Յուվյասկուլյա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բնակավայր
Յուվյասկուլյա
ֆին.՝ Jyväskylä
Զինանշան
Jyväskylä.vaakuna.svg

Lutakko panorama2.jpg
Կոորդինատներ: 62°14′0″ հս․ լ. 25°44′0″ ավ. ե. / 62.23333° հս․. լ. 25.73333° ավ. ե. / 62.23333; 25.73333
ԵրկիրՖինլանդիա Ֆինլանդիա
Հիմնադրված է1837 թ.
Մակերես1466 կմ²
ԲԾՄ90 մետր
Պաշտոնական լեզուֆիններեն[1]
Բնակչություն137 368 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2015)[2][3]
Ժամային գոտիUTC+2 և UTC+03:00
Փոստային ինդեքսներ40014 - 40740
Պաշտոնական կայքjyvaskyla.fi
##Յուվյասկուլյա (Ֆինլանդիա)
Red pog.png

Յուվյասկուլյա[4], նախկինում Յուվյասկյուլյա և Յուվեսկուլյե[5] (ֆին.՝ Jyväskylä [ˈjyvæsˌkylæ]), քաղաք և մունիցիպալիտետ կենտրոնական Ֆինլյանդիայում , Կենտրոնական Ֆինլանդիա մարզի վարչական կենտրոն: Քաղաքի անվանումը թարգմանվում է որպես «հացահատիկի գյուղ»:

Ունի 128,2 հազար բնակչություն[6]:

Քաղաքը գտնվում է Տամպերեից 147 կմ դեպի հյուսիս-արևելք և 270 կմ Հելսինկիից հյուսիս, Պյայանե և Կեյտելե լճերի մոտ:

Հիմնադրվել է Նիկոլայ 1-ին կայսրի հրամանով 1837 թվականի մարտի 22-ին:

Հասարակական կարծիքի հարցումների համաձայն 2012 թվականին Յուվյասկուլյան Ֆինլանդիայի քաղաքացիների շրջանում գրավել է երրորդ տեղը ապրելու գրավչության առումով[7]:

Կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վեսիլինա աշտարակից տեսարան դեպի Յուվյասկուլյա քաղաք

Յուվյասկուլյան հայտնի է որպես Ֆինլանդիայի Աթենք:

1858 թվականին այստեղ բացվել է առաջին ֆիննալեզու լիցեյը, որը համարվել է միջին բարձր մակարդակի առաջին ֆիննալեզու ուսումնական հաստատությունը: 1863 թվականին բացվել է ֆիննական լեզվի ուսուցիչների պատրաստման առաջին ուսումնարանը, 1864 թվականին՝ առաջին ֆիննալեզու դպրոցը աղջիկների համար, 1914 թվականին՝ Ֆինլանդիայում առաջին ամառային համալսարանը:

1966 թվականից գործում է Ֆինլանդիայի խոշոր համալսարաններից մեկը՝ Յուվյասկուլյայի համալսարանը, որտեղ սովորում է մոտ 16 հազար ուսանող: Համալսարանում կա յոթ ֆակուլտետ, այդ թվում երկրում միակ ֆիզիկական կուլտուրայի ֆակուլտետը:

Բոլոր ուսումնական հաստատություններում սովորում է ընդամենը 40 հազար մարդ:

Տրանսպորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքով են անցնում E75 և E63 ավտոմայրուղիները:

Յուվյասկուլյայի երկաթուղային կայարանը միացած է միջազգային կայարանի հետ:

Կայարանից գնացքները շարժվում են դեպի ֆինլանդիայի Հելսինկի, Տամպերե, Տուրկու, Վաասա և այլ քաղաքներ:

Քաղաքի կենտրոնից դեպի հյուսիս գտնվող Տիկակոսկի շրջանում գտնվում է Յուվյասկուլյայի օդանավակայանը, որն իրականացնում է կանոնավոր ուղիղ չվերթեր դեպի Հելսինկիի և Կայանիի օդանավակայաններ:

Սպորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Յուվյասկուլյա» — ֆուտբոլային ակումբ
  • ՅՈՒՊ — հոկեյի ակումբ

Տեսարժան վայրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքում գտնվում են Ալվար Աալտոյի նախագծերով կառուցված շենքեր: Քաղաքում անց է կացվում Ֆինլանդիայի ռալլին:

Քույր քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայտնի բնակիչներ և Յուվյասկուլյայում ծնվածներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Արի Ահոնեն — Ֆինլանդիայի հոկեյիստ դարպասապահ
  • Ֆերրի Գրաֆ — Ավստրիացի երգչուհի (ներկայումս բնակվում է Յուվյասկուլյայում)
  • Յուհա Կանկունեն — ավտոարշավորդ, ռալիի աշխարհի քառակի չեմպիոն
  • Օտտո Կուուսինեն — Ֆինն քաղաքական գործիչը, 1892-1900 թվականներին սովորել է Յուվյասկուլյայի լիցեյում
  • Օլլի Մյայատտյա — Ֆինն հոկեյիստ, NHL Pittsburgh Penguins ակումբի պաշտպան, օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր
  • Սոֆի Օկսանեն — 1977 թվականին այստեղ ծնված էստոնացի-ֆինն դրամատուրգ (հայրը՝ ֆինն, մայրը` էստոնացի), որի «Մաքրագործում» վեպը և նույնանուն պիեսը թարգմանվել են աշխարհի 28 լեզուներով, այդ թվում` ռուսերեն
  • Յանի Սոյնինեն — Ֆինն ցատկորդ, օլիմպիական չեմպիոն
  • Ռայմո Սումմանեն — Ֆինն հոկեյիստ և մարզիչ

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Յուվյասկուլյա քաղաքում կլիման չափավոր մայրցամաքային է ծովային հատկանիշներով: Ձմեռը երկար է, համեմատաբար մեղմ: Ամառը կարճ է և զով: Միջին տարեկան ջերմաստիճանը +3.3 ° C է: Տարեկան տեղումները կազմում են 643 մմ:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. http://www.stat.fi/meta/luokitukset/kunta/001-2012/luokitusavain_ks.html
  2. Population structure — ISSN 1797-5379; 1797-5387; 1797-5395
  3. Kaupunkien ja kuntien lukumäärät ja väestötiedotSuomen Kuntaliitto.
  4. Йювяскюля // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
  5. Книпович, 1890—1907
  6. Kuntien Asukasluvut Aakkosjärjestyksessä Արխիվացված է Դեկտեմբեր 2, 2010 Wayback Machine-ի միջոցով:
  7. Опрос: Тампере — лучший город Финляндии для проживания // Сайт телерадиокомпании Yleisradio Oy. Служба новостей Yle. — 4 апреля 2012.(Ստուգված է 6 Ապրիլի 2012)

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]