Jump to content

Յաշար Քեմալ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Յաշար Քեմալ
թուրքերեն՝ Yaşar Kemal
Ծննդյան անունթուրքերեն՝ Kemal Sadık
Ծնվել էհոկտեմբերի 6, 1923(1923-10-06)[1][2][3][…]
ԾննդավայրԳյոկչեդամ, Թուրքիա
Վախճանվել էփետրվարի 28, 2015(2015-02-28)[1][4][2][…] (91 տարեկան)
Վախճանի վայրՍտամբուլ, Թուրքիա[5]
ԳերեզմանԶինջիրլիքույու գերեզմանատուն
Մասնագիտությունսցենարիստ, վիպասան, լրագրող, բանաստեղծ, վիպասան, գրող և թարգմանիչ
Լեզութուրքերեն[6]
Ազգությունքուրդ
Քաղաքացիություն Թուրքիա
Ուշագրավ աշխատանքներՑախ Մեմեդ[6], Teneke?, Sarı Sıcak? և Ağrıdağı Efsanesi?
Պարգևներ
ԱմուսինTilda Kemal?
Изображение автографа
 Yaşar Kemal Վիքիպահեստում

Յաշար Քեմալ (հոկտեմբերի 6, 1923(1923-10-06)[1][2][3][…], Գյոկչեդամ, Թուրքիա - փետրվարի 28, 2015(2015-02-28)[1][4][2][…], Ստամբուլ, Թուրքիա[5]), ռեալիստական ժանրի գրող, պոետ և իրավապաշտպան։ Թուրքիայի ժամանակակից գրողներից մեկը, արմատներով՝ քուրդ։ Հայտնի է Նոբելյան մրցանակի բազմակի հավակնորդ։ Անկախ Քուրդիստանի ստեղծման ակտիվ կողմնակից։ Նրա[12] «Ցախ Մեմեդ» վիպակը թարգմանվել է ավելի քան քառասուն լեզուներով։

Կենսագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քեմալի ընտանիքը Վանից փախել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Փոքր ժամանակ դժբախտ պատահարի պատճառով կորցրել է աջ աչքը, երբ հայրը ոչխար էր զոհաբերում։ Հինգ տարեկան հասակում դառնում է հոր սպանության վկան։ Այդ ամենը հանգեցնում է նյարդային ցնցումների, նա խոսքի հետ կապված խնդիրներ է ունենում։ Գյուղական դպրոց սկսել է հաճախել, երբ ինը տարեկան էր, միջնակարգ կրթությունը ստացել է Կադիրլում։

Երիտասարդ տարիներին աշխատել է մատակարար, այնուհետև աշխատել է բամբակի և բրնձի ագարակում որպես տրակտորի վարորդ, գետային տարածքների հսկիչ հարուստ ագարակատերերի մոտ՝ միաժամանակ շրջապատի մարդկանց սովորեցնելով ինչպես աննկատ գողանալ ջուրը։ 1941—1942 թվականներին դասավանդել է գյուղի դպրոցում, ավելի ուշ եղել է գրադարանավարի օգնական։ Նրա հարազատները կարողանում են գումար հավաքել, որպեսզի Յաշարը Ստամբուլի համալսարանում սովորելու հնարավորություն ունենա։ Համալսարանն ավարտելուց հետո դառնում է լրագրող, որին հետևում է գրողի կարիերան։ Իր առաջին բանաստեղծությունը նա գրել է դեռ փոքր տարիքում՝ հորեղբոր մահվան առիթով։ Նրա գործերը սկսել են տպել 1939 թվին, 1944 թվին թողարկվել է նրա առաջին պատմվածքը[13]։ 1962 թվականին նա Թուրքիայի աշխատավորական կուսակցության անդամ է դառնում։ 1967 թվականին հիմնադրեց գրական-ժողովրդական ամենօրյա թերթ «Անտ»-ը, որը տպագրվեց մինչև 1971 թիվը։ Նրա առաջին երկու վեպերը արգելված էին Թուրքիայում սոցիալական քննադատության պատճառով։ Արդյունքում, նա բազմաթիվ խնդիրներ ունեցավ Թուրքիայի իշխանության հետ և նույնիսկ մի անգամ քսան ամիս անցկացրեց բանտում։ Եղել է ավելի քան տասնինը մրցանակների դափնեկիր։ Նրա աշխատություններում կա քարոզչություն՝ լավ վերաբերվել թուրք էմիգրանտներին, թուրքերենը մաքրել պարսկերենից և արաբերենից վերցված բառերից[14]։

Նրա գործերը վեպեր են՝ «Երկաթի կտոր», «Ցախ Մեմեդ», սոցիալական վեպ «Աջակցություն», [Երկիր- երկաթե երկինք- պղնձե», «Էֆե Չակիռջաից», «Սարի լեգենդ», «Ավազակները», «Եթե սպանես օձին», «Արյան կանչը», երկխոսություն «Ակչասազ կալվածքի տերերը», դրանք պատմում են թուրք մարդկանց կյանքի մասին, «Շոգ» պատմվածքների հավաքածուն և «Այս երկիրը վերջից վերջ» ռեպորտաժը։

2013 թվականին պարգևատրվել է ՀՀ մշակույթի նախարարության «Գրիգոր Նարեկացի» հուշամեդալով[15]։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 1 2 3 4 Discogs(անգլերեն) — 2000.
  3. 1 2 Brockhaus Enzyklopädie (գերմ.) — F.A. Brockhaus, 1796.
  4. 1 2 Encyclopædia Britannica
  5. 1 2 Archivio Storico Ricordi — 1808.
  6. 1 2 https://www.cumhuriyet.com.tr/kultur-sanat/turkcenin-ruzgar-tanrisi-yasar-kemal-98-yasinda-1874716
  7. ↑ http://www.fondation-del-duca.fr/prix-mondial
  8. ↑ https://openaccess.hacettepe.edu.tr/bitstream/handle/11655/5075/10204678.pdf?sequence=3&isAllowed=y
  9. ↑ http://web.gencat.cat/ca/generalitat/premis/pic/
  10. ↑ https://www.friedenspreis-des-deutschen-buchhandels.de/alle-preistraeger-seit-1950/1990-1999/yasar-kemal
  11. ↑ https://www.cmlprixmediterranee.com/prix-med
  12. ↑ Ertan, Nazlan (1997 թ․ մարտի 6). «French pay tribute to Yasar Kemal». Turkish Daily News. Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ մայիսի 31-ին. Վերցված է 2015 թ․ մայիսի 11-ին.
  13. ↑ ««Yaşar Kemalle Edebiyat ve Politika»». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ դեկտեմբերի 26-ին. Վերցված է 2015 թ․ մայիսի 11-ին.
  14. ↑ «Yasar Kemal asks Germans not to mistreat Turks». Turkish Daily News. Reuters. 1997 թ․ հոկտեմբերի 19. Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ նոյեմբերի 14-ին.
  15. ↑ «Թուրք գրողին հանձնվեց «Գրիգոր Նարեկացի» հուշամեդալ». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ օգոստոսի 7-ին. Վերցված է 2016 թ․ փետրվարի 9-ին.

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Յաշար Քեմալ» հոդվածին։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Յաշար_Քեմալ&oldid=10555646» էջից