Յարոսլավ Իմաստուն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox prétendant à un trône.png
Յարոսլավ Իմաստուն
Կիևյան Ռուսիայի մեծ իշխան
Yaroslav the Wise2.jpg
Իշխանություն 1019–1054
Ծնվել է՝ 978[1]
Մահացել է՝ փետրվարի 20, 1054
Վախճանի վայր Վիշգորոդ, Վիշգորոդի շրջան, Ուկրաինա
Սոֆիայի տաճար
Նախորդ Սվյատոպոլկ Վլադիմիրովիչ
Հաջորդող Իզյասլավ Վլադիմիրովիչ
Տոհմ Ռյուրիկովիչներ
քաղաքական գործիչ
Հայր Վլադիմիր Մեծ
Մայր Ռոգնեդա
Երեխաներ Ելիզավետա, Անաստասիա, Աննա Յարոսլավնա[2][3], Իզյասլավ, Սվյատոսլավ, Վսեվոլոդ I[4], Իգոր[5], Վլադիմիր, Իլյա Յարոսլավիչ, Վյաչեսլավ Յարոսլավիչ և Ագաթա
Կրոնական հավատքներ ուղղափառություն և քրիստոնեություն

Յարոսլավ Վլադիմիրովիչ (կամ Յարոսլավ Իմաստուն, մոտ 978[6] - 19 կամ 20 փետրվարի[7][8] 1054, Վիշգորոդ), Ռոստովի իշխան (987-1010 թթ.), Նովգորոդի իշխան (1010-1034 թթ.), Կիևի մեծն իշխան (1016-1018 թթ., 1019-1054 թթ.)։

Յարոսլավ Վլադիմիրովիչը իշխան Վլադիմիր Սվյատոսլավիչի (Ռյուրիկովիչների տոհմից) և իշխանուհի Ռոգնեդա Ռոգվոլոդովնայի որդին է, Եվրոպայի շատ տիրակալների հայրը, պապը և հորեղբայրը։ Մկրտության ժամանակ ստացել է Գեորգի անունը։ Ռուսական Ուղղափառ եկեղեցին նրան համարում է բարեհավատ իշխան․ նրա հիշատակի օրը նշվում է հուլյան օրացույցի փետրվարի 20-ին։

Յարոսլավ Իմաստունի օրոք կազմվել է ռուսական իրավունքի առաջին հայտնի օրենքների ժողովածուն, որը պատմության մեջ մտել է որպես «Ռուսկայա Պրավդա»։

Միավորել է գրեթե բոլոր հին ռուսական հողերը։ Արշավել է Լեհաստան, լիտվական ցեղերի դեմ (1030-1040 թվականներին), ջախջախել է պեչենեգներին (1036 թ.)։ Յարոսլավ Իմաստունի օրոք Կիևյան Ռուսիայում զգալիորեն զարգացել են ֆեոդալական հարաբերությունները, Կիևում ծավալել է շինարարություն (Սուրբ Սոֆիայի տաճարը և այլն), ինչպես նաև թարգմանական գործը, զարգացել տարեգրությունը։ Յարոսլավ Իմաստունի նախաձեռնությամբ հաստատվել է առաջին ռուսական մետրոպոլիտը, որով ամրապնդվել է Կիևյան Ռուսիայի միջազգային հեղինակությունը։ Յարոսլավ Իմաստունն ազգակցական կապերի մեջ էր եվրոպական շատ կառավարողների հետ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #119197391 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. С. Тр. Анна Ярославна // Русский биографический словарьСПб.: 1900. — Т. 2. — С. 193.
  3. Анна Ярославна // Энциклопедический словарь / под ред. И. Е. АндреевскийСПб.: Брокгауз—Ефрон, 1890. — Т. Iа. — С. 792.
  4. А. Э. Всеволод-Андрей Ярославич // Энциклопедический словарьСПб.: Брокгауз—Ефрон, 1892. — Т. VII. — С. 384.
  5. Игорь Ярославич // Русский биографический словарьСПб.: 1897. — Т. 8. — С. 62.
  6. Традиционная дата согласно ПВЛ, однако по другим сведениям он родился в период между 983 и 986 годами.
  7. Ярослав Мудрый // Советская Историческая Энциклопедия / Гл. ред. Е. М. Жуков. — М.: Советская Энциклопедия, 1976. — Т. 16. — Стб. 984.
  8. Котляр М. Ф. Ярослав Мудрий // Енциклопедія історії України. — К.: Наукова думка, 2013. — Т. 10. — С. 760.