Մառլեն Հաուսհոֆեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մառլեն Հաուսհոֆեր
գերմ.՝ Marlen Haushofer
Ծնվել էապրիլի 11, 1920(1920-04-11)[1][2][3][4][5][6][7][8][6][9]
ԾննդավայրMolln, Kirchdorf an der Krems District, Վերին Ավստրիա, Ավստրիա
Վախճանվել էմարտի 21, 1970(1970-03-21)[1][2][3][4][5][6][7][8][6][9] (49 տարեկանում)
Վախճանի վայրՎիեննա, Ավստրիա[1]
Մասնագիտությունգրող, մանկագիր, սցենարիստ և գիտաֆանստաստիկ գրող
Լեզուգերմաներեն[2]
ՔաղաքացիությունFlag of Austria.svg Ավստրիա
ԿրթությունՎիեննայի համալսարան և Գրացի համալսարան
Marlen Haushofer Վիքիպահեստում

Մառլեն Հաուսհոֆեր (Մարիա Հելեն Հաուսհոֆեր, Ֆրաուենդորֆեր, գերմ.՝ Marlen Haushofer, Marie Helene Frauendorfer, ապրիլի 11, 1920(1920-04-11)[1][2][3][4][5][6][7][8][6][9], Molln, Kirchdorf an der Krems District, Վերին Ավստրիա, Ավստրիա - մարտի 21, 1970(1970-03-21)[1][2][3][4][5][6][7][8][6][9], Վիեննա, Ավստրիա[1]), ավստրիացի գրող։

Հաուսհոֆերի շիրիմը Շտայրի գերեզմանատանը

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1920 թվականի ապրիլի 11-ին Մոլնում, անտառապահի ու աղախնի ընտանիքում։ Տասներեք տարեկանից դաստիարակվել է ուրսուլինների վանքին կից ինտերնատում, մի քանի անգամ ծանր հիվանդացել է։ 1938-1940 թվականներին կատարել է հարկադիր աշխատանքներ։ 1940 թվականից սովորել է գերմանական գրականություն Վիեննայում, իսկ 1943 թվականից՝ Գրացում։ Կրթությունն ավարտելուց հետո բնակություն է հաստատել Շտայրում։

1941 թվական ամուսնացել է բժիշկ-ատամնաբույժ Մանֆրեդ Հաուսհոֆերի հետ և վերցրել ամուսնու ազգանունը։ Ունեցել է երկու որդի՝ Քրիստիանը և Մանֆրեդը[10]։ 1950 թվականին ամուսինները բաժանվել են, սակայն 1958 թվականին նորից ամուսնացել են։

Մառլեն Հաուսհոֆերը մահացել է ոսկրի քաղցկեղից 1970 թվականի մարտի 21-ին Վիեննայում։

Ստեղծագործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1946 թվականին սկսել է տպագրել պատմվածքներ պարբերական մամուլում։ Ստանալով գրական մրցանակներ դեռ 1953 թվականին՝ Հաուսհոֆերը 1955 թվականին հրատարակել է իր առաջին վեպը՝ «Մի բուռ կյանք»։ 1956 թվականին նա արժանացել է Թեոդոր Քյորների մրցանակի արվեստում և մշակույթում իր ավանդի համար։ 1958 թվականին լույս է տեսել «Մենք սպանել ենք Ստելլային» վեպը։

Մառլեն Հաուսհոֆերի ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Պատը» վեպ-ռոբինզոնադան է, որ ավարտին է հասցվել 1963 թվականին[11]։ Այն չորս անգամ ձեռքով արտագրվել է 1960-1963 թվականներին և տպագրվել է միայն 1968 թվականին՝ հեղինակի մահվանից երկու տարի առաջ[12]։

Ավստրիական գրականության մեջ ունեցած ավանդի, ինչպես նաև «Սարսափելի հավատարմություն» պատմվածքների ժողովածուի համար Մառլեն Հաուսհոֆերը 1968 թվականին արժանացել է Պետական խրախուսական մրցանակ գրականության բնագավառում[13]։ Նրա վերջին վեպը՝ «Ձեղնահարկ» (գերմ.՝ Die Mansarde), ինչպես նաև մանկության մասին «Ոչ մի տեղ չավարտվող երկինքը» ինքնակենսագրական պատմվածքը հրատարակվել են 1969 թվականին[12]։

Մառլեն Հաուսհոֆերի ստեղծագործություններ ազդել է մի շարք հեղինակների վրա, ինչպիսին է Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Էլֆրիդե Ելինեկը, որը Հաուսհոֆերին է նվիրել իր Prinzessinnendramen հինգ պիեսներից մեկը[14]։

Գրքեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հինգերորդ տարի/ Das fünfte Jahr. Novelle. Jungbrunnen, Wien 1952 (վիպակ որդու մասին, ֆրանս. թարգմ.՝ 1992)
  • Eine Handvoll Leben. Roman. Zsolnay, Wien 1955
  • Die Vergißmeinnichtquelle. Erzählungen. Bergland, Wien 1956
  • Die Tapetentür. Roman. Zsolnay, Wien 1957 (վերահրատ.՝ Deutscher Taschenbuch-Verlag, München 1991, ֆրանս. թարգմ.՝ 1988, անգլ. թարգմ.՝ 1998)
  • Wir töten Stella. Erzählung. Wien 1958 (հոլանդ. թարգմ.՝ 1987, վերահրատ.՝ 2011, ֆրանս. թարգմ.՝ 1995)
  • Պատը/ Die Wand. Roman. Mohn, Gütersloh und Wien 1963 (վերահրատ.՝ Claassen, Düsseldorf 1968; Klett, Stuttgart 1986; Deutscher Taschenbuch-Verlag, München 1991, ֆրանս. թարգմ.՝ 1985, հոլանդ. թարգմ.՝ 1987, վերահրատ.՝ 1992, 2009, շվեդ. թարգմ.՝ 1988, անգլ․ թարգմ.՝ 1990, էկրանավորվել է 2012 թվականին, գլխավոր դերում՝ Մարտինա Գեդեկ [1])
  • Bartls Abenteuer. Forum, Wien 1964 (վերահրատ.՝ Claassen, Düsseldorf 1988; Deutscher Taschenbuch-Verlag, München 1990; Ullstein, München 2002, հոլանդ. թարգմ.՝ 1991)
  • Brav sein ist schwer. Kinderbuch. Jugend und Volk, Wien 1965 (մանկական գրականություն, վերահրատ.՝ G und G, Wien 2003)
  • Himmel, der nirgendwo endet. Roman. Mohn, Gütersloh 1966 (վերահրատ.՝ Claassen, Düsseldorf 1969; Fischer, Frankfurt am Main 1986, ֆրանս. թարգմ.՝ 1989, հոլանդ. թարգմ.՝ 1989, վերահրատ.՝ 2012, շվեդ. թարգմ.՝ 1992, անգլ. թարգմ.՝ 2013[15])
  • Lebenslänglich. Erzählungen. Stiasny, Graz 1966
  • Müssen Tiere draußen bleiben? Jugendbuch. Jugend und Volk, Wien 1967 (գիրք պատանիների համար, վերահրատ.՝ Deutscher Taschenbuch-Verlag, München 1993)
  • Schreckliche Treue. Erzählungen. Claassen, Düsseldorf 1968 (վերահրատ.՝ Deutscher Taschenbuch-Verlag, München 1990)
  • Wohin mit dem Dackel? Jugendbuch. Zsolnay, Wien 1968 (գիրք պատանիների համար, վերահրատ.՝ G und G, Wien 2004)
  • Die Mansarde. Roman. Claassen, Düsseldorf 1969 (վերահրատ.՝ Fischer, Frankfurt am Main 1990; Deutscher Taschenbuch-Verlag, München 1999, ֆրանս. թարգմ.՝ 1987, հոլանդ. թարգմ.՝ 1989, վերահրատ.՝ 2011, շվեդ. թարգմ.՝ 1990, անգլ. թարգմ.՝ 2011[16])
  • Schlimm sein ist auch kein Vergnügen. Kinderbuch. Jugend und Volk, Wien 1970 (մանկական գրականություն, վերահրատ.՝ G und G, Wien 2003)

Հետմահու հրատարակություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Begegnung mit dem Fremden. Gesammelte Erzählungen I. Claassen, Düsseldorf 1985 (վերահրատ.՝ Claassen, Hildesheim 1985; Deutscher Taschenbuch-Verlag, München 1990; հոլանդ. թարգմ.՝ 1991, ֆրանս. թարգմ.՝ 1994)
  • Die Frau mit den interessanten Träumen. Erzählungen. Deutscher Taschenbuch-Verlag, München 1990
  • Marlen Haushofer: Die Überlebenden. Unveröffentlichte Texte aus dem Nachlaß. Aufsätze zum Werk. / Christine Schmidjell, Hrsg. Linz (Landesverlag) 1991

Ճանաչում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1953 – Պետական խրախուսական մրցանակ գրականության բնագավառում
  • 1956 – Թեոդոր Քյորների մրցանակ
  • 1963 – Արթուր Շնիցլերի մրցանակ
  • 1965 – Վիեննա քաղաքի մրցանակ մանկական գրականության համար
  • 1967 – Վիեննա քաղաքի մրցանակ մանկական գրականության համար
  • 1968 – Պետական խրախուսական մրցանակ գրականության բնագավառում

Շտայրում, որտեղ իր կյանքի մեծ մասն անցկացրել և թաղվել է գրողը, սահմանվել է նրա անվան մրցանակ (տրվում է երկու տարին մեկ անգամ)։

Էկրանավորումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2012 թվականին Յուլիան Պելսլերը Մառլեն Հաուսհոֆերի «Պատը» վեպի հիման վրա նկարահանել է համանուն ֆիլմը (գերմ.՝ Die Wand

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118811134 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Discogs — 2000.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 6,7 6,8 6,9 NooSFere — 1999.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 filmportal.de — 2005.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 FemBio
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 Brockhaus Enzyklopädie
  10. Wassenberg Charlotte (1998)։ «Autorendatenbank»։ Marlen Haushofer։ SG Sint Ursula։ Վերցված է 7 April 2013 
  11. Haushofer Marlen (1990)։ The Wall։ San Francisco, CA: Cleis Press։ ISBN 1-57344-094-9 
  12. 12,0 12,1 Cornick Lisa (Spring 1992)։ «Identity in Women's Writings: The Proclivity of Solitude and Self - Marlen Haushofer's Austrian Utopia and Anna LaBastille's American Wilderness»։ Mount Olive Review: Images of Women in Literature (North Carolina) 6: 25–36 
  13. Gotschi Beatrix (2010)։ «Marlen Haushofer Biografie»։ Marlen Haushofer։ Verein Kultur Plus - EuroJournal։ Վերցված է 7 April 2013 
  14. Jelinek, Elfriede (2005), Princess Dramas - The Wall, http://a-e-m-gmbh.com/wessely/fwand_lf.htm, վերցված է 10 April 2013 
  15. Haushofer, Marlen (2013). Nowhere Ending Sky. Translated by Amanda Prantera. Quartet Books. 0704373130. Original title: Himmel, der nirgendwo endet.
  16. Haushofer, Marlen (2011). The Loft. Translated by Amanda Prantera. Quartet Books. 070437207X. Original title: Die Mansarde.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Oder war da manchmal noch etwas anderes?» Texte zu Marlen Haushofer/ Anne Duden, Hrsg. Frankfurt am Main: Verlag Neue Kritik, 1986
  • Morrien R. Weibliches Textbegehren bei Ingeborg Bachmann, Marlen Haushofer und Unica Zürn. Würzburg: Königshausen & Neumann, 1996
  • Frei Gerlach F. Schrift und Geschlecht: feministische Entwürfe und Lektüren von Marlen Haushofer, Ingeborg Bachmann und Anne Duden. Berlin: E. Schmidt, 1998
  • «Eine geheime Schrift aus diesem Splitterwerk enträtseln…» Marlen Haushofers Werk im Kontext/ Anke Bosse, Clemens Ruthner, Hrsg. Tübingen: A. Francke 2000
  • Strigl D. Marlen Haushofer. Die Biographie. Berlin: Claassen, 2000
  • Couffon M. Marlen Haushofer, Écrire pour ne pas perdre la raison, Paris: L’Harmattan, 2010

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]