Միքայել Վարդանով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox cinema.png
Միքայել Վարդանով
Vartanov parajanov.jpg
Կինոռեժիսոր, օպերատոր, սցենարիստ և արվեստագետ
Ընդհանուր տեղեկություններ
Ծնվել է Փետրվարի 21, 1937
Ռուսաստան, Ռուսաստան
Մահացել է Դեկտեմբեր 31, 2009
Հոլիվուդ, ԱՄՆ
Ազգություն հայ
Պաշտոնական կայքէջ
Միքայել Վարդանով, Սերգեյ Փարաջանով (ձախից-աջ)

Միքայել Վարդանով (Միխայիլ Վարդանով) (անգլ. Mikhail Vartanov, ռուս.՝ Михаил Вартанов, ծնվ. 1937 թ. փետրվարի 21-ին), վավերագրական կինոյի վարպետ՝ ռեժիսոր, օպերատոր, սցենարիստ և արվեստագետ։ Ռուսական Կինոակադեմիայի գլխավոր մրցանակի դափնեկիր, Սան Ֆրանցիսկո և Բեվերլի Հիլզ միջազգային փառատոնների դափնեկիր։ Ավարտել է Մոսկվայի ՎԳԻԿ կինեմատոգրաֆիայի ինստիտուտը 1965-ին։

Վարդանովը եղել է Սերգեյ Փարաջանովի մոտիկ ընկերը, և դրա համար հետապնդվել Խորհրդային իշխանությունների կողմից (1969-1991թ)։ Այդ պաճառով երկար տարիներ Վարդանովին գիտեին միայն նրա օպերատորական աշխատանքներով Սերգեյ Փարաջանովի «Նռան գույնը» ֆիլմի նկարահանումների կադրերով «Հայկական հողի գույնը» (1969) ֆիլմում, Արտավազդ Փելեշյանի «Տարվա եղանակները» (1975) ֆիլմում և Գենադի Մելքոնյանի «Թթենի» ֆիլմում։

Վարդանովի հոդվածները Հայկական արվեստի մասին թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով և տպագրվել տարբեր երկրներում (Փարիզյան «Cahiers du Cinema» ամսագրում և այլն)։

Վարդանովի վերջին ստեղծագործությունը Հայաստանում վավերագրական տրիլոգիան էր՝ «Ջնջված դեմքեր» (1987), «Մինաս. Ռեքվիեմ» (1989) և աշխարհահռչակ «Փարաջանով։ Վերջին Գարուն» (1992) էր։

2010 թվականին Հոլիվուդում ստեղծվել է Փարաջանով-Վարդանով ինստիտուտը (անգլ.՝ Parajanov-Vartanov Institute)՝Սերգեյ Փարաջանովի եւ Միքայել Վարդանովի ստեղծագործություններն ուսումնասիրելու նպատակով։ [1][2]

Աշխատանքներ[խմբագրել]

Տարեթիվ Հայերեն անվանումը Oրիգինալ անվանումը Անգլերեն անվանումը Ինֆորմացիա
1968 Հայկական հողի գույնը Цвет Армянской Земли The Color of Armenian Land Վարդանովի արգելված[3] դեբյուտային ֆիլմը։ Սերգեյ Փարաջանովի «Նռան գույնը» ֆիլմի նկարահանումները։ Մարտիրոս Սարյանի վերջին և Մինաս Ավետիսյանի առաջին պատկերումը կինոյում։
1971 Աշնանային հովվերգություն Осенняя пастораль Autumn Pastoral Արգելված. ռեժիսոր Վարդանով, սցենարիստ Փելեշյան
1972 Եվ այսպես ամեն օր И так каждый день And So Every Day ռեժիսոր Վարդանով, կոմպոզիտոր Տիգրան Մանսուրյան
1974 Քաջարան Каджаран Kajaran Անավարտ՝ Վարդանովին Հայֆֆիլմ-ից հեռացրեցին (7 ամիս Փարաջանովի բանտարկումից հետո)
1975 (կինո օպերատոր) «Տարվա եղանակները» Bремена Года Seasons of the Year ընկերոջ՝ ռեժիսոր Փելեշյանի հրավերքով Վարդանովը նկարահանում է «Տարվա եղանակները»
1979 (կինո օպերատոր) Թթենի Шелковица The Mulberry Tree ընկերոջ՝ ռեժիսոր Մելկոնյանի հրավերքով Վարդանովը նկարահանում է «Թթենի» ֆիլմը
1984 Արմատներ Корни Roots Առաջին ռեժիսյորական աշխատանքը 10 տարիների ընթացքում։ Նախագիծը Հայֆիլմի ռեժիսյորների մեծամասնության կողմից համարվում էր անիրագործելի։
1987 Ջնջված դեմքեր ֆիլմ Ջնջված դեմքեր Erased Faces Վավերագրական տրիլոգիա, մաս I
1989 Մինաս. Ռեքվիեմ Մինաս. Ռեքվիեմ Minas: A Requiem Վավերագրական տրիլոգիա, մաս II
1992 Փարաջանով։ Վերջին Գարուն Параджанов. Последяя весна (Исповедь) Parajanov։ The Last Spring Վավերագրական տրիլոգիա, մաս III

Գրականություն[խմբագրել]

  • Г. Абрамов "Искусство древнее, вечно живое", газета Правда, Москва (20 апр 1966)
  • Մ. Վարդանով «Սերգեյ Փարաջանովի հետ», Սովետական Արվեստ (1985)
  • M. Vartanov "Sergej Paradzanov." "Il Cinema Delle Repubbliche Transcaucasiche Sovietiche." Venice, Italy: Marsilio Editori, 1986. (Իտալերեն) ISBN 8831748947
  • M. Vartanov "Les Cimes du Monde." Cahiers du Cinéma" no. 381, 1986 (Ֆրանսերեն) ISSN 07578075
  • М. Вартанов "Снова с Параджановым", Литературная Армения (1988)
  • А. Крюкова "В Москве вручали русского Оскара", Независимая газета, Москва (21 дек 1992)
  • С. Арутюнян "Ника-93 Микаэлу Вартанову", Республика Армения (21 дек 1992)
  • В. Бадасян "Приближение к духовности", Республика Армения (25 июня 1993)
  • Thomas, Kevin. "Intoxicating spirit." "Los Angeles Times" (1 January 2004).
  • Г. Столина "Больше, чем легенда", Панорама, Голливуд (14 янв 2004)
  • Р. Егиазарян "Мишель Вартанов из бывшего СССР", Новое время, Ереван (4 июня 2005)
  • А. Христафорян "Кино: Последняя весна", журнал Афиша, Ереван, н. 12 (2005)
  • Dixon, Wheeler & Foster, Gwendolyn. "A Short History of Film." New Brunswick, NJ: Rutgers University Press, 2008. ISBN 9780813542690
  • Rollberg, Peter. "Historical Dictionary of Russian and Soviet Cinema." Scarecrow Press, 2008. ISBN 9780810860728
  • Schneider, Steven Jay. "501 Movie Directors." London: Hachette/Cassell, 2007. ISBN 9781844035731
  • Kilday, Gregg. "Beverly Hills Film Festival", Hollywood Reporter, 5 April 2011
  • Kaplan, Illyse. "Beverly Hills Film Festival", Variety, 7 April 2011
  • Noh, Jean. "Busan Film Festival", Sceeen International Daily, 10 September 2012
  • "Director Martin Scorsese accepts 2014 Parajanov-Vartanov Institute Award", California Courier, Los Angeles, 13 October 2014

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]