Ուալդո Սեմոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ուալդո Սեմոն
Ծնվել էսեպտեմբերի 10, 1898(1898-09-10)[1][2]
ԾննդավայրDemopolis, Մարենգո շրջան, Ալաբամա, ԱՄՆ
Մահացել էմայիսի 26, 1999(1999-05-26)[1][2] (100 տարեկան)
Մահվան վայրՀուդզոն, Սամմիթ, Օհայո, ԱՄՆ
ՔաղաքացիությունFlag of the United States.svg ԱՄՆ
ԿրթությունՎաշինգտոնի համալսարան
Մասնագիտությունքիմիկոս, ճարտարագետ և գյուտարար
ԱշխատավայրGoodrich Corporation?
Պարգևներ և
մրցանակներ
Charles Goodyear Medal? Էլիոտ Կրեսոնի մեդալ և Ազգային գյուտարարների փառքի սրահ

Ուալդո Լոնսբերի Սեմոն (անգլ.՝ Waldo Lonsbury Semon, սեպտեմբերի 10, 1898(1898-09-10)[1][2], Demopolis, Մարենգո շրջան, Ալաբամա, ԱՄՆ - մայիսի 26, 1999(1999-05-26)[1][2], Հուդզոն, Սամմիթ, Օհայո, ԱՄՆ), ամերիկացի քիմիկոս, գյուտարար[3]։ Հայտնի է որպես պլաստիկի ամենատարածված տեսակներից մեկի՝ պոլիվինիլքլորիդի (ՊՎՔ) ստացման մեթոդիկայի մշակող[4]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1898 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Ալաբամա նահանգի Դեմոպոլիս քաղաքում[5]։ Ավարտել է Վաշինգտոնի համալսարանը՝ ստանալով քիմիայի բակալավրի և քիմիական ճարտարագիտության դոկտորի աստիճաններ։

Ուալդո Սեմոնն առավել հայտնի է նրանով, որ 1926 թվականին գտել է պոլիվինիլքլորիդի հատկությունները բարելավելու միջոց[6]։ Դրա համար նա խառնել է մի քանի սինթետիկ պոլիմերներ, ինչի արդյունքում ստացվել է մի նյութ, որը առաձգական էր, բայց ոչ կպչուն։ Շնորհիվ իր ֆիզիոլոգիական անվնասակարության, խոնավության, թթուների, ալկալիների, այլ օգտակար հատկությունների՝ պոլիվինիլքլորիդը (կամ ՊՎՔ) ստացել է շատ լայն կիրառություն՝ դառնալով աշխարհում երկրորդ ամենատարածված պլաստիկը[7]։

Սեմոնը նաև աշխատել է ռեզինի մեթոդների բարելավման վրա և, ի վերջո, մշակել է սինթետիկ փոխարինող։ 1935 թվականի դեկտեմբերի 11-ին նա աղից, կոքսից և կրաքարից ստեղծել է կորոսիլ (Koroseal)՝ պոլիմեր, որին պատրաստման ժամանակ կարելի է տալ ցանկացած խտություն[8]։ Սեմոնը կազմել է ավելի քան 5000 այլ սինթետիկ ռետինե խառնուրդներ՝ 1940 թվականին հաջողության հասնելով ամերիպոլի հետ (Ameripol («ամերիկյան պոլիմեր»), որը նա մշակել է BFGoodrich ընկերության համար[9]։ Ընդհանուր առմամբ, Սեմոնն ունեցել է 116 արտոնագիր։ 1995 թվականին 97 տարեկանում նա ներառվել է Գյուտերի փառքի սրահում (Invention Hall of Fame)։

Աշխատելով BFGoodrich ընկերության համար՝ Սիմոնը զեկույցներ է արել Հարի Լ. Ֆիշերի հետ, իսկ հետո ղեկավարել Բենջամին Ս.Գարվին։ Այդ երկու գիտնականներն էլ, ինչպես և Սիմոնը, ստացել են Չարլզ Գուդիերի մեդալ։

Ուոլդո Սիմոնին երբեմն վերագրում են մաստակի գյուտը, բայց դա այդպես չէ։ Նա հորինել է չմարսվող նյութ սինթետիկ կաուչուկից, որը կարող էր օգտագործվել մաստակի փոխարեն, և որը արտադրում էր բացառապես մեծ փուչիկներ։ Սակայն արտադրանքը այդպես էլ մնացել է հետաքրքրական փորձի մակարդակում և երբեք վաճառքի չի հանվել։

1944 թվականին Սեմոնը պարգևատրվել է Չարլզ Գուդիերի մեդալով, իսկ 1964 թվականին՝ Էլիոթ Քրեսոնի մեդալով։ BFGoodrich-ից հեռանալուց հետո նա աշխատել է Օհայո նահանգի Քենթ քաղաքի Քենթի պետական համալսարանում[10]։

Մահացել է Օհայո նահանգի Հադսոն քաղաքում 1999 թվականի մայիսի 26-ին 100 տարեկան հասակում[10].

Ժառանգություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ուալդո Սեմոնի անտառային արգելոցը (Waldo Semon Woods Conservation Area) անվանվել է գյուտարարի պատվին, այն բանի համար, որ նա անհատույց հող է տրամադրել Մետրո պարկին (Metro Parks), որը սպասարկում էր Օհայո նահանգի Սամիթ շրջանը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Encyclopædia Britannica
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 American National Biography — 1999.
  3. Waldo Semon (1898—1999) // Inventor of the Week. Michigan Institute of Technology. November 1999.
  4. Elizabeth M. Smith (ed.). A Man of Ideas: the biography of Dr. Waldo Lonsbury Semon, inventor of plasticized polyvinyl chloride. — Cleveland: The Geon Company, 1993.
  5. Waldo Semon. American chemist // Encyclopædia Britannica.
  6. William L. Hosch et al. Polyvinyl chloride // Encyclopædia Britannica.
  7. Уалдо Семон /Waldo Lonsbury Semon/ (10.9.1898 - 26.5.1999) // Today Shadrinsk.info.
  8. Current biography. — 1940. — pp. 723—724.
  9. Current biography. — 1940. — pp. 724.
  10. 10,0 10,1 Michael T. Kaufman. Waldo Semon Dies at 100; Chemist Who Made Vinyl // The New York Times. May 28, 1999.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]