Ղարաբաղ կոմիտե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

«Ղարաբաղ կոմիտե» , Արցախյան շարժման Հայաստանի կոմիտե։ 1988 թվականի մայիսին ստեղծված կազմակերպություն գլխավորել է հայ ժողովրդի պայքարը Լեռնային Ղարաբաղը (Արցախը) Հայաստանի հետ վերամիավորելու համար սկսված Ղարաբաղյան շարժումը։ «Ղարաբաղյան» կոմիտեի ստեղծումը նախաձեռնել է ՀՀ ԳԱԱ տնտեսագիտության ինստիտուտի աշխատակից Ի. Մուրադյանը։ Կոմիտեին անդամագրվել են Բաբկեն Արարքցյանը, Համբարձում Գալստյանը, Սամվել Գևորգյանը, Ռաֆայել Ղազարյանը, Սամսոն Ղազարյանը, Ալեքսան Հակոբյանը, Վազգեն Մանուկյանը, Աշոտ Մանուչարյանը, Վանո Սիրադեղյանը, Դավիթ Վարդանյանը, Լևոն Տեր-Պետրոսյանը։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այն կազմակերպել և ղեկավարել է ժողովրդի բազմահազարանոց ցույցերն ու հանրահավաքները։ Նպատակն էր կենտրոնական իշխանությունների ուշադրությունը բևեռել Լեռնային Ղարաբաղը Հայաստանին վերամիավորելու հայ ժողովրդի արդար պահանջի և այն սահմանադրորեն բավարարելու վրա։ «Ղարաբաղյան» կոմիտե մեծ հեղինակություն և վստահություն է ձեռք բերել ժողովրդի մեջ։ 1988 թվականի հոկտեմբեր-նոյեմբեր 1988 թվականի օգոստոս ամիսներին տեղի ունեցած ՀԽՍՀ ԳԽ մասնակի ընտրությունների ժամանակ պատգամավորներ են ընտրվել «Ղարաբաղյան» կոմիտեի անդամներ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը, Աշոտ Մանուչարյանը և Ռաֆայել Ղազարյանը։ 1988 թվականի դեկտեմբեր 1989 թվականի հունվար ամիսներին կոմիտեի բոլոր անդամները ձերբակալվել են և պահվել Մոսկվայի տարբեր բանտերում։ Ժողովուրդը լայն պայքար է ծավալել նրանց ազատելու համար։ 1989 թվականի ապրիլ-մայիսին «Ղարաբաղյան» կոմիտեի անդամներն ազատվել են և վերստին ստանձնել Ղարաբաղյան շարժման ղեկավարումը։ Կոմիտեն ընդլայնել է շարժման ծրագիրը՝ ընղգրկելով երկրռւմ ժողովրդավարական ազատությունների ապահովմանը, հանրապետության ինքնիշխանության ընդարձակմանը (հետագայում նաև անկախ պետականության հաստատմանը), պատմական անցյալի վերագնահատմանը, կենսոլորտի բարելավմանը, հայոց լեզվի դերի ընդլայնմանն ու հայկական դպրոցների զարգացմանը վերաբերող հարցեր։ Հիմնականում այս խնդիրների իրագործման նպատակով «Ղարաբաղի» կոմիտեի նախաձեռնությամբ ստեղծվեց Հայոց համազգային շարժում (ՀՀՇ) հասարակական-քաղաքական կազմակերպությունը, որի հիմնադիր համագումարի ընտոսծ վարչության կազմում ընդգրկվել են «Ղարաբաղյան» կոմիտեի գրեթե բոլոր անդամները։ ՀՀ անկախության հռչակումից (1991) հետո, ներքին գաղափարական և քաղաքական տարաձայնությունների հետևանքով, «Ղարաբաղյան» կոմիտե պառակտվել է, նրա մի շարք անդամներ դուրս են եկել նաև ՀՀՇ-ից՝ կազմելով նոր հասարակական-քաղաքական կազմակերպություն։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է Հայաստան հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png