Մերսեդես Կաբելյո դե Կարբոներա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մերսեդես Կաբելյո դե Կարբոներա
Mercedes Cabello de Carbonera.jpg
Ծնվել էփետրվարի 7, 1842(1842-02-07)
ԾննդավայրMoquegua, Պերու
Վախճանվել էհոկտեմբերի 12, 1909(1909-10-12) (67 տարեկանում)
Վախճանի վայրԼիմա, Պերու
Մասնագիտությունգրող և ակնարկագիր
Լեզուիսպաներեն[1]
ՔաղաքացիությունFlag of Peru.svg Պերու
Ժանրերվեպ

Մերսեդես Կաբելյո դե Կարբոներա (իսպ.՝ Mercedes Cabello de Carbonera, փետրվարի 7, 1842(1842-02-07), Moquegua, Պերու - հոկտեմբերի 12, 1909(1909-10-12), Լիմա, Պերու), պերուացի գրող: Պերուական գրականության մեջ քննադատական ռեալիզմի ռահվիրաներից և առաջին պերուացի ֆեմինիստներից մեկը:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մերսեդես Կաբելյոն ծնվել է հարուստ ընտանիքում: Նրա հայրն ու հորեղբայրը հաճախ էին ճամփորդում և 1830 թվականին ֆրանսիայից լավ պահպանված գրադարան բերեցին: Մերսեդես Կաբելյոն ինքնուրույն և տնային ուսուցիչների օգնությամբ լավ ուսումնասիրեց ֆրանսերենը, ինչը հետագայում նպաստեց նրան, որ նա կարողանում էր արագ ծանոթանալ Ֆրանսիայից եկող գրքային նորույթներին: 20 տարեկանում տեղափոխվել է Լիմա, որտեղ դարձել է գրական սալոնի անդամ:

1867 թվականին ամուսնացել է դոկտոր Ուրբանո դե Կարբոներայի հետ, որը Լիմայում մասնավոր պրակտիկա էր անցնում: Ուրբանոն խաղամոլ էր, նրանք երեխաներ չունեին և դժբախտ էին: Հետագայում զույգը բաժանվեց:

Մերսեդեսը հանդես է եկել կանանց վիճակի վերաբերյալ մի շարք հոդվածներով, որտեղ նա հստակորեն նշել է այդ ժամանակ հասարակության մեջ կանանց, անկախ նրանց դասից, ենթակա լինելու դիրքը:

1900 թվականին, դեպրեսիայի, խելագար մելամաղձության և տունը, որտեղ ապրում էր եղբոր հետ, այրելու փորձից հետո, Մերսեդեսը տեղափոխվել է հոգեբուժարան:

Մահացել է հոգեբուժարանում 9 տարի անց, 1909 թվականի հոկտեմբերի 12-ին՝ հոգեկան խանգարումներից (կա կարծիք, որ նա ամուսնուց վարակվել էր սիֆիլիսով, և նրա հոգեկան խանգարումը դրա հետևանքն էր)[2]:

Ստեղծագործական ուղի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մերսեդես Կաբելյո դե Կարբոներան 6 վեպի հեղինակ է, որոնցից ամենահաջողվածներն են «Բլանկա Սոլ» (1888 թ.), «Հետևանքները» (1890 թ.) և «Դավադիրը» (1892 թ.): Գրել է բազմաթիվ հոդվածներ և ակնարկներ գրական և սոցիալական թեմաներով՝ մասնավորապես կանանց էմանսիպացիայի:

Գրողի ստեղծագործությունների հիմնական թեման Լիման է, նրա քաղաքական և աշխարհիկ կյանքը: Կանանց էմանսիապացիայի ջատագով Մերսեդես Կաբելյո դե Կարբոներան պերուական գրականության պատմության մեջ համարվում է քննադատական ռեալիզմի ռահվիրա:

Որպես ստեղծագործական թեմա ընտրելով կաշառակերությունը և վերին խավի սնանկացումը («Բլանկա Սոլ» և «Հետևանքներ»)՝ գրողը, ըստ Տամայո Վարգասի, «ցանկանում է ստեղծել իրատեսական գրականություն (Լատինական) Ամերիկայում, բայց, գտնվելով կյանքի զգացմունքային կողմում, պայքարում է ռեալիզմի համար:

Մերսեդես Կաբելյո դե Կարբոներայի վեպերում, պատմվածքներում և գրական ու ֆեմինիստ էսսեներում նկատելի է համակրանք և ազդեցություն, բայց առաջին հերթին ֆրանսիական դասականների ազդեցությունը` Բալզակ, Ֆլոբեր, Դոդե, Զոլա: Իր ժամանակի այս զարգացած կնոջ գրչին է պատկանում նաև Լև Տոլստոյի ստեղծագործական և փիլիսոփայական տեսակետների վերաբերյալ երկարատև մի ակնարկ, որը, ըստ քննադատների, նույնպես որոշակի ազդեցություն ունեցավ Կարբոներայի վրա:

Ընտրված աշխատանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Sacrificio y recompensa (Լիմա, 1886, «Ateneo de Lima» ոսկե մեդալ)
  • Eleodora (Մադրիդ, 1887)
  • Los amores de Hortensia (1886 և 1887)
  • Blanca Sol (սոցիալական վեպ) (1888, 1889 և 1894)
  • Las consecuencias (1890)
  • El conspirador (ինքնակենսագրություն) (1892 և 1898)

Էսսե[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Influencia de las Bellas Letras en el progreso moral y material de los pueblos (1887)
  • La novela realista
  • La novela moderna (1892, «Ոսկե վարդ» մրցանակ)
  • Estudio comparativo de la inteligencia y la belleza de la mujer
  • Perfeccionamiento de la educación y la condición social de la mujer
  • La religión de la humanidad (1893)
  • El conde León Tolstoi (1894)

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1892 թ. - «Ոսկե վարդի» մրցանակ, Բուենոս Այրեսի գրական ակադեմիայի կողմից կազմակերպված ամերիկյան էսսեների մրցույթ

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. Mercedes Cabello de Carbonera

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]