Յաշար Քեմալ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Յաշար Քեմալ
թուրք.՝ Yaşar Kemal
Yılmaz Büyükerşen wax Museum (Yaşar Kemal).jpg
Ծննդյան անունթուրք.՝ Kemal Sadık Gökçeli
Ծնվել էհոկտեմբերի 6, 1923(1923-10-06)[1][2][3]
ԾննդավայրԳյոկչեդամ, Թուրքիա
Վախճանվել էփետրվարի 28, 2015(2015-02-28)[2][4][3] (91 տարեկանում)
Վախճանի վայրՍտամբուլ, Թուրքիա
Մասնագիտությունսցենարիստ, վիպասան և լրագրող
Լեզութուրքերեն[2]
Ազգությունքուրդ
ՔաղաքացիությունFlag of Turkey.svg Թուրքիա
ԿրթությունՀարվարդի համալսարան
Ուշագրավ աշխատանքներՑախ Մեմեդ և Teneke
ՊարգևներԳերմանական գրավաճառների խաղաղության պարգև Լավագույն արտասահմանյան գրքի մրցանակ Բյորնսոնի մրցանակ Monismanien Prize Մշակույթի և արվեստի բնագավառում Թուրքիայի Հանրապետության նախագահի մեծ մրցանակ Կատալոնիայի միջազգային մրցանակ[5] Պատվո լեգեոնի շքանշանի մեծ սրահ Մշակույթի և արվեստի բնագավառում Թուրքիայի Հանրապետության նախագահի մեծ մրցանակ Ստիգ Դագերմանի մրցանակ Չինո դել Դուկա մրցանակ Honorary doctor of the Bilkent University Sedat Simavi award Doctor honoris causa of the University of Strasbourg և International Nonino Prize
Yaşar Kemal signature.jpg
Yaşar Kemal Վիքիպահեստում

Յաշար Քեմալ (հոկտեմբերի 6, 1923(1923-10-06)[1][2][3], Գյոկչեդամ, Թուրքիա - փետրվարի 28, 2015(2015-02-28)[2][4][3], Ստամբուլ, Թուրքիա), ռեալիստական ժանրի գրող, պոետ և իրավապաշտպան։ Թուրքիայի ժամանակակից գրողներից մեկը, արմատներով՝ քուրդ։ Հայտնի է Նոբելյան մրցանակի բազմակի հավակնորդ։ Անկախ Քուրդիստանի ստեղծման ակտիվ կողմնակից։ Նրա[6] «Ցախ Մեմեդ» վիպակը թարգմանվել է ավելի քան քառասուն լեզուներով։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քեմալի ընտանիքը Վանից փախել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Փոքր ժամանակ դժբախտ պատահարի պատճառով կորցրել է աջ աչքը, երբ հայրը ոչխար էր զոհաբերում։ Հինգ տարեկան հասակում դառնում է հոր սպանության վկան։ Այդ ամենը հանգեցնում է նյարդային ցնցումների, նա խոսքի հետ կապված խնդիրներ է ունենում։ Գյուղական դպրոց սկսել է հաճախել, երբ ինը տարեկան էր, միջնակարգ կրթությունը ստացել է Կադիրլում։

Երիտասարդ տարիներին աշխատել է մատակարար, այնուհետև աշխատել է բամբակի և բրնձի ագարակում որպես տրակտորի վարորդ, գետային տարածքների հսկիչ հարուստ ագարակատերերի մոտ՝ միաժամանակ շրջապատի մարդկանց սովորեցնելով ինչպես աննկատ գողանալ ջուրը։ 1941—1942 թվականներին դասավանդել է գյուղի դպրոցում, ավելի ուշ եղել է գրադարանավարի օգնական։ Նրա հարազատները կարողանում են գումար հավաքել, որպեսզի Յաշարը Ստամբուլի համալսարանում սովորելու հնարավորություն ունենա։ Համալսարանն ավարտելուց հետո դառնում է լրագրող, որին հետևում է գրողի կարիերան։ Իր առաջին բանաստեղծությունը նա գրել է դեռ փոքր տարիքում՝ հորեղբոր մահվան առիթով։ Նրա գործերը սկսել են տպել 1939 թվին, 1944 թվին թողարկվել է նրա առաջին պատմվածքը։[7] 1962 թվականին նա Թուրքիայի աշխատավորական կուսակցության անդամ է դառնում։ 1967 թվականին հիմնադրեց գրական-ժողովրդական ամենօրյա թերթ «Անտ»-ը, որը տպագրվեց մինչև 1971 թիվը։ Նրա առաջին երկու վեպերը արգելված էին Թուրքիայում սոցիալական քննադատության պատճառով։ Արդյունքում, նա բազմաթիվ խնդիրներ ունեցավ Թուրքիայի իշխանության հետ և նույնիսկ մի անգամ քսան ամիս անցկացրեց բանտում։ Եղել է ավելի քան տասնինը մրցանակների դափնեկիր։ Նրա աշխատություններում կա քարոզչություն՝ լավ վերաբերվել թուրք էմիգրանտներին, թուրքերենը մաքրել պարսկերենից և արաբերենից վերցված բառերից։[8]

Նրա գործերը վեպեր են՝ «Երկաթի կտոր», «Ցախ Մեմեդ», սոցիալական վեպ «Աջակցություն», [Երկիր- երկաթե երկինք- պղնձե», «Էֆե Չակիռջաից», «Սարի լեգենդ», «Ավազակները», «Եթե սպանես օձին», «Արյան կանչը», երկխոսություն «Ակչասազ կալվածքի տերերը», դրանք պատմում են թուրք մարդկանց կյանքի մասին, «Շոգ» պատմվածքների հավաքածուն և «Այս երկիրը վերջից վերջ» ռեպորտաժը։

2013 թվականին պարգևատրվել է ՀՀ մշակույթի նախարարության «Գրիգոր Նարեկացի» հուշամեդալով[9]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]