Մայքլ Բասման

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մայքլ Բասման
Basman Michael.jpg
Պետություն(ներ)Flag of the United Kingdom.svg Միացյալ Թագավորություն
Ծննդյան ամսաթիվմարտի 16, 1946(1946-03-16)[1] (75 տարեկան)
ԾննդավայրSt Pancras, Լոնդոնի կոմսություն, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն
Կոչումմիջազգային վարպետ[2]
Ներկայիս վարկանիշ2223
ՖԻԴԵ համար400505
365chessMichael_J_Basman
Chesstempo համար17745
ICCF համար17745
Մասնակցել էՇախմատային օլիմպիադա 1968[3]
Michael Basman Վիքիպահեստում

Մայքլ Ջոն Բասման (անգլ.՝ Michael John Basman, Միքայել Բասմաջյան, մարտի 16, 1946(1946-03-16)[1], St Pancras, Լոնդոնի կոմսություն, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), հայկական ծագմամբ անգլիացի շախմատիստ և շախմատային գրքերի հեղինակ, միջազգային վարպետ։ Այդ կոչումը նա ստացել է 1980 թվականին։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մայքլ Բասմանի հայրը հայ ներգաղթյալ էր, մասնագիտությամբ հյուսն էր, որի իսկական ազգանունը Բասմաջյան էր, որը նա փոխել էր նոր հայրենիքում, իսկ մայրը անգլիացի տնային տնտեսուհի էր[4]։ Նրա ընտանիքը ճանաչել է երգչուհի Կլեո Լեյնին, որը եղել է մանուկ Մայքլի դայակը։

Մայքլն ավարտել է համալսարանի պատմության ֆակուլտետի բակալավրիատը, այնուհետև հրավիրվել է Երևանի պետական համալսարան (1969)։ Այդ ժամանակ նա արդեն ուժեղ շախմատիստ էր, 5 անգամ խաղացել էր երկրի ուսանողական թիմի կազմում։ Բասմանի ակտիվում կային այդ առաջնությունների արծաթե և բրոնզե մեդալները[4]։

Ընտանիքը որդու Երևան տեղափոխվելու ցանկությունն ընդունեց սրերով և ոչ մի ֆունտ չուղարկեց Հայաստան։ Սակայն Բասմանը ցանկանում էր մոտիկից առնչվել խորհրդային շախմատային դպրոցին։ Հայաստանում ուսանելու տարիներին նա սովորեց հայերեն խոսել գրեթե զրոյից։ Նա ապրում էր հանրակացարանում, միայն 90 ռուբլի կրթաթոշակով[4]։

Նախապատրաստական դասընթացներից հետո Մայքլին նշանակում են բժշկական ինստիտուտի բուժական ֆակուլտետ։ Բասմանը մասնակցում է Երևանի շախմատային մրցաշարերին, խաղում թիմային ուսանողական մրցումներում, բայց դա նրան չէր բավարարում։ Արձակուրդների ընթացքում նա ճանապարհորդում էր ԽՍՀՄ տարբեր քաղաքներում, մասնակցում մրցաշարերի և հաճախում շախմատային ակումբներ։ Բասմանը հագնվում էր հիպի ոճով, ինչի համար նրան անընդհատ նախատում էր ինստիտուտի ղեկավարությունը[4]։

1972 թվականին Մայքլն ամուսնանում է հայ ուսանողուհու հետ, որը նույնպես Անգլիայից էր, և ուսումը թողնելով՝ հեռանում է ու սկսում ապրել կնոջ ծնողների հետ[4]։

Կարիերա և խաղաոճ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բասմանը բեղմնավոր գրող է, որը մեծ ներդրում ունի նաև շախմատային սկզբնախաղերի ոլորտում, և հատկապես հայտնի է նրանով, որ պարտիաների ժամանակ հաճախակի է ընտրում արտառոց կամ հազվադեպ խաղացվող սկզբնախաղեր, այդ թվում` Սուրբ Գևորգի պաշտպանությունը[4] (որը հայտնի է նրանով, որ անգլիացի գրոսմայստեր Էնթոնի Մայլսը, կիրառելով այդ սկբնախաղը հաղթել է աշխարհի այն ժամանակվա չեմպիոն Անատոլի Կարպովին), Գրոբի գրոհը (սևերի և սպիտակների համար), ինչպես նաև Կլեմենցի սկզբնախաղը (a3, այնուհետև` h3, որին հաջորդում է արագ c4-ը)։ Նրա կիրառած սկզբնախաղերից մի քանիսը հետագայում կոչվել են Բասմանի անունով։

Մրցաշարերում նրա ամենամեծ հաջողությունն արձանագրվել է 1973 թվականի Բրիտանիայի շախմատի առաջնությունում, որտեղ նա բաժանել է առաջին տեղը, սակայն լրացուցիչ մրցախաղում պարտվել է Ուիլյամ Հարթսոնին[4]։

1975 թվականին Անգլիան տասը խաղատախտակի վրա Լութոնում մրցել է Ֆրանսիայի հետ[4]։ Բասմանը խաղացել է առաջին խաղատախտակի վրա` առաջ անցնելով ապագա անվանի գրոսմայստերներ Ջոն Նանից և Ջոնաթան Սփիլմենից։

Նա հիմնադրել է Միացյալ Թագավորության Chess Challenge մրցաշարը[5] բոլոր տարիքների պատանիների համար, որն ընթանում է չորս փուլով։ Գրոսմայստեր Ռեյ Քինը, անդրադառնալով Բասմանի կողմից երիտասարդական շախմատի զարգացմանը, մի անգամ գրել է. «Մայքլ Բասմանը շատ առումներով ամենակարևոր անձն է բրիտանական շախմատում»[6]։

Թեև Բասմանը երբեք չի նվաճել գրոսմայստերի կոչումը, նա նրանցից մի քանիսին հաղթել է։ Մասնավորապես, կիրառելով Գրոբի պաշտպանությունը, նա հաղթել է Ջոնաթան Սփիլմենին[7]։

Մարզական արդյունքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թվական Քաղաք Մրցաշար + = Արդյունք Տեղ
1965 Սինայա Աշխարհի 12-րդ ուսանողական թիմային առաջնություն 6 1 5 8½ 12-ից
1966 Էրեբրու Աշխարհի 13-րդ ուսանողական թիմային առաջնություն 2 3 5 3½ 10-ից
1967 Հառախով Աշխարհի 14-րդ ուսանողական թիմային առաջնություն 5 3 3 6½ 11-ից 3[8]
1968 Լուգանո 18-րդ օլիմպիադա 5 3 3 6½ 11-ից
1969 Դրեզդեն Աշխարհի 16-րդ ուսանողական թիմային առաջնություն 4 4 4 6 12-ից
1970 Հայֆա Աշխարհի 17-րդ ուսանողական թիմային առաջնություն 4 3 1 4½ 8-ից 2[8]

Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էլոյի վարկանիշի փոփոխություններ[9]

Աշխատություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #110470583 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. ratings.fide.com
  3. OlimpBase
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 «МАЙКЛ БАСМАН»։ Российская Шахматная Федерация (ռուսերեն)։ Վերցված է 2020-07-08 
  5. The UK Chess Challenge
  6. Raymond Keene. Basman forever
  7. «Jonathan Speelman vs Michael John Basman (1980)»։ Chessgames.com։ Վերցված է 2017-12-14 
  8. 8,0 8,1 Թիմային հաշվարկում
  9. Էլոյի վարկանիշը ՖԻԴԵ ցանկերից։ Աղբյուրներ՝ fide.com, benoni.de, olimpbase.org

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]