Փշերով չոկերները զինվորականների հագուստի մի մասն է; խաղաղ բնակչության ինքնապաշտպանության միջոց:
  • Կտորից չոկեր, առանց զարդարանքի՝ միջին խավի:
  • Կաշվե չոկերները մետաղե զարդարանքներով BDSM կազմակերպության ստրուկների նշանն է, ծանր երաժշտության երկրպագուների աքսեսուարներից է:

Հղումներ և աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Aldrich, Robert (2006). Gay Life & Culture: A World History. p. 212.