Jump to content

Նիզար Կաբբանի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Նիզար Կաբբանի
نزار قبّاني
արաբ․՝ نزار قباني‎‎[1]
Ծնվել էմարտի 21, 1923(1923-03-21)[2][3][4][…]
ԾննդավայրԴամասկոս[5]
Վախճանվել էապրիլի 30, 1998(1998-04-30)[2][3][4][…] (75 տարեկան)
Վախճանի վայրԼոնդոն, Միացյալ Թագավորություն[5]
ԳերեզմանBab al-Saghir Cemetery
Մասնագիտությունբանաստեղծ, դիվանագետ, գրող և երգերի հեղինակ
Քաղաքացիություն Դամասկոսի պետություն,  Սիրիայի պետություն,  Սիրիայի երկրորդ հանրապետություն,  Արաբական Միացյալ Հանրապետություն և  Սիրիայի երրորդ հանրապետություն
ԿրթությունFaculty of Law Damascus University? (1945)
ԱմուսինBalqis al-Rawi?
Կայքnizarq.com
 Nizar Qabbani Վիքիպահեստում

Նիզար Կաբբանի (ամբողջական անունը՝ Նիզար Թաուֆիկ Կաբբանի արաբ․՝ نزار توفيق قبّاني‎‎, մարտի 21, 1923(1923-03-21)[2][3][4][…], Դամասկոս[5] - ապրիլի 30, 1998(1998-04-30)[2][3][4][…], Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն[5]), սիրիացի բանաստեղծ և քաղաքական գործիչ։ Արաբբական աշխարհի ամենահայտնի բանաստեղծներից է[6][7]։

Գրել է բանաստեղծություններ՝ սիրո, ֆեմինիզմի, կրոնի, հայրենասիրության, ինչպես նաև արաբբական նացիոնալիզմի մասին։ Իր ոճն աչքի է ընկնում պարզությամբ և պատկերավորությամբ։

Կեսնագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վաղ տարիներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նիզար Կաբբանին ծնվել է 1923 թվականի մարտի 21-ին՝ ժամանակակից Սիրիայի մայրաքաղաք Դամասկոսում։ Ընտանիքը բնիկ դամասկոսցի էր, թեև ուներ թուրքական ծագում[8]։ Իր պապի եղբայրը՝ Աբու Խալիլ ալ-Կաբբանին, արաբբական առաջին դրամատուրգներից էր, ով ստեղծագործել է 20-րդ դարի սկզբին։ Առաջին բանաստեղծությունը գրել է 16 տարեկանում՝ 1939 թվականին, երբ ամառային արձակուրդներին գտնվում էր Իտալիայում։ Կաբբանիի առաջին բանաստեղծական ժողովածուն գրվել է 1943 թվականին[9][10]։

Աշխատանք

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1945 թվականին Նիզար Կաբբանին ավարտում է Դամասկոսի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետը, որից հետո անցնում է ծառայության՝ նորաստեղծ Սիրիայի Արաբբական Հանրապետության[Ն 1] Արտաքին գործերի նախարարությունում։ Այնտեղ աշխատում է մինչև 1966 թվականը։ ԱԳՆ-ում ծառայության տարիներին աշխատել է Եգիպտոսի, Թուրքիայի, Լիբանանի, Մեծ Բրիտանիայի, Չինաստանի և Իսպանիայի սիրիական դեսպանատներում։ Դիվանագիտական առաքելությունն ավարտելուց հետո Կաբբանին մեկնել է Բեյ­րութ, որտեղ հիմնադրում է «Նիզար Կաբբանիի հրատարակություն» ընկերությունը (արաբ․՝ منشورات نزار قباني‎‎՝ մանշուրաթ նիզար կաբբանի)։

Ընտանիք

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կաբբանիի առաջին կինը Զահրա Աքբիքն էր։ Նրանք միասին ունենում են մեկ որդի, ով պապու անունով կոչվում է Թաուֆիկ, և մեկ դուստր՝ Հադբա։ Ամուսնալուծությունից հետո Կաբբանին ամուսնանում է Բալկիս ալ-Ռաուի հետ, ով դառնում է իր մուսան։ Նրանք համատեղ ապրում են 8 տարի (1973-1981 թվականներ)։ 1981 թվականին Բալկիսը Բեյրութի Բաղդադյան դեսպանատանը տեղի ունեցած ահաբեկչության արդյունքում զոհվում է։ Կաբբանին հեռանում է արաբբական աշխարհից, ապրում Ժնևում, Փարիզում և Լոնդոնում[11]։

Կաբբանին մահանում է 75 տարեկանում՝ սրտային անբավարարության ու կաթվածի պատճառով։ Այդ ժամանակ նա գտնվում էր Լոնդոնում։ Մահվանից հետո, իր կտակի համաձայն, նրան բերում են Դամասկոսում և թաղում «բաբ Սաղիրի» գերեզմանատանը[12][13][14]։

Քաղաքական համոզմունքներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նիզար Կաբբանին պանարաբիզմի հետևորդ էր և սատարում էր Եգիպտոսի նախագահ Գամալ Աբդել Նասերին։ Բանաստեղծը նախագահի մահվան կապակցությամբ գրել էր չափածո ստեղծագործություն, որտեղ վերջինիս անվանել էր «վերջին մարգարե»[13]։

Կաբբանիի վերջին տարիներին Նիզար Կաբբանիի բանաստեղծությունները գլխավորապես վերաբերում էին ավտորիտարիզմի ժխտմանը[13], թեև նա սատարում էր նաև Իրաքի նախագահ Սադդամ Հուսեյնի իշխանությանը[15]։

Նիզար Կաբբանին կողմնակից չէր Իսրայելի հետ հարաբերությունների կարգավորմանը, նույնիսկ իր ստեղծագործություններում արդարացնում էր հրեաների դեմ բռնությունների իրագործումը[15]։ Բանաստեղծը նաև մեղադրանքներով էր հանդես գալիս արևմտյան լրատվամիջոցների դեմ[11]։

Ստեղծագործություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պոեզիայի առանձնահատկություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կաբբանին առաջին բանաստեղծությունները գրել է արաբբական դասական կասիդայի օրինակով։ Այնուհետև Կաբբանին սկսում է գրել ավելի ազատ ոճով՝ դառնալով արաբբական նոր գրականության հիմնադիրներից մեկը։ Նրա բանաստեղծությունները գրված են ազատ՝ ժողովրդին հասկանալի լեզվով, գլխավորապես սիրիական բարբառի սահմաններում[16]։ Ընդհանուր առմամբ, Կաբբանին հրատարակել է երեսունհինգ բանաստեղծական ժողովածու[9]։

Հիմնական թեմաներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ընդհանուր առմամբ, Նիզար Կաբբանիի գրական ժառանգությունը բաղկացած է սիրային ու քաղաքական քնարերգությունից։ Կնոջ դերը իսլամում ու արաբբական աշխարհում առանցքային տեղ է գրավում բանաստեղծի թեմաների մեջ, երբ ինքնասպան է լինում նրա քույրը։ Վերջինս չէր ցանկանում ամուսնանալ իրեն պարտադրած փեսացուի հետ։ Առաջին չորս հավաքածուները նա նվիրում է կնոջ թեմային, սակայն արդեն 1956 թվականին «Նիզար Կաբբանիի բանաստեղծություններ» ընտրանիում բանաստեղծը սկսում է արտահայտել բացասական վերաբերմունքը տղամարդկային շովինիզմի դեմ։ Նա արդարացի էր համարում կնոջ պայքարը՝ հասարակության մեջ կայանալու համար, հանդես գալիս նրանց իրավունքների ու ազատությունների պաշտպանությամբ։ Կինը հաճախ դառնում է իր ստեղծագործությունների հերոսը[16]։

Քաղաքական քնարերգության մեջ Կաբբանին հանդես է գալիս արաբբական միասնության գաղափարներով, քննադատում այն արաբբական պետությունների կառավարություններին, կոչ անում շարունակել պատերազմը Իսրայելի դեմ։ Մասնավորապես, մեծ ոգևորությամբ նա նկարագրել է 1987-93 թվականների պաղեստինցի երիտասարդների պայքարը իսրայելական կանոնավոր զորքերի դեմ[11]։

Արաբբական հանրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նիզար Կաբբանիի բանաստեղծությունները սկզբից ևեթ աչքի էին ընկնում մեծ համարձակությամբ, արաբբական հասարակության մեջ գոյություն ունեցող կաղապարների քննադատությամբ։ Արդեն առաջին իսկ ժողովածուն, որը դուրս էր եկել 1944 թվականին («Ինձ ասել է գեղջկուհին»), բացահայտ էրոտիզմով էր քննադատում դամասկոսյան ավանդապաշտ հասարակությանը[17]։ 1948 թվականին լույս տեսած «Ծծկեր մանկություն» ժողովածուն ևս ուներ էրոտիկ թեմատիկա[15]։

1954 թվականին Սիրիական խորհրդարանի պատգամավորները Կաբբանիի «Հաց, հաշիշ և լուսին» բանաստեղծության համար պահանջում են նրան դատարան ներկայանալ[13]։ 1967 թվականին, այն բանից հետո, երբ արաբբական պետությունները պարտություն են կրում Իսրայելի դեմ Վեցօրյա պատերազմում, լույս է տեսնում «Պարտության գրքի լուսանցքներ» ժողովածուն, որտեղ ծայրահեղ արձագանք է տրվում ժամանակի արաբբական հանրությանը, արաբբական երկրների կառավարություններին։ Եգիպտոսի իշխանությունները արգելում են Կաբբանիի գրքերի վաճառքն ու տարածումը, իսկ բանաստեղծին արգելում մուտք գործել երկիր։ Արգելքները հանվում են միայն այն ժամանակ, երբ Կաբբանին անձամբ դիմում է նախագահ Գամալ Աբդել Նասերին։ Եվս մի քանի պետություններ պահանջում են դատարանին հանձնել բանաստեղծին[18]։

Նիզար Կաբբանիի բանաստեղծությունները հաճախ դարձել են երգեր, որոնք կատարել են Ումմ Քուլսումը, Ֆեյրուզը, Հաֆեզ Աբդել Հալիմը և ուրիշներ[9]։

Ժողովածուներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. قالت لي السمراء 1944
  2. طفولة نهد 1948
  3. 1سامبا 949
  4. أنت لي 1950
  5. قصائد 1956
  6. حبيبتي 1961
  7. الرسم بالكلمات 1966
  8. يوميات امرأة لا مبالية 1968
  9. قصائد متوحشة 1970
  10. كتاب الحب 1970
  11. مئة رسالة حب 1970
  12. أشعار خارجة عن القانون 1972
  13. أحبك أحبك والبقية تأتي 1978
  14. إلى بيروت الأنثى مع حبي 1978
  15. كل عام وأنت حبيبتي 1978
  16. أشهد أن لا امرأة إلا أنت 1979
  17. اليوميات السرية لبهية المصرية 1979
  18. هكذا أكتب تاريخ النساء 1981
  19. قاموس العاشقين 1981
  20. قصيدة بلقيس 1982
  21. الحب لا يقف على الضوء الأحمر 1985
  22. أشعار مجنونة 1985
  23. قصائد مغضوب عليها 1986
  24. سيبقى الحب سيدي 1987
  25. ثلاثية أطفال الحجارة 1988
  26. الأوراق السرية لعاشق قرمطي 1988
  27. السيرة الذاتية لسياف عربي 1988
  28. تزوجتك أيتها الحرية 1988
  29. الكبريت في يدي ودولاتكم من ورق 1989
  30. لا غالب إلا الحب 1989
  31. هل تسمعين صهيل أحزاني؟ 1991
  32. هوامش على الهوامش 1991
  33. أنا رجل واحد وأنت قبيلة من النساء 1992
  34. خمسون عاماً في مديح المساء 1994
  35. تنويعات نزارية على مقام العشق 1995
  36. أبجدية الياسمين 1998

Նշումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ Սիրիայի Արաբբական Հանրապետությունը ֆրանսիական մանդատից անկախացել է 1946 թվականի ապրիլի 17-ին։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ https://adab.wiki/نزار_قباني
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Encyclopædia Britannica
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 AlKindi (Դոմինիկյան Արևելագիտության ինստիտուտի առցանց կատալոգ)
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Deutsche Nationalbibliothek Record #118925881 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
  6. ↑ [1], The Independent, British newspaper, 1998/05/05. “Obituary: Nizar Qabbani” by Adel Darwish.
  7. ↑ “Nizar Qabbani: From Romance to Exile”, Muhamed Al Khalil, 2005, A dissertation submitted to the faculty of the Department of Near Eastern Studies in partial ulfilment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy in the Graduate College of the University of Arizona, USA.
  8. ↑ Sadgrove, Philip (2010), «Ahmad Abu Khalil al-Qabbani (1833–1902)», in Allen, Roger M. A.; Lowry, Joseph Edmund; Stewart, Devin J. (eds.) (eds.), Essays in Arabic Literary Biography: 1850–1950, Otto Harrassowitz Verlag, էջ 267, ISBN 3447061413 {{citation}}: |editor3-first= has generic name (օգնություն)
  9. ↑ 9,0 9,1 9,2 Кандидатская диссертация Е.В. Дьяконова «Ассоциативно и ритмически организованные тексты в сопоставительном аспекте: На материале переводов произведений сирийского поэта Низара Каббани с арабского языка на русский»
  10. ↑ Ayyıldız, Esat. “‘Kudüs’ Adlı İki Şiirin Mukayesesi: Nizâr Kabbânî’nin Kaleminden Arapça ‘el-Kuds’ ve Else Lasker-Schüler’in Kaleminden Almanca ‘Jerusalem’”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 53 (Aralık 2022), 799-824. https://doi.org/10.17120/omuifd.1167935
  11. ↑ 11,0 11,1 11,2 «Статья о Низаре Каббани на сайте kirjasto.sci.fi». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ նոյեմբերի 5-ին. Վերցված է 2016 թ․ մարտի 9-ին.
  12. ↑ Биография Низара Каббани на официальном сайте поэта (на арабском языке
  13. ↑ 13,0 13,1 13,2 13,3 «Статья о Низаре Каббани на портале arteast.org». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ մարտի 31-ին. Վերցված է 2016 թ․ մարտի 9-ին.
  14. ↑ Профайл Низара Каббани на сайте poemhunter.com
  15. ↑ 15,0 15,1 15,2 Некролог Низара Каббани на сайте газеты «The Independent»
  16. ↑ 16,0 16,1 Биография Низара Каббани на официальном сайте поэта
  17. ↑ Статья о Низаре Каббани на портале poems-and-poetry.com
  18. ↑ Тарик Али, «Столкновение цивилизаций: крестовые походы, джихад и современность, М., «Астрель», 2006, с. 178

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Նիզար Կաբբանի» հոդվածին։
 ⛭ 
  Թեմատիկ կայքեր
Բառարաններ և հանրագիտարաններ
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Նիզար_Կաբբանի&oldid=10605663» էջից