Յարոսլավ Իմաստուն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Յարոսլավ Վլադիմիրովիչ
Կիևյան Ռուսիայի մեծ իշխան
Yaroslav reconstruction edit.jpg
Կիսանդրին
Իշխանություն 1019–1054
Նախորդ Սվյատոպոլկ Վլադիմիրովիչ
Հաջորդող Իզյասլավ Վլադիմիրովիչ
Ուղեկից Ինգեգերդա
Տոհմ Րյուրիկովիչներ
Հայր Վլադիմիր Մեծ

Յարոսլավ Վլադիմիրովիչ (կամ Յարոսլավ Իմաստուն, մոտ 978[1] - 19 կամ 20 փետրվարի[2][3] 1054, Վիշգորոդ), Ռոստովի իշխան (987-1010), Նովգորոդի իշխան (1010-1034), Կիևի մեծն իշխան (1016-1018, 1019-1054

Յարոսլավ Վլադիմիրովիչը իշխան Վլադիմիր Սվյատոսլավիչի (Ռյուրիկովիչների տոհմից) և իշխանուհի Ռոգնեդա Ռոգվոլոդովնայի որդին է, Եվրոպայի շատ տիրակալների հայրը, պապը և հորեղբայրը։ Մկրտության ժամանակ ստացել է Գեորգի անունը։ Ռուսական Ուղղափառ եկեղեցին նրան համարում է բարեհավատ իշխան․ նրա հիշատակի օրը նշվում է հուլյան օրացույցի փետրվարի 20-ին։

Յարոսլավ Իմաստունի օրոք կազմվել է ռուսական իրավունքի առաջին հայտնի օրենքների ժողովածուն, որը պատմության մեջ մտել է որպես «Ռուսկայա Պրավդա»։

Միավորել է համարյա բոլոր հին ռուսական հողերը։ Արշավել է Լեհաստան, լիտվական ցեղերի դեմ (1030-1040-ին), ջախջախել է պեչենեգներին (1036)։ Յարոսլավ Իմաստունի օրոք Կիևյան Ռուսիայում զգալիորեն զարգացել են ֆեոդալական հարաբերությունները, Կիևում ծավալել է շինարարություն (Սուրբ Սոֆիայի տաճարը և այլն), ինչպես նաև թարգմանական գործը, զարգացել տարեգրությունը։ Յարոսլավ Իմաստունի նախաձեռնությամբ հաստատվել է առաջին ռուսական մետրոպոլիտը, որով ամրապնդվել է Կիևյան Ռուսիայի միջազգային հեղինակությունը։ Յարոսլավ Իմաստունը ազգակցական կապերի մեջ էր եվրոպական շատ կառավարողների հետ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Традиционная дата согласно ПВЛ, однако по другим сведениям он родился в период между 983 и 986 годами.
  2. Ярослав Мудрый // Советская Историческая Энциклопедия / Гл. ред. Е. М. Жуков. — М.: Советская Энциклопедия, 1976. — Т. 16. — Стб. 984.
  3. Котляр М. Ф. Ярослав Мудрий // Енциклопедія історії України. — К.: Наукова думка, 2013. — Т. 10. — С. 760.