Ուրալի երկրաբանական թանգարան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ուրալի երկրաբանական թանգարան
Уральский геологический музей 01.JPG
Տեսակթանգարան և ՌԴ մշակութային ժառանգության օբյեկտ
ԵրկիրFlag of Russia.svg Ռուսաստան
ՏեղագրությունԵկատերինբուրգ
Հիմնադրված է1937
Կոորդինատներ: 56°49′35.44″ հս․ լ. 60°35′43.62″ ավ. ե. / 56.8265111° հս․. լ. 60.5954500° ավ. ե. / 56.8265111; 60.5954500
Կայքugm.ursmu.ru

Ուրալի երկրաբանական թանգարան (ռուս.՝ Уральский геологический музей), Ուրալի պետական լեռնային համալսարանին կից թանգարան, որը ներառում է Ուրալի տարածաշրջանի երկրաբանական նմուշների հարուստ հավաքածու` ավելի քան 40 հազար ցուցանմուշ. ունի միներալոգիայի, օգտակար հանածոների, պետրոգրաֆիայի, ընդհանուր և պատմական երկրաբանության բաժիններ[1]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թանգարանը բացվել է 1937 թվականի օգոստոսին: Թանգարանի ստեղծմանը նպաստեց Մոսկվայում Երկրաբանական միջազգային կոնգրեսի XVII նստաշրջանի անցկացումը: Իր ծրագրում մեծ ուշադրություն դարձվեց եվրասիական մայրցամաքի խնդիրներին: Նստաշրջանի ծրագրում ներառված էր այցելություն Ուրալ: Հանքանյութերով, միներալներով, թանկարժեք և կիսաթանկարժեք և դեկորատիվ քարերով ու այլ օգտակար հանածոներով հարուստ Ուրալի լեռնային տարածաշրջանն ավանդաբար ուշադրություն է հրավիրել իր վրա: Այդ ժամանակ էլ գաղափար ծագեց Ուրալի տեխնիկայի տանը կից բացել ցուցահանդես «խորհրդային իշխանության 20 տարիների ընթացքում հանքերի, հանքաքարերի, օգտակար հանածոների արդյունահանման բնագավառում ձեռք բերված հաջողությունների և Ուրալի երկրաբանական ուսումնասիրությունների ցուցադրման նպատակով»[2]:

Ուրալի երկրաբանական թանգարանի պատմությունը կապված է Ալեքսանդր Վասիլևիչ Կալուգինի անվան հետ: Երկրաբանական կրթության և հանքագիտության մասսայականացման գործում Ալեքսանդր Կալուգինին պատվավոր տեղ է պատկանում: Նա դարձավ Ուրալում հավաքածուների գործի հիմնադիրներից մեկը: Մինչև Կալուգինը, մեծ մասշտաբներով ոչ ոք չէր զբաղվել ընդհանուր օգտագործման հավաքածուների համակարգված հավաքագրմամբ: Կալուգինը ինքն էր փնտրում հանքանյութեր, դրանք գնում հանքագործներից, համալրում հավաքածուներն` ապահովելով դրանց մանրամասն նկարագրությունը: 1874 թվականից սկսած նա հավաքել էր հիանալի անձնական հավաքածու (3000 նմուշ), որոնք հետագայում դարձան Ուրալի երկրաբանական թանգարանի հանքաբանության բաժնի ցուցանմուշների հիմնական մասը:

Իր գոյության սկզբից Ուրալի երկրաբանական ցուցահանդեսը համաշխարհային ճանաչում ստացավ: Նրա առաջին այցելուները դարձան Երկրաբանական միջազգային կոնգրեսի պատվիրակներն ԱՄՆ-ից, Ֆրանսիայից, Չինաստանից, Անգլիայից, Իտալիայից, Հնդկաստանից:

Հետագայում ցուցահանդեսի ճակատագիրը որոշվեց 1938 թվականի հունվարին: ԽՍՀՄ ծանր արդյունաբերության ժողովրդական կոմիսարիատի որոշմամբ այն հանձնվեց Ուրալի լեռնային ինստիտուտին: Ինստիտուտի տնօրենի 1938 թվականի փետրվարի 22-ի հրամանով «նախկին երկրաբանական ցուցահանդեսը» վերակազմավորվեց երկրաբանական լաբորատորիա-Ուրալի լեռնային ինստիտուտի թանգարանի:

Թանգարանի գոյության տարիների ընթացքում նրա ցուցադրություններին ծանոթացել են հարյուր հազարավոր այցելուներ[3], խոշորագույն գիտնականներ, խորհրդային և արտասահմանյան պետական գործիչներ, զինվորականներ, տիեզերագնացներ, դերասաններ, գրողներ, մշակույթի գործիչներ, ուսանողներ և դպրոցականներ: Պետական գործիչներից թանգարանում եղել են Չինաստանի կոմկուսի քարտուղար Մաո Ցզե Դունը, Հնդկաստանի վարչապետ Ջավահառլալ Ներուն և Ինդիրա Գանդին, Վիետնամի ղեկավար Հո Շի Մինը, Ինդոնեզիայի հանրապետության նախագահ Սուկառնոն, ԽՍՀՄ Մինիստրների Խորհրդի նախագահ Նիկոլայ Ռիժկովը, Ռուսաստանի նախագահ Բորիս Ելցինը, Դաշնային խորհրդի նախագահ Սերգեյ Միրոնովը[4]:

Հավաքածու[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թանգարանում պահվում են Ուրալի տարածաշրջանի հանքաքարերի հարուստ հավաքածու, ոսկի և պլատին, թանկարժեք և դեկորատիվ քարեր (ամեթիստներ, զմրուխտներ, տոպազներ, ռոդոնիտ, մալախիտ և այլն ): Հավաքածուում ցուցադրված բազմաթիվ հանքաքարեր առաջին անգամ հայտնաբերվել են Ուրալում և ստացել են հայտնագործման վայրի անվանումը, իլմենիտ, իլմենոռուտիլ, սիսերտսկիտ, նևյանսկիտ, վիշնևիտ և այլն: Հավաքածուի զարդն է համարվում 170 սմ բարձրությամբ և 784 կգ քաշով կվարցի բյուրեղը:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Филатов В. В. и др. История создания и становления Уральского геологического музея /В. В. Филатов, В. Н. Авдонин, А. И. Соколова, Ю. А. Поленов; под общей ред. Ю. А. Поленова. - Екатеринбург: Изд-во АМБ, 2003. - 276 с.
  • Пронин Л. А. Уральский геологический музей. - Свердловск: Средне-Уральское книжное издательство, 1985. - 288 с.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Уральский геологический музей» (ռուսերեն)։ Екатеринбург (энциклопедия)։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2013-01-27-ին։ Վերցված է 2013-1-3 
  2. «Об истории - непредвзято, о музее - с любовью» (ռուսերեն)։ Сайт Уральского отделения РАН։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2013-01-27-ին։ Վերցված է 2013-1-3 
  3. «Уральский геологический музей – жемчужина Горного университета» (ռուսերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2013-01-27-ին։ Վերցված է 2013-1-4 
  4. «История создания Уральского геологического музея» (ռուսերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2013-01-27-ին։ Վերցված է 2013-1-3 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]