Նիկոլայ Գեդա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Նիկոլայ Գեդա
Nicolai Gedda 1959.jpg
Ծնվել էհուլիսի 11, 1925(1925-07-11)[1][2][3][4][5][6][7]
Ստոկհոլմ, Շվեդիա[8]
ԵրկիրFlag of Sweden.svg Շվեդիա
Մահացել էհունվարի 8, 2017(2017-01-08)[9][10][3][4][5][6] (91 տարեկանում)
Տոլոշենազ
Ժանրերօպերա
Մասնագիտությունօպերային երգիչ, երգիչ և երաժշտության ուսուցիչ
Երգչաձայնտենոր
Գործիքներվոկալ
ԱշխատավայրԵրաժշտության թագավորական ակադեմիա
ՊարգևներԳրականության և Արվեստների մեդալ, Medal for the advancement of the musical arts?, Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ, Արվեստների և գրականության շքանշանի կոմանդոր, Hovsångare?, Svenska grammofonpriset?, Kammersänger? և Enrico Caruso Award?
Կայքnicolai-gedda.de
Nicolai Gedda Վիքիպահեստում

Նիկալայ Գեդա, ամբողջական անունը՝ Հարի Գուստավ Նիկոլայ Գեդա (շվեդ.՝ Harry Gustaf Nikolai Gedda, հուլիսի 11, 1925(1925-07-11)[1][2][3][4][5][6][7], Ստոկհոլմ, Շվեդիա[8] - հունվարի 8, 2017(2017-01-08)[9][10][3][4][5][6], Տոլոշենազ), շվեդ օպերայի երգիչ (տենոր)

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1925 թվականի հուլսի 11-ին Ստոկհոլմի Սյոդերմալմ շրջանում: Մայրը՝ (17 ամյա մատուցողուհի Կլերի Լիննեա Լինդբերգ) շվեդ էր, հայրը՝ (Նիկոլայ Գեդա) կիսով չափ ռուս էր, կիսով չափ՝ շվեդ[11]: Մանկությունը անցել է հորաքրոջ ընտանիքի հետ, ովքեր ծնունդով Ռիգայից էին՝ Օլեգ Գեդան (1892-1985) և ավելի ուշ խորթ հոր՝ Միխայիլ Ուստինովի հետ, ով ծնունդով Նովոչերկասկիից էր, ով հեղափոխությունից հետո արտագաղթեց և սկսեց երգել Կուբանից արտագաղթաց ղազախների երգչախմբում, այնուհետև դարձավ Լեյցպիգի և Ստոկհոլմի ուղղափառ եկեղեցիների սաղմոսերգու: Նույն տանը ապրում էին իր կենսաբանական ծնողները, ում նա համարում էր քերի և մորաքույր[12]:

Արտիստի մանկությունը անցավ Լեյցպիգում, որտեղ 5 տարեկան երեխան սկսեց երգել երգչախմբում, որը ղեկավարում էր իր հայրը: Գեդան լրջորեն զբաղվում է երգարվեստով ավելի ուշ՝ 1949 թվականին, հայտնի վոկալիստ և ուսուցիչ Կառլ Էմանի մոտ: Այնուհետև սովորել է Ստոկհոլմի երաժշտական ակադեմիայի օպերայի բաժնում: Առաջին ելույթը տեղի է ունեցել 1951 թվականին Շվեդական թագավորական օպերային բեմում Հենրիխ Զյուտերմայստերի «Երկարաճիթ կարմիր կոշիկ» օպերայում, մեկ տարի անց նա կատարեց Շապլուի դերը Ադանա «Լոնժյումոյի փոստատարը» օպերայում, ինչը նրան հայտնիություն բերեց: 1953 թվականին Գեննա առաջին անգամ ելույթ ունեցավ Լա Սկալա թատրոնում, կատարելով դոն Իտավիոյի դերը: Հաջորդիվ նա հանդես եկավ Կառլ Օրֆի «Հաղթանակներ» եռագրությունում՝ նույն բեմում:

1957 թվականից սկսած՝ 22 տարիների ընթացքում, Գեդան եղել է Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թատրոնի մեներգիչը: Այդ ժամանակ Գեդան կատարել էր գրեթե ամբողջ դասական օպերաների խաղացանկը՝ Գոֆմանի կերպարը Օֆֆենբախի «Գոֆմանի հեքիաթները» օպերայում, Գերցոգի դերը՝ «Ռիգոլետո»-յում, Էլվինոյի դերը՝ «Սոմնաբուլե»-ում, Էդգարի դերը՝ «Լյուչիա դի Լամերմուր»-ում, Լոենգրինը Վագների, Գերմանն ու Լենսկին՝ Չայկոսվսկու, Ֆաուստը Գունոյի և այլն, ինչպես նաև ժամանակակից օպերաներում, օրինակ՝ Մենոտիի «Վերջին վայրենին» օպերայի պրեմիերայում:

Խոսել և երգել է 7 լեզուներով, այդ թվում նաև ռուսերենը: Բացի իր օպերային կարիերայից, մինչև 1990-ական թվականները, երգչուհին բազմաթիվ մենահամերգներ է տվել և երգեր ձայնագրել: 1980 թվականից սկսաց շրջագայել է ԽՍՀՄ-ում:

1965 թվականին Նիկոլայ Գեդան ստացել է «Պալատական երգչի» կոչում, մեկ տարի անց դարձել է Շվեդիայի երաժշտական ակադեմիայի անդամ: Նա ստացել է երաժշտական մրցանակները Շվեդիայում և արտերկրում, այդ թվում նաև Կարուզոյի մրցանակը 2007 թվականին: 2010 թվականին Նիկոլայ Գեդան պարգևատրվել է Ֆրանսիայի բարձրաստիճան մրցանակով՝ Պատվո լեգեոնի շքանշան: Նա եղել է հրավիրված պրոֆեսոր, ապա դարձել է Մեծ Բրիտանիայի Թագավորական երաժշտական ակադեմիայի անդամ:

1978 թվականին հրատարակվել է իր հիշողությունների գիրքը՝ «Նվերը անվճար չի տրվում»:

Մահացել է 2017 թվականի հունվարի 8-ին Լոզանի իր տանը, իր կամքի համաձայն ընտանիքը մեկ ամիս ուշ է հայտնել լուրը[13][14]

Ընտրյալ տեսագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1971 —"Հրաշք Ֆլեյտան" Վ.Ա. Մոցարտ (Թամինո), ռեժ: Պիտեր Ուստինով, դիր: Հորթթ Սթայն:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Гедда Николай Дар не даётся бесплатно. — М.,: Радуга, 1983. — 252 с.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Person Profile // Internet Movie Database — 1990.
  2. 2,0 2,1 SNAC — 2010.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 International Music Score Library Project — 2006.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Discogs — 2000.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Encyclopædia Britannica
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Munzinger-Archiv — 1913.
  7. 7,0 7,1 Brockhaus Enzyklopädie
  8. 8,0 8,1 8,2 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #120540215 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  9. 9,0 9,1 9,2 https://www.francemusique.fr/opera/nicolai-gedda-est-32119
  10. 10,0 10,1 10,2 http://www.forumopera.com/breve/deces-de-nicolai-gedda
  11. Gespräche mit Nicolai Gedda
  12. Nicolai Gedda: My Life & Art: Дед певца со стороны отца, Густав Гедда (Gustaf Gädda), был гравёром и уроженцем одного из предместий Хельсингборга; поселившись в пригороде Риги, он женился на бабушке певца Анастасии Гедда, уроженке Пскова.
  13. Décès de Nicolai Gedda(ֆր.)
  14. Мастер на все ноты(ռուս.)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]