Կինոօպերատոր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Կինոօպերատոր, մասնագիտություն կինեմատոգրաֆում։ Մասնագետ, որը ղեկավարում է նկարահանող սարքը, որի օգնությամբ տեղի է ունենում կինոժապավենի վրա շարժվող պատկերի ձայնագրումը[1]։ Օպերատորը պատասխանատվություն է կրում ֆիլմի պատկերի և լուսանկարչական որակի համար, ինչպես նաև անմիջականորեն մասնակցում է հատուկ էֆեկտների ստեղծմանը։ Կինոօպերատորը դա այն մասնագետն է, որը իմանում է լուսավորության արտահայտիչ հնարավորությունները, կարողանում է օգտվել տեխնիկայից (կինո և վիդեո ապարատից), օժանդակ օպերատորական տեխնիկայով՝ տրոլեյբուսներով, ամբարձիչներով, ստեդիկամներով և այլն[2]: Կինոօպերատորները, որոնք նկարահանում էին առաջին գունավոր ֆիլմերը, կոչվում էին «գունավոր օպերատորներ»։ Ժամանակակից կինեմատոգրաֆում առավել հաճախ օգտագործվում են թվային կինո-տեսախցիկներ, որոնք թույլ են տալիս կինոֆիլմեր ստանալ առանց կինոժապավենի օգտագործման։ Սակայն անկախ կրիչի տեսակից՝ օպերատորը ռեժիսորի և նկարչի հետ համատեղ ստեղծում է ֆիլմի պատկերային լուծումը։ Նա հանդիսանում է բոլոր տեսակի ֆիլմերի և հեռուստաֆիլմերի ստեղծման առանցքային դեմքերից մեկը։ Այդ ֆիլմերը կարող են լինել գեղարվեստական, խաղային, վավերագրական, գիտական և այլն:

Կինոօպերատորը նկարահանման ժամանակ

Կամեռմեն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կինեմատոգրաֆիան առօրյա կյանքում որոշ տարածում է ստացել կամերամեն ժարգոնային անվանումը (անգլ.՝ cameraman), սկզբնապես տերմինը հայտնվել է ամերիկյան կինոարտադրության մեջ։ Օգտագործվում է այն աշխատակիցների նկատմամբ, որոնք անմիջականորեն չեն կառավարում նկարահանող սարքը, այլ իրականացնում են դրա գործարկումը և դադարեցումը։ Նրանք նույնպես զբաղվում են շարժումներով՝ նկարահանման հրապարակումով և վերացնում են խոչընդոտները, որոնք կարող են որևէ ձևով խանգարել օպերատորին[3]։

Օպերատորական խումբ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մասնագետների խումբ, որը մտնում է ֆիլմի արտադրության նկարահանող խմբի կազմի մեջ և ապահովում է պատկերի անխափան և որակյալ նկարահանումը[4]։ Արևմտյան տերմինաբանության մեջ օպերատորական խմբի համարժեք տերմինը կարելի է համարել Camera Crew-ն։ Բացի օպերատորներից դրանում ընդգրկված են օպերատորի օգնականներ (ասիստենտներ), որոնք պատասխանում են ֆոկուսի, Էքսպոզիցիայի և նկարահանված տեսարանների ու դուբլների հաշվառման համար: Կինոստուդիայի բեմադրության արտադրամասից՝ օպերատորական խմբին կցվում են փայատերները և կրանմեյստերները՝ օգնականների թիմի հետ միասին (անգլ.՝ Dolly Grip): Նկարահանման տեխնիկայի արտադրամասից՝ թիմին միանում է նկարահանման տեխնիկայի մեխանիկը։

Նկարահանման խմբի կազմի մեջ կարող է մտնել ավելի քան մի օպերատոր, բազմատեսախցիկային նկարահանումներ կատարելու կամ մի քանի հերթափոխով աշխատելու համար։ Արտադրության ժամանակակից տեխնոլոգիան նախատեսում է առանձին օպերատոր խմբի կազմում, որն աշխատում է «Ստեդիկամ» կայունացման համակարգի հետ։ Համակցված նկարահանումների արտադրամասից նկարահանման խմբին միանում է համակցված նկարահանումներ իրականացնող առանձին օպերատոր: Կինոժապավենական կինոարտադրության տեխնոլոգիայի դեպքում, օպերատորական խմբում պարտադիր առկա է տեսադիտարկման սարքերի աշխատանքն ապահովող մասնագետ: Նկարահանումների ավարտից հետո օպերատորական խումբը լուծարվում է և մոնտաժ-տոնայնացման շրջանի ընթացքում ֆիլմի արտադրությանը մասնակցում է միայն բեմադրող օպերատորը[5]։

Բեմադրող օպերատոր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բեմադրող օպերատոր կամ գլխավոր օպերատոր՝ օպերատորական խմբի և լուսատուների խմբի ղեկավար: Պատասխանատվություն է կրում լուսանկարչական պատկերի որակի, կինոժապավենի և էլեկտրաէներգիայի սպառման համար: Ի տարբերություն այլ օպերատորների, որոնք աշխատում են միայն նկարահանման ժամանակահատվածում, դրա ավարտից հետո հետևում է արտադրական գործընթացին մինչև ֆիլմը պատվիրատուին հանձնելը։ Ներկա է կրկնումների ընտրության, մոնտաժի, գույնատեղադրման ու գույնաշտկման ժամանակ։

Օպերատորի օգնական[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նկարահանման առանձին պարամետրերի տեխնիկական հսկոհությունը իրականացնող։ Կինոժապավենը լուսանկարման տուփի լիցքավորող և անխափան աշխատանքի համար պատասխանատու ու մասնագետ։ Մեկ օպերատորը կարող է ունենալ մեկից ավելի օգնական։ Սակայն նրանց ցանկացած քանակի դեպքում պարտադիր է «ուշադրության կենտրոնում գտնվող օգնական» կամ առաջին օգնական (անգլ.՝ focus puller): Բացի այլ պարտականություններից, նա վերահսկում է բարդ տեսարանների ճշգրտության պահպանումը: Նախքան նկարահանումները, կրկնակի չափում է հեռավորությունը տեսախցիկից մինչև նկարահանման օբյեկտներ և նշում է ֆոկուսի հեռավորությունը ըստ տեսարանի։ Նկարահանումների ընթացքում իրականացնում է օբյեկտի վրա ֆոկուսի տեղադրումը և հետևում է տեսադիտարկման սարքի՝ նպատակադրման ճշգրտությանը։

Կինոարտադրության մեջ առաջին օգնականի դերը շատ մեծ է, քանի որ ոչ ճշգրիտ ֆոկուսով ստացված պատկերը ոչ պիտանի է ֆիլմում օգտագործելու համար:

Ճշգրիտ նպատակադրումը պահանջում է կինոնկարահանման օպտիկայի առանձնահատկությունների, ոսպնյակի և տեսախցիկի տեղադրման շարունակական վերահսկողություն, ինչպես նաև անթերի տեսողություն: Ֆոկուսից բացի առաջին օգնականը վերահսկում է անցանկալի լույսի շողերը։

Օպերատորի երկրորդ օգնականը, եթե այն նախատեսված է հաստիքացուցակով, ձայնագրում է կադրերի, դուբլերի համարները և այլ տեղեկություններ համարատուփի վրա և լիցքավորում է չվերահսկվող կինոժապավենը ձայներիզներում: Բացի այդ, այն գրում է հատուկ ցանկում էմուլսիայի համարը, նկարահանումների ամսաթիվը և յուրաքանչյուր նկարահանված ժապավենը ցուցադրելու ամսաթիվը, ինչպես նաև հետևում է օպերատորական սարքավորումների տեղափոխմանը և դրա տեղադրմանը նկարահանման վայրում: Բացի այդ, նրա պարտականությունն է չափել ցուցադրական պարամետրերի և գունավոր ջերմաստիճանի լուսավորումը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Բորիս Կոնոպլյով Ֆիլմարտադրության հիմքերը / Վ․ Բոգատով. — 2-е изд.. — М.: «Արվեստ», 1975. — 448 с. — 5000 экз.
  • Բուտովսկի, Վիգդորչիկ Կինոֆիլմերի մոնտաժի տեխնոլոգիա / Զիոնվյեվա, Էյսըմոնտ. — М.,: «Արվեստ», 1968. — 127 с.
  • Պարֆենտյեվ Կինոտեխնիկայում մագնիսական ձայնագրում / Յակոբսոն. — М.,: «Արվեստ», 1957. — 278 с.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]